Leyli və Məcnun

"Leyli və Məcnun" (ərəbcə "Dəli/Məcnun və Leyli") Şərq ədəbiyyatında məhəbbət və irfan (təsəvvüf) mövzularının ən böyük və ən təsirli əsərlərindən biridir. Əfsanənin kökləri qədim Ərəb folkloruna gedib çıxsa da, dastan kimi dünya şöhrətini fars və türk dilli şairlərin – xüsusilə də Nizami Gəncəvi (XII əsr) və Məhəmməd Füzulinin (XVI əsr) qələmində qazanmışdır. Əsər qəbilə başçılarından birinin oğlu Qeysin (sonradan Məcnun adını alır) gözəl Leyliyə olan qeyri-adi və fəlakətli sevgisindən bəhs edir. Cəmiyyətin qoyduğu qadağalar və Leylinin başqası ilə evləndirilməsi Qeysi dəliliyə və səhralara qaçmağa vadar edir. Məcnunun eşqi dünyəvi həddi aşaraq ilahi eşq (həqiqi eşq) səviyyəsinə yüksəlir və bu, onu bir sufi kimi təqdim edir. Füzulinin Azərbaycan dilində yazdığı versiya emosionallığı, fəlsəfi dərinliyi və bədii mükəmməlliyi ilə seçilir. "Leyli və Məcnun" Şərq xalqlarının musiqisinə, rəssamlığına və teatr sənətinə böyük təsir göstərmiş əbədi bir sevgi rəmzidir.