Kesia Rast

Kecia Rust Cənubi Afrikadan olan mənzil siyasəti və əlçatan mənzil maliyyəsi üzrə mütəxəssisdir. O, Afrikada Əlçatan Mənzil Maliyyəsi Mərkəzinin — Centre for Affordable Housing Finance in Africa təşkilatının təsisçisi və icraçı direktorudur. Onun fəaliyyəti mənzil maliyyəsi, daşınmaz əmlak bazarları, sosial və kirayə mənzilləri, şəhər inkişafı və aşağı gəlirli ailələrin mənzil əldə etmək imkanlarının genişləndirilməsi kimi mövzuları əhatə edir.

CAHF-də fəaliyyəti
Kecia Rust CAHF-in həm təsisçisi, həm də icraçı direktorudur. Təşkilat Afrikada mənzil maliyyəsi bazarlarını, əlçatan mənzil imkanlarını və investisiya mühitini araşdırır.

CAHF-in əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri mənzil bazarı haqqında etibarlı məlumatların toplanması və investorlar, hökumətlər və maliyyə institutları üçün əlçatan edilməsi ilə bağlıdır.

Mənzil siyasəti üzrə ixtisaslaşması
Rust uzun illərdir əlçatan mənzil və mənzil maliyyəsi sahəsində çalışır. Onun araşdırmaları yaşayış daşınmaz əmlakı, ipoteka bazarı, sosial mənzil, kirayə mənzil və dayanıqlı yaşayış məntəqələrinin yaradılması mövzularını əhatə edir.

O, həm dövlət, həm də özəl sektor nümayəndələri ilə işləyərək mənzil maliyyəsinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi üzərində çalışıb.

FinMark Trust dövrü
Kecia Rust 2003–2014-cü illərdə FinMark Trust-da mənzil maliyyəsi üzrə koordinator kimi fəaliyyət göstərib. CAHF məhz bu fəaliyyət istiqamətinin davamı olaraq formalaşıb.

Bu dövrdə onun işi Afrikada mənzil maliyyəsinin əlçatanlığının və bazar şəffaflığının yaxşılaşdırılmasına yönəlib.

Afrikada mənzil maliyyəsi
Afrikada mənzil bazarının əsas problemlərindən biri formal maliyyə xidmətlərinə çıxışın məhdud olmasıdır. Bir çox insan qeyri-formal sektorda çalışır və gəlirləri klassik bank kreditləşməsi üçün uyğun formada sənədləşdirilmir.

Kecia Rust bu reallığın maliyyə institutları tərəfindən nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayır.

İpoteka bazarı və məlumat problemi
Rustun diqqət çəkdiyi əsas məsələlərdən biri Afrikanın bəzi ölkələrində ipoteka bazarı haqqında etibarlı statistikanın olmamasıdır.

2026-cı ildə Bakıda keçirilən WUF13 zamanı o bildirib ki, investorlar bazara daxil olmaq üçün şəffaf və müqayisə edilə bilən məlumatlara ehtiyac duyurlar. Bəzi ölkələrdə isə hətta ipoteka kreditlərinin sayı və ipotekanın ÜDM-ə nisbəti kimi əsas göstəricilər tam şəkildə mövcud deyil.

Housing Finance in Africa Yearbook
CAHF uzun illərdir Afrikanın mənzil maliyyəsi bazarlarını əhatə edən illik hesabat hazırlayır. Bu nəşr qitənin müxtəlif ölkələrində mənzil qiymətləri, ipoteka, maliyyə institutları və mənzil siyasəti haqqında məlumatları birləşdirir.

2026-cı il buraxılışı bütün 54 Afrika ölkəsini əhatə edən məlumat bazası kimi hazırlanıb.

Əlçatan mənzil anlayışı
Kecia Rustun fəaliyyətində “əlçatan mənzil” yalnız ucuz mənzil demək deyil. Əsas məsələ ailənin gəlirinə uyğun maliyyə mexanizmi, torpaq, infrastruktur, tikinti xərcləri və kredit imkanlarının birlikdə nəzərdən keçirilməsidir.

Bu yanaşma xüsusilə aşağı və orta gəlirli ailələrin mənzil bazarına daxil olması üçün vacibdir.

