məftilçəkmə aləti

Metal Sənətinin Zərif Aləti: Məftilçəkmə Cihazı və Onun İş Prinsipləri Sənətkarlıq, zərgərlik və sənaye istehsalında metalın emalı hər zaman xüsusi diqqət və dəqiqlik tələb edir. Bu sahədə ən qədim və vacib proseslərdən biri də qalın metal çubuqların və ya məftillərin daha incə, hamar və istənilən diametrə gətirilməsidir. Məhz bu işi yerinə yetirmək üçün istifadə olunan mexaniki və ya əl aləti məftilçəkmə aləti (və ya məftilçəkmə dəzgahı/lövhəsi) adlanır. Həm ənənəvi dekorativ sənətdə (məsələn, şəbəkə və filofrafiya sənətində), həm də müasir kabel istehsalında bu alətin rolu əvəzsizdir. Məftilçəkmə Alətinin Quruluşu və Tarixi Məftilçəkmə sənətinin kökləri qədim dövrlərə, zərgərliyin və metal işləmənin ilk inkişaf mərhələlərinə təsadüf edir. Ənənəvi zərgərlikdə və əl sənətlərində istifadə olunan ən sadə məftilçəkmə aləti, üzərində böyükdən kiçiyə doğru ardıcıl şəkildə düzülmüş, müxtəlif diametrli konusvari deşikləri olan xüsusi polad lövhədir (buna çox vaxt "reza" və ya məftilçəkmə taxtası da deyilir). Müasir dövrdə isə bu deşiklərin daxili hissəsi sürtünməyə və aşınmaya davamlı olması üçün brilyant (almaz) və ya volfram-karbid kimi son dərəcə bərk materiallardan hazırlanır. Sənaye miqyasında isə bu sadə lövhələr yerini avtomatlaşdırılmış, fırlanan silindrlərə və dartıcı mexanizmlərə malik böyük məftilçəkmə dəzgahlarına vermişdir. İş Prinsipi və Tətbiq Sahələri Məftilçəkmə alətinin iş prinsipi metalın plastik deformasiya xüsusiyyətinə əsaslanır. Proses aşağıdakı mərhələlərlə həyata keçirilir: Hazırlıq: Qalın metal məftilin (mis, gümüş, qızıl, alüminium və ya polad) ucu itilənir ki, lövhədəki növbəti nisbətən kiçik deşikdən rahat keçə bilsin. Dartılma: İtilənmiş uc xüsusi kəlbətin və ya mexaniki tutqac vasitəsilə tutulur və güclə deşikdən dartılaraq çıxarılır. İncəlmə: Metal deşikdən keçərkən onun diametri kiçilir, uzunluğu isə uzanır. Tam hamar və istənilən incəlikdə məftil almaq üçün bu proses böyük deşikdən kiçiyə doğru ardıcıl olaraq bir neçə dəfə təkrarlanır. Bu alət xüsusilə Azərbaycanın ənənəvi zərgərlik sənəti olan şəbəkə işlərində, gümüş və qızıl tellərin hazırlanmasında geniş istifadə olunur. Eyni zamanda, son illərdə populyarlıq qazanan filoqrafiya (mix və məftil sənəti) və sim sənəti (string art) ilə məşğul olan ustalar da fərqli qalınlıqda materiallar əldə etmək üçün bu alətə müraciət edirlər. Sənayedə isə bu üsulla elektrik naqilləri, yaylar və müxtəlif tikinti məftilləri istehsal olunur.