Mehriban Abışova

Mehriban Abışova 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalıda baş verən hadisələrin canlı şahidlərindən biridir. Həmin gecə o, həyat yoldaşı və ailə üzvləri ilə birlikdə şəhəri tərk etməyə məcbur olub. Qucağında körpə övladı ilə ağır qış şəraitində Xocalıdan çıxan Mehriban Abışova bir neçə gün həyatda qalmaq uğrunda mübarizə aparıb. 

Xocalıdan çıxışı
Mehriban Abışovanın xatirələrinə görə, ailə təhlükənin artması ilə evlərini tərk edib. Şəhərdən çıxarkən qarşılarında uzun və təhlükəli yol olub. Ailə ilk mərhələdə iki gün bir binada gizlənərək təhlükədən qorunmağa çalışıb.

Daha sonra onlar yenidən yola çıxaraq qarlı meşə ilə hərəkət ediblər. Mehriban Abışovanın sözlərinə görə, iki gün ərzində ağır hava şəraitində və atəş səsləri altında yol getməli olublar. Məqsədləri Ağdama çatmaq və təhlükəli ərazidən uzaqlaşmaq olub. 

Qucağında körpə ilə sağ qalmaq mübarizəsi
Mehriban Abışova həmin gecə körpə övladını da özü ilə aparırdı. Şaxtalı hava, qar və uzun məsafə xüsusilə uşaqlı ailələr üçün vəziyyəti daha da ağırlaşdırırdı. Bir neçə gün davam edən yol boyunca ailə həm soyuqdan, həm də ətrafdakı silahlı qarşıdurmadan qorunmağa çalışıb.

Onun xatirələrində körpəsini qorumaq və ailə üzvləri ilə birlikdə təhlükəsiz yerə çatmaq həmin günlərin əsas mübarizəsi kimi qalır. Mehriban Abışovanın yaşadıqları Xocalıdan çıxmağa çalışan ailələrin fərdi talelərindən birini əks etdirir.

Qayınatasının həlak olması
Xocalıdan çıxış zamanı Mehriban Abışovanın ailəsi də itki ilə üzləşib. Onun qayınatası atəş nəticəsində həlak olub və meşədə qalıb. Sonradan onun meyiti tapılaraq dəfn edilib. 

Bu itki ailənin Xocalı ilə bağlı ən ağır xatirələrindən birinə çevrilib. Mehriban Abışova illər sonra həmin günlərdən danışarkən qayınatasının ölümünü və ailənin keçirdiyi qorxunu həyatlarından silinməyən hadisələr kimi xatırlayır.

Ağdama çatması
Bir neçə günlük ağır yoldan sonra Mehriban Abışova və ailə üzvləri Ağdama çata biliblər. O, Ağdamda çoxsaylı yaralı və həlak olmuş insanları gördüyünü xatırladıb. Şəhərə çatmaları təhlükəli ərazidən çıxışın son mərhələsi olsa da, gördükləri mənzərə ailənin yaşadığı psixoloji sarsıntını daha da artırıb. 

Ağdamdan sonra ailənin həyatında məcburi köçkünlük dövrü başlayıb.

Pirşağıda məcburi köçkün həyatı
Hadisələrdən bir müddət sonra Mehriban Abışova ailəsi ilə Bakının Pirşağı qəsəbəsində məcburi köçkünlər üçün ayrılmış sanatoriyada yerləşib. Ailə 1992-ci ildən etibarən həyatını burada davam etdirib. 

Həyat yoldaşı fəhlə işləyərək ailəni dolandırıb. Çətin sosial və məişət şəraitinə baxmayaraq, onlar övladlarını böyüdüb və həyatlarını yenidən qurmağa çalışıblar.

Xocalıdakı ev və doğma torpaq xatirələri
Mehriban Abışovanın xatirələrində Xocalıdakı evləri, həyətləri və doğma torpaq xüsusi yer tutur. Uzun illər başqa yerdə yaşamasına baxmayaraq, o, doğulduğu və ailə həyatı qurduğu məkana bağlılığını qoruyub.

Xocalı ilə bağlı xatirələri yalnız 1992-ci ilin faciəli hadisələrindən ibarət deyil. O, hadisələrdən əvvəlki gündəlik həyatı, həyətlərini, torpağı və ailə ocağını da tez-tez xatırladığını bildirib.

İllər sonra Xocalıya səfəri
Azərbaycanın Xocalı üzərində nəzarəti bərpa etməsindən sonra Mehriban Abışova doğma şəhərinə yenidən gedib. Lakin həyat yoldaşının ailəsi ilə yaşadığı evin dağıldığını görüb. Onun sözlərinə görə, uzun illər sonra qayıdaraq əvvəlki yaşayış məkanından demək olar ki, heç bir iz qalmadığını görmək ağır olub. 

Buna baxmayaraq, Xocalıya yenidən səfər etmək onun üçün doğma torpaqla uzun fasilədən sonra görüşmək anlamı daşıyıb.

Xocalıya qayıtmaq arzusu
Mehriban Abışova ailəsi ilə birlikdə Xocalıya daimi qayıdacağı günü gözlədiyini bildirib. O, yenidən öz həyətində yaşamaq, torpaqla məşğul olmaq və məhsul əkib-becərmək arzusundadır. 

Xocalı onun üçün yalnız keçmiş yaşayış yeri deyil, ailəsinin və gənclik illərinin bağlı olduğu doğma məkandır. Onun həyat hekayəsi 1992-ci ildə Xocalını tərk etmiş insanların məcburi köçkünlükdən doğma yurda qayıdış ümidinə qədər uzanan şəxsi tarixlərindən biridir.

34 ildən sonra xatirələr
2026-cı ildə Xocalı hadisələrindən 34 il keçməsinə baxmayaraq, Mehriban Abışova həmin günləri detalları ilə xatırladığını bildirib. Bir neçə gün davam edən gizlənmə və meşə yolu, körpəsini qorumağa çalışması, ailəsinin üzləşdiyi itki və sonrakı məcburi köçkünlük həyatı onun yaddaşında qalmaqda davam edir. 

Onun şahid ifadələri Xocalı hadisələrinin ayrı-ayrı ailələrin həyatına təsirinin və uzun illər davam edən nəticələrinin şəxsi xatirələr vasitəsilə öyrənilməsinə imkan verir.