Kiçikmiqyaslı mənzil tikintisi
Rust böyük dövlət və korporativ layihələrlə yanaşı kiçik sahibkarların və fərdi tikinti təşəbbüslərinin də mənzil təminatında mühüm rol oynadığını vurğulayır.

WUF13-də çıxışı zamanı o, mənzil təminatında böyük miqyasın yalnız iri sistemlərdən deyil, çoxsaylı kiçik layihələrin birlikdə yaratdığı nəticədən də yarana biləcəyini qeyd edib.

Cənubi Afrika nümunəsi
Rust Bakıda çıxışı zamanı Yohannesburqda kiçik mənzil sahibkarlarına maliyyə təqdim edən TUHF modelini nümunə göstərib.

Bu sistem vasitəsilə kiçik investorlar yaşayış binaları alır, onları təmir edir və satış və ya kirayə bazarına qaytarırlar. Rustun təqdim etdiyi məlumata görə, bu model Cənubi Afrikada on minlərlə mənzil vahidinin yaradılmasına töhfə verib.

Dövlətin mənzil maliyyəsində rolu
Kecia Rust hökumətin əlçatan mənzil sahəsində bütün maliyyəni özü təmin etməsi yanaşmasını məqsədəuyğun hesab etmir.

Onun yanaşmasına görə, dövlət daha çox bazarda investisiyanı stimullaşdıran çərçivələr, zəmanətlər, subsidiya alətləri və maliyyə mexanizmləri yaratmalıdır.

Özəl kapitalın cəlb edilməsi
Rustun əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri özəl kapitalın əlçatan mənzil sektoruna cəlb edilməsidir. Bunun üçün investorların bazarı başa düşməsi və riskləri qiymətləndirə bilməsi vacibdir.

Şəffaf məlumat bazası və düzgün maliyyə strukturu özəl investorların mənzil layihələrinə marağını artıra bilər.

Qeyri-formal gəlirlər
Afrikanın bir çox ölkəsində əhalinin böyük hissəsi rəsmi əmək müqaviləsi və sabit aylıq maaş olmadan gəlir əldə edir.

Rust klassik bank sisteminin bu cür gəlir modelini nəzərə almamasının milyonlarla insanın mənzil maliyyəsinə çıxışını məhdudlaşdırdığını vurğulayır.

Mənzil maliyyəsinin yenidən qurulması
WUF13-də “A New Deal for Housing Finance” sessiyasında Kecia Rust mövcud mənzil maliyyəsi sistemlərinin real bazar şəraitinə daha uyğun qurulmasının vacibliyini qeyd edib.

Sessiyada dövlət maliyyəsi, özəl kapital, torpaq siyasəti, zəmanətlər, kirayə mənzili və icma əsaslı maliyyələşdirmə modelləri müzakirə olunub.

WUF13-də iştirakı
Kecia Rust 2026-cı ilin mayında Bakıda keçirilən XIII Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun iştirakçılarından biri olub.

O, əlçatan mənzil, maliyyələşdirmə, investisiya və Afrika mənzil bazarı ilə bağlı bir neçə sessiyada çıxış edib və moderator kimi fəaliyyət göstərib.

Afrika Affordable Housing Compact
WUF13 çərçivəsində Rust Afrika Affordable Housing Compact üzrə investor sessiyasının moderatoru olub.

Bu təşəbbüs Afrikanın böyük mənzil çatışmazlığının azaldılması üçün investorları, maliyyə institutlarını və mənzil layihələrini bir araya gətirməyə yönəlib.

Təhsili
Kecia Rust ABŞ-ın University of North Carolina at Chapel Hill universitetində bakalavr dərəcəsi alıb və təhsilini fərqlənmə ilə başa vurub.

Daha sonra Cənubi Afrikada University of the Witwatersrand universitetində Management üzrə magistr dərəcəsi əldə edib. O, həmçinin Wharton School-un International Housing Finance Programme proqramında iştirak edib.

Peşəkar yanaşması
Kecia Rustun yanaşmasının əsas xüsusiyyəti mənzil probleminə yalnız tikinti məsələsi kimi baxmamasıdır. Onun fəaliyyətində maliyyə, torpaq, gəlir strukturu, kirayə bazarı, özəl sektor və dövlət siyasəti vahid sistemin elementləri kimi qiymətləndirilir.

Bu yanaşma Afrikada mənzil maliyyəsinin daha inklüziv və genişmiqyaslı modelə çevrilməsinə yönəlib.