Məhəmməd Əmin Rəsulzadə

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (1884–1955) — Azərbaycanın görkəmli dövlət və ictimai xadimi, siyasətçi, publisist, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (1918–1920) banilərindən biri və Azərbaycan Milli Şurasının sədri olmuşdur. Onun "Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz!" şüarı Azərbaycanın istiqlal mübarizəsinin simvoluna çevrilmişdir. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 31 yanvar 1884-cü ildə Bakının Novxanı kəndində anadan olmuşdur. Təhsili: İlk təhsilini atasından almış, daha sonra rus-tatar məktəbində və Bakı Texniki Məktəbində oxumuşdur. Yaradıcılığı: Gənc yaşlarından jurnalistika ilə məşğul olmuş, "Şərqi-Rus", "Həyat", "İrşad" kimi qəzetlərdə məqalələr dərc etdirmişdir. Siyasi Fəaliyyəti və AXC-nin Qurulması Rəsulzadənin siyasi fəaliyyəti Azərbaycanın milli oyanış dövrü ilə sıx bağlıdır: Müsavat Partiyası: 1911-ci ildə qurulan "Müsavat" partiyasının rəhbəri olmuş, "Türkçülük, İslamçılıq və Müasirlik" prinsiplərini önə plana çıxarmışdır. Milli Şura: 1918-ci ilin mayında Tiflisdə yaradılan Azərbaycan Milli Şurasının sədri seçilmişdir. Müstəqillik: 28 may 1918-ci ildə Azərbaycanın İstiqlal Bəyannaməsini elan edərək müsəlman Şərqində ilk demokratik respublikanın əsasını qoymuşdur. Mühacirət Dövrü 1920-ci ilin aprelində Azərbaycanın bolşeviklər tərəfindən işğalından sonra Rəsulzadə həbs edilmiş, lakin sonradan Moskvaya aparılmışdır. 1922-ci ildə o, SSRİ-ni tərk edərək mühacirətə getmişdir: Türkiyə, Polşa və Almaniya: Bu ölkələrdə yaşayaraq Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda ideoloji mübarizəsini davam etdirmişdir. Mətbuat: "Yeni Qafqasya", "Azərbaycan" və digər jurnal və qəzetlər vasitəsilə Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmışdır. Əsərləri və İrsi Rəsulzadə sadəcə siyasətçi deyil, həm də dərin bilikli bir alim və ədib idi: "Azərbaycan Cümhuriyyəti" (keyfiyyəti və quruluşu haqqında ilk ətraflı mənbə); "Əsrimizin Siyavuşu" (milli ideologiyanı əks etdirən əsər); "Azərbaycan şairi Nizami" (ədəbiyyatşünaslıq sahəsində mühüm tədqiqat). Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 6 mart 1955-ci ildə Ankarada vəfat etmiş və "Cəbəçi Əsri" qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. M.Ə. Rəsulzadə İdeologiyasının Əsasları Onun ideoloji irsi üç təməl üzərində qurulmuşdur: Respublikaçılıq: Hakimiyyətin xalqa məxsus olması. Millətçilik (Azərbaycançılıq): Milli kimliyin və ana dilinin qorunması. Demokratiya: İnsan hüquq və azadlıqlarının aliliyi.