Kateqoriyalar
Sırala

#marionet kukla

Marionet kukla

Marionet kukla ayrı-ayrı hissələrinə bağlanan saplar vasitəsilə idarə olunan oynaq birləşməli teatr kuklasıdır. Kuklaçı sapları hərəkət etdirərək onun başını, qollarını, ayaqlarını və gövdəsini idarə edir. Bu quruluş kuklanın yeriməsini, əyilməsini, rəqs etməsini və müxtəlif jestlər göstərməsini mümkün edir.

Marionet kuklanın əsas xüsusiyyəti hərəkətin adətən yuxarıdan ötürülməsidir. Saplar kuklaçının əlində saxladığı idarəetmə qurğusuna birləşdirilir. İfaçı həmin qurğunun vəziyyətini və sapların gərginliyini dəyişərək səhnədə obrazın hərəkətlərini yaradır.

Quruluşu və hazırlanması

Marionet kuklalar ənənəvi olaraq ağacdan hazırlanıb. Müasir nümunələrdə ağacla yanaşı, parça, plastik və müxtəlif yüngül materiallardan da istifadə olunur. Material seçimi kuklanın ölçüsünə, səhnədə yerinə yetirəcəyi hərəkətlərə və tamaşanın bədii həllinə uyğunlaşdırılır.

Kuklanın başı, gövdəsi və ətrafları hərəkətli birləşmələrlə əlaqələndirilir. Sapların sayı və bağlandığı nöqtələr nəzərdə tutulan hərəkətlərdən asılıdır. Sadə quruluşlu marionetdə əsas bədən hərəkətləri idarə olunur, daha mürəkkəb nümunələrdə isə əlavə hissələrin hərəkəti də mümkün olur.

Kuklanın ağırlıq mərkəzi, hissələrinin çəkisi və sapların uzunluğu onun səhnədə tarazlığını müəyyənləşdirir. Buna görə hazırlanma prosesində zahiri görünüşlə yanaşı, mexaniki quruluş da mühüm yer tutur. Geyim və aksesuarlar kuklanın hərəkətini məhdudlaşdırmamalı, sapların işinə mane olmamalıdır.

İdarəetmə və səhnə ifadəsi

Marionet kukla ilə işləmək dəqiq koordinasiya və davamlı məşq tələb edir. Kuklaçı hərəkətin istiqamətini, sürətini və ritmini uzlaşdıraraq cansız fiqura xarakter verir. Başın yüngül çevrilməsi, əlin qalxması və ya gövdənin əyilməsi obrazın münasibətini ifadə edə bilər.

İnandırıcı səhnə hərəkəti yaratmaq üçün kuklanın addımları, dayanması və baxış istiqaməti bir-birini tamamlamalıdır. Həddindən artıq və nizamsız hərəkət obrazın ifadəliliyini zəiflədə bilər. Buna görə fasilələr və kiçik jestlər də ifanın vacib hissəsidir.

Tamaşanın quruluşundan asılı olaraq kuklaçı tamaşaçıdan gizlədilə və ya səhnədə açıq görünə bilər. Musiqi, işıq, dekorasiya və səsləndirmə kuklanın yaratdığı obrazı tamamlayır.

Digər kukla növlərindən fərqi

Marionet kukla əlcək kuklasından və çubuqlu kukladan idarəetmə üsuluna görə fərqlənir. Əlcək kuklası ifaçının əlinə geyindirilir, çubuqlu kuklanın hissələri isə çubuqlar vasitəsilə hərəkət etdirilir. Marionetdə əsas idarəetmə vasitəsi saplardır.

Bu üsul kuklanın bütün bədənini səhnə məkanında hərəkət etdirməyə imkan verir. Bununla belə, sapların dolaşmaması və hərəkətin dəqiqliyi həm konstruksiyadan, həm də kuklaçının ustalığından asılıdır.

Azərbaycanda marionet teatrı

Azərbaycanda bu sənət istiqamətini Bakı Marionet Teatrı təmsil edir. Teatrın repertuarında Üzeyir Hacıbəylinin əsərləri əsasında hazırlanmış “Arşın mal alan” və “Leyli və Məcnun” tamaşaları yer alır.

Marionet sənəti yalnız uşaqlar üçün əyləncə ilə məhdudlaşmır. Musiqili əsərlərin, nağılların və dramatik süjetlərin səhnələşdirilməsində də istifadə olunur. Kuklaların plastikası, geyimləri və səhnə tərtibatı vasitəsilə həm yumoristik, həm də lirik və dramatik obrazlar yaradılır.

arrow-up