#məktəbli forması
Məktəbli forması
Məktəbli forması şagirdlərin məktəbdə və məktəblə bağlı rəsmi tədbirlərdə geyindiyi müəyyən olunmuş geyim dəstidir. Onun əsas məqsədi məktəb daxilində vahid görünüş yaratmaq, geyimlə bağlı fərqləri azaltmaq və təhsil mühitinə uyğun nizamlı üslub formalaşdırmaqdır.
Azərbaycanda dövlət ümumi təhsil müəssisələrində məktəbli geyim forması Nazirlər Kabinetinin 17 mart 2022-ci il tarixli 96 nömrəli Qərarı ilə təsdiqlənmiş təsvirlər əsasında tətbiq olunur. Həmin sənəd dövlət ümumi təhsil müəssisələrinin şagirdləri üçün geyim formalarının əsas xüsusiyyətlərini müəyyən edir.
Azərbaycanda məktəbli forması necə müəyyən edilir?
Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələri üçün bir neçə geyim forması nümunəsi müəyyən edilib. Məktəblər bu nümunələrdən birini seçirlər.
Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin məlumatına görə, məktəblərin Pedaqoji Şuraları valideynlərin də rəyini nəzərə alaraq mövcud 4 geyim nümunəsindən birinin tətbiqi barədə qərar qəbul ediblər.
Bu yanaşma bütün məktəblərdə tamamilə eyni rəng və modelin məcburi olması demək deyil. Müəyyən edilmiş variantlar daxilində konkret məktəb öz geyim formasını seçə bilər.
Məktəbli formasına hansı geyimlər daxildir?
Məktəbli formasının tərkibi mövsümə və seçilmiş nümunəyə görə dəyişə bilər. Adətən şalvar, ətək, köynək və jaket kimi geyim elementlərindən istifadə olunur.
Dövlət tərəfindən təsdiqlənmiş model təsvirlərində oğlanlar və qızlar üçün müxtəlif mövsümi kombinasiyalar nəzərdə tutulur. Köynəyin qısa və ya uzunqol olması, üst geyimin əlavə edilməsi və digər detallar mövsümə uyğun dəyişə bilər.
Məktəbli formasının parçası necə olmalıdır?
Azərbaycanda tətbiq edilən qaydalarda məktəbli formasının materialına ayrıca tələblər qoyulur. Geyimlər təbii və keyfiyyətli parçadan hazırlanmalı, möhkəm və davamlı olmalıdır.
Qərarda parçanın yuyulduqdan sonra ölçüsünü dəyişməməsi, rənginin solmaması, təri yaxşı qəbul etməsi, spesifik qoxu yaratmaması və sürtünmə nəticəsində elektrikləşməməsi kimi xüsusiyyətlər də qeyd edilir. Geyim şagirdin sağlamlığına mənfi təsir göstərməməlidir.
Bu tələblər məktəbli formasının yalnız xarici görünüşünə deyil, gündəlik istifadədə rahatlıq və təhlükəsizliyinə də diqqət yetirildiyini göstərir.
Məktəbli formasının etiketində nə yazılmalıdır?
Təsdiq edilmiş qaydalara görə, məktəbli formasının etiketində istifadə olunan parçanın tərkibi barədə məlumat və “məktəbli forması” sözləri olmalıdır.
Bu məlumat valideynə məhsulun hansı materialdan hazırlandığını görməyə və geyimin məktəbli forması kimi təqdim edildiyini müəyyən etməyə imkan verir.
Məktəbin emblemi formada ola bilərmi?
Bəli. Qaydalara əsasən məktəbli formasının ön tərəfinin sol yuxarı hissəsində və ya sol qolunun yuxarı hissəsində məktəbin emblemi yerləşdirilə bilər.
Bu detal məktəbin öz vizual kimliyini qorumasına imkan verir, eyni zamanda ümumi geyim modelini dəyişdirmir.
Məktəbli formasını kim təmin edir?
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlər məktəbli forması ilə valideynləri və ya digər qanuni nümayəndələri tərəfindən təmin olunurlar.
Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi 2025-ci ildə paytaxtda məktəbli geyimlərinin satışı üçün 29 satış məntəqəsinin fəaliyyət göstərdiyini bildirib. Valideynlərin istədikləri satış məntəqəsini seçmək hüququ var və onların konkret satıcıya yönləndirilməsi yolverilməz hesab edilir.
Valideynlər məktəbli formasını müəyyən olunmuş modelə uyğun şəkildə sifarişlə də tikdirə bilərlər.
Məktəbli formasını geyinmək məcburidirmi?
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyimlə bağlı müəyyən edilmiş tələblərə şagirdlər tərəfindən riayət olunmalıdır. 7 iyul 2026-cı ildə “Ümumi təhsil haqqında” Qanuna edilən dəyişikliklə dövlət ümumi təhsil müəssisələrində həm təhsilalanların, həm də təhsilverənlərin geyimlə bağlı tələblərə riayət etməsi ayrıca qanunda təsbit olunub. Valideynlərin də övladlarının geyim forması ilə bağlı tələblərə əməl etməsini təmin etmək vəzifəsi müəyyən edilib.
Nazirlər Kabinetinin 2022-ci il qərarında isə şagirdlərin məktəbdə və məktəblə bağlı təntənəli tədbirlərdə müəyyən edilmiş formanı geyinməsi nəzərdə tutulur.
Məktəbli formasına kim nəzarət edir?
Təsdiq edilmiş qaydalara görə, məktəbli formasına dair tələblərə şagirdlərin riayət etməsinə məktəb rəhbərliyi nəzarət edir.
Bu nəzarət əsasən məktəbin seçdiyi modelin və ümumi geyim qaydalarının qorunmasına yönəlir.
Məktəbli formasının üstünlükləri
Məktəbli forması şagirdlərin gündəlik geyim seçimini sadələşdirir və məktəb mühitində daha vahid vizual görünüş yaradır. Eyni zamanda məktəbin tədbirlərində şagirdlərin bir kollektivin üzvü kimi tanınmasını asanlaşdırır.
Praktik baxımdan formanın rahat, mövsümə uyğun və davamlı olması xüsusilə vacibdir. Şagird günün böyük hissəsini həmin geyimdə keçirdiyinə görə parçanın nəfəsalması, hərəkəti məhdudlaşdırmaması və tez aşınmaması önəm daşıyır.
Məktəbli formasının əsas məqsədi yalnız bütün şagirdlərin eyni görünməsi deyil, məktəb şəraitinə uyğun, rahat və nizamlı gündəlik geyim standartının yaradılmasıdır.
