Krişna məbədi

Krişna məbədi, Hindistan mənşəli olan və bütün dünyada geniş yayılan Vaişnavizm (Vişnu və onun təcəssümlərinə sitayiş) inancının, xüsusilə Şri Krişnaya həsr olunmuş ibadətgahıdır. Krişna Hinduizmdə sevgi, şəfqət və hikmət tanrısı kimi qəbul edilir. 1. Memarlıq Quruluşu və Dizayn Krişna məbədləri adətən zəngin ornamentləri və rəngarəngliyi ilə seçilir: Şikhara (Qüllə): Məbədin üzərində yüksələn və göy üzünə doğru daralan piramidal quruluşdur. Qarbha-qriha (Müqəddəs Bölmə): Məbədin mərkəzində yerləşən və Krişnanın heykəlinin (Murti) qoyulduğu ən müqəddəs sahədir. Mandapa (Dua Zalı): Möminlərin toplaşdığı, dini nəğmələrin (kirtanların) oxunduğu geniş zal. Dekorasiya: Məbəd divarları Krişnanın həyatını (Lila) əks etdirən müxtəlif oyma naxışlar, rəqqasə fiqurları və rəngli freskalarla bəzədilir. 2. İbadət və Ritual Heyatı Krişna məbədlərində gün boyu müəyyən ayinlər icra olunur: Arti: Heykəllərin (Murtilərin) qarşısında çıraqların fırladılması və zənglərin çalınması ilə müşayiət olunan dua mərasimi. Prasadam: Tanrıya təqdim olunan və sonra möminlərə paylanan müqəddəs yemək. Bu yeməklər tamamilə vegetariandır. Kirtan və Bhajan: Krişnanın adlarının musiqi alətləri (məsələn, nağara və ya simli alətlər) müşayiəti ilə tərənnüm edilməsi. 3. Azərbaycanda Krişna İcmaları Azərbaycanda Krişna Şüuru Cəmiyyəti (ISKCON) fəaliyyət göstərir və ölkəmizdəki multikulturalizm siyasətinə uyğun olaraq müxtəlif dini icmalarla yanaşı öz ayinlərini icra edirlər: Mədəni Müxtəliflik: Bakıda yerləşən Krişna icması müxtəlif bayramları (məsələn, Janmaştami – Krişnanın doğum günü) qeyd edir. Bu tədbirlərdə xarici nümayəndələr və bəzən Qlobal Bakı Forumu kimi tədbirlər üçün gələn qonaqlar da iştirak edə bilər. Folklorla Müqayisə: Hind mədəniyyətindəki Krişna rəvayətləri və epik dastanlar (Mahabharata), Azərbaycanın Folklor İnstitutu tərəfindən öyrənilən şərq xalqlarının ortaq mifoloji və ədəbi motivləri ilə (məsələn, Nizami Gəncəvinin əsərlərindəki bəzi hind motivləri) müqayisəli şəkildə maraq doğura bilər. 4. Məbəddə Təmizlik və Qulluq Krişna məbədlərində fiziki və mənəvi təmizliyə xüsusi önəm verilir: Geyimlər və Tekstil: Heykəllərin libasları və pərdələr çox vaxt əl işi olur və peşəkar tikiş fabrikləri tərəfindən hazırlanan xüsusi parçalardan seçilir. Sanitariya: Məbədin mərmər döşəmələrinin və ayin qablarının təmizliyində bitki mənşəli və təbii tərkibli yuyucu vasitələrdən istifadə olunur ki, müqəddəs hesab edilən məkana zərər dəyməsin.