Konstitusiya Məhkəməsi

Konstitusiya Məhkəməsi: Qanunların aliliyinin rəsmi təminatçısı Dövlət quruluşunun idarə olunmasında və hüquqi sistemin dayanıqlı mütənasibliyinin qorunmasında məhkəmə hakimiyyəti müstəsna rol oynayır. Bu hakimiyyətin ən ali pilləsində dayanan və bilavasitə Konstitusiyanın aliliyini təmin edən xüsusi dövlət orqanı isə Konstitusiya Məhkəməsidir. O, müstəqil dövlət hakimiyyəti orqanı olmaqla, qanunverici, icraedici və digər məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının aktlarının ölkənin Əsas Qanununa uyğunluğunu yoxlayan yeganə ali instansiyadır. Rəsmi hüquqi sənədlərə əsasən, Konstitusiya Məhkəməsinin əsas missiyası dövlətin təməl prinsiplərini qorumaq, insan hüquq və azadlıqlarının pozulmasının qarşısını almaqdır. Konstitusiya Məhkəməsinin əsas funksiyaları və səlahiyyətləri Konstitusiya Məhkəməsi digər instansiya məhkəmələrindən fərqli olaraq konkret mülki, cinayət və ya inzibati mübahisələrə mahiyyəti üzrə baxmır. Onun baxdığı məsələlər makro-hüquqi xarakter daşıyır. Qurumun rəsmi səlahiyyətlərinə aşağıdakı mühüm vəzifələr daxildir: Aktların uyğunluğunun yoxlanılması: Milli Məclisin qəbul etdiyi qanunların, Prezidentin fərman və sərəncamlarının, Nazirlər Kabinetinin qərarlarının Konstitusiyaya uyğunluğunu müəyyən etmək. Şərhlərin verilməsi: Dövlət orqanlarının müraciəti əsasında Konstitusiyanın və qanunların maddələrinin rəsmi, dəqiq və məcburi xarakterli şərhini təmin etmək. Seçki nəticələrinin təsdiqi: Prezident və parlament seçkilərinin, habelə referendumların nəticələrini rəsmən yoxlamaq və təsdiq etmək. Vətəndaş müraciətləri: İnsan hüquq və azadlıqlarının pozulması ilə bağlı digər məhkəmə instansiyalarını tükəndirmiş vətəndaşların fərdi şikayətlərinə baxmaq. Qərarların hüquqi qüvvəsi və əhəmiyyəti Konstitusiya Məhkəməsinin qəbul etdiyi qərarlar qətidir, heç bir digər instansiya tərəfindən ləğv edilə və ya dəyişdirilə bilməz. Məhkəmənin qərarı qüvvəyə mindiyi gündən etibarən ölkə ərazisindəki bütün dövlət orqanları, hüquqi və fiziki şəxslər üçün icrası məcburidir. Əgər hər hansı bir qanun və ya normativ akt Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən Əsas Qanuna zidd hesab olunarsa, həmin akt hüquqi qüvvəsini tamamilə və ya qismən itirir. Bu mexanizm dövlət idarəçiliyində "çəkindirmə və tarazlıq" prinsipinin işləməsini təmin edir. Konstitusiya Məhkəməsi hüquqi dövlətin dayaq nöqtəsi kimi çıxış edərək, qanunvericiliyin inkişafına, qanun yaradıcılığı prosesində buraxılan boşluqların və ziddiyyətlərin sistemli şəkildə aradan qaldırılmasına xidmət edir.