Konveyer

Konveyer materialların, məhsulların və ya yüklərin bir nöqtədən digərinə fasiləsiz və ya mərhələli şəkildə daşınması üçün istifadə olunan mexaniki nəqliyyat sistemidir. Konveyerlər istehsalat müəssisələrində, anbarlarda, logistika mərkəzlərində, mədən sənayesində, qida istehsalında, hava limanlarında və müxtəlif texnoloji xətlərdə geniş tətbiq olunur. Onların əsas üstünlüyü böyük həcmdə materialın az insan əməyilə və davamlı şəkildə hərəkət etdirilməsidir.

Əsas iş prinsipi

Konveyer sistemi məhsulu və ya materialı xüsusi hərəkət edən səth üzərində daşıyır. Bu səth lent, rulon, zəncir, vint və ya digər mexanizm formasında ola bilər.

Sistem adətən elektrik mühərriki, ötürücü mexanizm, daşıyıcı hissə və idarəetmə qurğularından ibarət olur. Məhsul konveyerin başlanğıc nöqtəsinə yerləşdirilir və sistem onu müəyyən edilmiş marşrut üzrə növbəti mərhələyə ötürür.

Avtomatlaşdırılmış istehsalatda konveyer digər avadanlıqlarla sinxron işləyə bilər.

Lentli konveyer

Lentli konveyer ən geniş yayılmış konveyer növlərindən biridir. Burada material hərəkət edən elastik lent üzərində daşınır.

Bu sistem qutular, bağlamalar, qida məhsulları, xammal və digər müxtəlif yüklər üçün istifadə oluna bilər. Mədən və tikinti sənayesində lentli konveyerlər qum, daş, filiz və digər toplu materialların daşınmasında da tətbiq olunur.

Lentin eni, sürəti və materialı daşınan yükün xüsusiyyətlərinə uyğun seçilir.

Rulonlu konveyer

Rulonlu konveyerdə məhsullar paralel yerləşdirilmiş silindrik rulonlar üzərində hərəkət edir. Sistem mühərrikli və ya sərbəst hərəkətli ola bilər.

Sərbəst rulonlu sistemlərdə məhsul cazibə qüvvəsi və ya əl ilə irəli hərəkət etdirilir. Mühərrikli sistemlərdə isə rulonlar elektrik ötürücüsü vasitəsilə fırlanır.

Bu tip konveyerlər anbarlarda, çeşidləmə xətlərində və qablaşdırma sahələrində geniş istifadə olunur.

Zəncirli və vintli konveyerlər

Zəncirli konveyerlər daha ağır və iri məhsulların daşınması üçün istifadə olunur. Metal konstruksiyalar, paletlər, avtomobil hissələri və digər ağır yüklər belə sistemlərdə hərəkət etdirilə bilər.

Vintli konveyerlərdə isə material boru və ya kanal daxilində fırlanan spiral mexanizm vasitəsilə hərəkət etdirilir. Bu sistemlər xüsusilə toz, taxıl, sement və digər toplu materialların daşınması üçün əlverişlidir.

Hər iki konveyer növü xüsusi sənaye şəraitinə uyğunlaşdırıla bilər.

İstehsalat xəttində rolu

Konveyer müasir istehsalat xəttinin əsas elementlərindən biridir. Məhsul istehsalın müxtəlif mərhələləri arasında avtomatik şəkildə hərəkət etdirilir.

Məsələn, bir zavodda xammal emal sahəsindən yığım bölməsinə, oradan qablaşdırma və anbar sahəsinə konveyer vasitəsilə ötürülə bilər.

Bu yanaşma istehsal prosesini sürətləndirir, fiziki yükdaşıma ehtiyacını azaldır və proseslərin daha standart şəkildə idarə olunmasına imkan verir.

Anbar və logistika sahəsində istifadəsi

Konveyerlər böyük anbarlarda və logistika mərkəzlərində bağlamaların çeşidlənməsi və daşınması üçün geniş istifadə olunur.

Poçt, kuryer və elektron ticarət müəssisələrində minlərlə bağlama avtomatik konveyer sistemləri ilə müxtəlif istiqamətlərə ayrılır.

Sensorlar və barkod oxuyucular məhsulun hansı istiqamətə göndərilməli olduğunu müəyyən edə bilər. Bu, anbar əməliyyatlarının sürətini və dəqiqliyini artırır.

Qida sənayesində konveyer

Qida istehsalında konveyerlər məhsulun hazırlanması, çeşidlənməsi və qablaşdırılması üçün istifadə olunur. Çörək, şirniyyat, meyvə-tərəvəz, içki və digər məhsullar istehsal xətti boyunca konveyerlərlə daşına bilər.

Bu sahədə konveyer materialının gigiyenik və asan təmizlənən olması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Paslanmayan polad və qida ilə təmasa uyğun xüsusi lentlər geniş istifadə olunur.

Hava limanlarında konveyer

Hava limanlarında baqaj sistemləri də konveyer texnologiyasına əsaslanır. Sərnişinin qeydiyyat zamanı təhvil verdiyi çamadan xüsusi konveyer xətləri ilə çeşidləmə sahəsinə göndərilir.

Baqaj barkod və ya digər identifikasiya sistemləri vasitəsilə uyğun reys üzrə yönləndirilir.

Enişdən sonra isə çamadanlar baqaj lentləri ilə sərnişinlərin götürməsi üçün terminala çatdırılır.

Təhlükəsizlik

Konveyer sistemlərində hərəkət edən lent, rulon, zəncir və ötürücü hissələr ciddi mexaniki risk yarada bilər. Əl və geyim hissələrinin hərəkətli mexanizmlərə düşməsi ağır xəsarətlə nəticələnə bilər.

Buna görə qoruyucu örtüklər, fövqəladə dayandırma düymələri və xəbərdarlıq nişanları konveyer təhlükəsizliyinin əsas elementlərindəndir.

Təmir və təmizləmə zamanı sistem enerji mənbəyindən təhlükəsiz şəkildə ayrılmalı və gözlənilmədən işə düşməsinin qarşısı alınmalıdır.

Avtomatlaşdırılmış konveyer sistemləri

Müasir konveyerlər sensorlar, proqramlaşdırılan idarəetmə sistemləri və sənaye avtomatlaşdırması ilə birləşdirilir.

Sensor məhsulun mövqeyini müəyyən edə, sistem sürəti avtomatik dəyişə və məhsulu uyğun istiqamətə yönləndirə bilər.

Robot sistemləri ilə birləşdirildikdə konveyer xətti məhsulun daşınması, yığılması, yoxlanılması və qablaşdırılmasını demək olar ki, tam avtomatik həyata keçirə bilər.