Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA)

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) Azərbaycan vətəndaşlarının güzəştli və münasib qiymətə mənzil əldə etməsinə şərait yaratmaq, yeni yaşayış komplekslərinin tikintisini təşkil etmək və bu istiqamətdə dövlət siyasətinin həyata keçirilməsində iştirak etmək məqsədilə fəaliyyət göstərən publik hüquqi şəxsdir. Agentlik ölkənin müxtəlif şəhər və rayonlarında çoxmənzilli yaşayış kompleksləri layihələndirir və inşa etdirir. MİDA-nın fəaliyyəti xüsusilə müəyyən edilmiş güzəşt kateqoriyalarına daxil olan vətəndaşların mənzil təminatının yaxşılaşdırılması ilə bağlıdır.

Yaradılması və fəaliyyət istiqamətləri

MİDA-nın əsası 11 aprel 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin yaradılması ilə qoyulub. 24 noyabr 2016-cı ildə aparılan dövlət idarəetməsi islahatları nəticəsində onun əsasında Azərbaycan Respublikasının Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi publik hüquqi şəxsi yaradılıb. Agentliyin hazırkı nizamnaməsi 2018-ci ildə təsdiq olunub.

Agentliyin əsas vəzifəsi sərəncamına verilmiş torpaq sahələrində yaşayış binalarının və digər tikinti obyektlərinin tikintisini təşkil etməkdir. Layihələrdə yaşayış binaları ilə yanaşı yollar, həyətlər, yaşıllıq sahələri, avtomobil dayanacaqları və zəruri hallarda məktəb, uşaq bağçası və digər sosial infrastruktur obyektləri də nəzərdə tutula bilər. Bununla MİDA yalnız ayrı-ayrı yaşayış binaları deyil, kompleks yaşayış mühiti formalaşdırmağa çalışır.

Güzəştli mənzil sistemi

MİDA-nın ən çox tanınan layihələrindən biri “Güzəştli mənzil” elektron sistemidir. Sistem 2017-ci ildən tətbiq olunur və mənzil almaq hüququ olan vətəndaşlara elektron şəkildə qeydiyyatdan keçmək və satışa çıxarılan mənzilləri seçmək imkanı verir. Hazırda bu xidmət dövlətin rəqəmsal xidmət infrastrukturu üzərindən həyata keçirilir.

Güzəştli mənzil əldə edə biləcək şəxslərin kateqoriyaları ayrıca hüquqi qaydalarla müəyyən edilir. Bu sistem müəyyən sosial və peşə qruplarının daha əlverişli şərtlərlə mənzil əldə etməsinə yönəlib. Mənzil seçimi zamanı layihə, bina, mərtəbə, otaq sayı, sahə və qiymət kimi məlumatlar elektron formada təqdim olunur.

MİDA mənzillərinin bir hissəsi ipoteka krediti vasitəsilə, bir hissəsi isə müvafiq satış şərtlərinə uyğun digər ödəniş üsulları ilə əldə edilə bilər. Bu proses Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi ilə yanaşı ipoteka və bank sisteminin müvafiq iştirakçıları ilə əlaqəli şəkildə həyata keçirilir.

Yaşayış kompleksləri və yeni layihələr

MİDA-nın ilk böyük layihələrindən biri Bakı şəhərindəki Yasamal Yaşayış Kompleksi olub. Sonrakı mərhələdə Hövsan, Gəncə, Sumqayıt və Azərbaycanın digər şəhər və rayonlarında yeni yaşayış kompleksləri yaradılıb. Agentliyin layihələri artıq Bakı ilə məhdudlaşmır və regionlarda da genişlənir.

2026-cı ildə MİDA-nın layihələri sırasında Lənkəran, Şirvan, Yevlax və Binəqədi yaşayış kompleksləri də yer alır. Agentlik eyni zamanda işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində yaşayış layihələrində iştirak edir. Füzuli və Cəbrayıl yaşayış kompleksləri, eləcə də Xocalıda yaşayış fondunun bərpası ilə bağlı layihələr bu istiqamətin nümunələrindəndir.

MİDA-nın rəsmi məlumatlarında 2026-cı ildə artıq 20 yaşayış layihəsinin mövcud olduğu göstərilir. Bu layihələrin bir hissəsi tamamlanıb, digərləri isə tikinti və layihələndirmə mərhələsindədir.

MİDA və “MİDA” MMC arasındakı fərq

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi ilə “MİDA” MMC eyni anlayış deyil. Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi publik hüquqi şəxs və dövlət qurumudur. “MİDA” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti isə Agentliyin tabeliyində yaradılmış hüquqi şəxsdir və yaşayış layihələrinin tikintisi və mənzillərin təqdim olunması prosesində iştirak edir.

Bu fərq rəsmi sənədlərdə xüsusilə əhəmiyyətlidir. Agentlik dövlətin mənzil siyasətinin müvafiq istiqamətinin həyata keçirilməsində və layihələrin əlaqələndirilməsində iştirak edir, “MİDA” MMC isə layihələrin praktik reallaşdırılması ilə bağlı funksiyalar yerinə yetirir. Ümumilikdə MİDA modeli Azərbaycanda sosial yönümlü mənzil tikintisi, rəqəmsal mənzil seçimi və yeni yaşayış komplekslərinin yaradılmasını bir sistemdə birləşdirən dövlət mexanizmlərindən biridir.