Kailaş Satyarti

Kailaş Satyarti hindistanlı uşaq hüquqları müdafiəçisi, ictimai fəal və 2014-cü il Nobel Sülh Mükafatı laureatıdır. O, uşaqların məcburi əməyə, istismara və köləliyə cəlb edilməsinə qarşı uzunmüddətli mübarizəsi ilə tanınır. 2014-cü ildə Nobel Sülh Mükafatını pakistanlı təhsil fəalı Malala Yusafzay ilə bölüşüb. Nobel Komitəsi mükafatı onların uşaqların və gənclərin istismarına qarşı mübarizəsinə və bütün uşaqların təhsil hüququnun müdafiəsinə görə təqdim edib.

Uşaq əməyinə qarşı fəaliyyəti
Satyarti 1980-ci ildə mühəndislik karyerasından imtina edərək uşaqların məcburi əmək və istismardan azad edilməsi istiqamətində fəaliyyətə başlayıb. O, Bachpan Bachao Andolan — “Uşaqlığı Xilas Et Hərəkatı”nı yaradıb. Hərəkat uşaq əməyinə, insan alverinə və məcburi əməyə qarşı praktiki xilasetmə əməliyyatları, hüquqi müdafiə, təhsil və reabilitasiya proqramları həyata keçirib. Nobel Fondunun bioqrafik məlumatına görə, Satyarti və onun yaratdığı hərəkat minlərlə uşağın istismardan azad edilməsinə töhfə verib.

Global March Against Child Labour təşəbbüsü
Kailaş Satyarti beynəlxalq səviyyədə uşaq əməyinə qarşı ən böyük vətəndaş cəmiyyəti təşəbbüslərindən biri olan Global March Against Child Labour hərəkatının yaradıcılarından və əsas simalarından biridir. 1998-ci ildə keçirilən qlobal yürüş 100-dən çox ölkədə milyonlarla insanı bir araya gətirib. Bu kampaniya uşaq əməyinin ən ağır formalarının qadağan edilməsinə dair beynəlxalq hüquqi mexanizmlərin gücləndirilməsinə təkan verib.

ILO Konvensiyasının qəbuluna təsiri
Satyartinin beynəlxalq kampaniyaları Beynəlxalq Əmək Təşkilatının uşaq əməyinin ən ağır formalarına dair 182 saylı Konvensiyasının qəbuluna yönələn ictimai təzyiqin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Konvensiya 1999-cu ildə qəbul edilib və uşaqların köləlik, məcburi əmək, insan alveri və təhlükəli işlərdən qorunmasını nəzərdə tutur. Satyartinin fəaliyyəti uşaq əməyinin yalnız milli deyil, qlobal insan hüquqları problemi kimi qəbul edilməsinə təsir göstərib.

GoodWeave təşəbbüsü
Kailaş Satyarti xalçaçılıq sənayesində uşaq əməyinin qarşısının alınması məqsədilə Rugmark adlı sosial sertifikatlaşdırma təşəbbüsünün yaradılmasında iştirak edib. Bu sistem sonradan GoodWeave International adı ilə fəaliyyətini davam etdirib. Məqsəd istehsal zəncirində uşaq əməyindən istifadə edilmədiyini təsdiqləmək və istehlakçıların daha məsuliyyətli seçim etməsinə şərait yaratmaqdır.

Təhsil hüququ uğrunda mübarizəsi
Satyarti uşaq əməyinə qarşı mübarizəni təhsil hüququ ilə birbaşa əlaqələndirib. Onun yanaşmasına görə, uşağın məktəbdən kənarda qalması və erkən yaşda işləməyə məcbur edilməsi yoxsulluq və istismar dövrünü gücləndirir. O, Global Campaign for Education təşəbbüsünün yaradılmasında da iştirak edib və bütün uşaqların pulsuz, keyfiyyətli təhsilə çıxışını müdafiə edib.

2014-cü il Nobel Sülh Mükafatı
Kailaş Satyarti 2014-cü ildə Malala Yusafzay ilə birlikdə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülüb. Nobel Komitəsinin rəsmi əsaslandırmasında uşaqların və gənclərin istismarına qarşı mübarizə, eləcə də bütün uşaqların təhsil hüququnun təmin olunması xüsusi vurğulanıb. Satyarti mükafatdan sonra da uşaq hüquqları, təhsil və məcburi əməyə qarşı beynəlxalq kampaniyalarda fəaliyyətini davam etdirib.

Təhsili və mühəndislikdən ictimai fəaliyyətə keçidi
Kailaş Satyarti 11 yanvar 1954-cü ildə Hindistanın Madhya Pradeş ştatının Vidisha şəhərində anadan olub. O, elektrik mühəndisliyi üzrə ali təhsil alıb və peşəkar fəaliyyətə mühəndis kimi başlayıb. Lakin uşaqların məcburi əməyə cəlb olunması probleminə qarşı mübarizəni həyatının əsas istiqamətinə çevirmək üçün bu sahədəki karyerasından imtina edib.