Mətbuat katibi

Mətbuat katibi dövlət qurumu, şirkət, təşkilat və ya digər qurumun media ilə kommunikasiyasında iştirak edən şəxsdir. Onun fəaliyyəti təşkilatın mövqeyinin ictimaiyyətə çatdırılması, media sorğularının cavablandırılmasının təşkili, rəsmi açıqlamaların hazırlanması və jurnalistlərlə əlaqələrin qurulması kimi vəzifələri əhatə edə bilər. Konkret səlahiyyət və vəzifələr isə işlədiyi qurumun strukturuna və daxili qaydalarına görə dəyişir.

Mətbuat katibinin fəaliyyəti

Mətbuat katibinin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri təmsil etdiyi qurumla media arasında informasiya əlaqəsinin təmin edilməsidir.

Jurnalistlərin sorğuları aidiyyəti struktur bölmələrinə yönləndirilə, cavabların hazırlanması koordinasiya oluna və qurumun rəsmi mövqeyi mediaya təqdim edilə bilər. Mətbuat katibi müəyyən hallarda təşkilat adından açıqlama verən nümayəndə kimi də çıxış edir.

Lakin hər təşkilatda mətbuat katibinə eyni səlahiyyətlərin verildiyini demək düzgün deyil.

Media ilə əlaqələrin qurulması

Televiziya, radio, xəbər agentlikləri, qəzetlər və internet mediası ilə kommunikasiya mətbuat xidmətinin fəaliyyətinin mühüm hissəsidir.

Mətbuat katibi jurnalistlər üçün lazım olan rəsmi məlumatın əldə edilməsini asanlaşdıra, müsahibələrin təşkilində iştirak edə, media nümayəndələrini tədbirlər barədə məlumatlandıra və təşkilatın açıqlamalarını mediaya çatdıra bilər.

Bu fəaliyyət təşkilatın ictimai kommunikasiya siyasəti çərçivəsində həyata keçirilir.

Mətbuat açıqlamaları və rəsmi məlumatlar

Təşkilatlar mühüm hadisələr, qərarlar, layihələr və fəaliyyət nəticələri haqqında məlumatı mətbuat açıqlaması və digər rəsmi kommunikasiya vasitələri ilə yayımlaya bilərlər.

Mətbuat katibi belə materialların hazırlanması, dəqiqləşdirilməsi və yayımlanması prosesində iştirak edə bilər.

Rəsmi məlumat hazırlanarkən faktların düzgünlüyü, ifadələrin aydınlığı və məlumatın təşkilatın təsdiqlənmiş mövqeyinə uyğunluğu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Mətbuat konfranslarında mətbuat katibi

Mətbuat konfransı təşkilat və ya şəxsin media nümayəndələri qarşısında məlumat təqdim etdiyi və jurnalistlərin suallarını cavablandıra bildiyi kommunikasiya formatıdır.

Mətbuat katibi belə tədbirlərin təşkilində iştirak edə, jurnalistlərlə əlaqəni koordinasiya edə və tədbirin informasiya hissəsinin hazırlanmasına kömək göstərə bilər.

Mətbuat konfransında əsas çıxışı isə mütləq mətbuat katibi etmir. Mövzudan asılı olaraq rəhbər şəxs, mütəxəssis və ya başqa səlahiyyətli nümayəndə çıxış edə bilər.

Mətbuat katibi və jurnalist

Mətbuat katibi ilə jurnalistin işi informasiya ilə bağlı olsa da, onların peşə rolları fərqlidir.

Jurnalist məlumat toplayır, araşdırır və media üçün material hazırlayır. Mətbuat katibi isə təmsil etdiyi təşkilatın kommunikasiya fəaliyyətində iştirak edir və həmin qurumla media arasındakı əlaqəni təmin edən tərəflərdən biri ola bilər.

Buna görə mətbuat katibinin verdiyi açıqlama təşkilatın rəsmi mövqeyini ifadə edə bilər, jurnalistin hazırladığı material isə media fəaliyyətinin nəticəsidir.

Mətbuat katibi və sözçü

“Mətbuat katibi” və “sözçü” ifadələri bəzi hallarda yaxın mənada istifadə olunsa da, onları bütün təşkilatlarda tamamilə eyni vəzifə hesab etmək düzgün deyil.

Sözçünün əsas funksiyası müəyyən qurumun və ya şəxsin mövqeyini ictimaiyyət qarşısında ifadə etmək ola bilər. Mətbuat katibinin işi isə bununla yanaşı media əlaqələrinin koordinasiyası və digər kommunikasiya funksiyalarını əhatə edə bilər.

Dəqiq fərq konkret təşkilatın strukturundan və vəzifə bölgüsündən asılıdır.

Mətbuat xidməti ilə əlaqə

Böyük dövlət və özəl təşkilatlarda media ilə əlaqələr ayrıca mətbuat xidməti, ictimaiyyətlə əlaqələr və ya kommunikasiya bölməsi tərəfindən həyata keçirilə bilər.

Mətbuat katibi belə strukturun tərkibində fəaliyyət göstərə və ya təşkilatın media ilə əlaqələrinə cavabdeh ayrıca nümayəndəsi ola bilər.

Bu səbəbdən “mətbuat katibi” ilə “mətbuat xidməti” eyni anlayış deyil: birincisi şəxsi və ya vəzifəni, ikincisi isə təşkilati strukturu və ya xidməti ifadə edə bilər.

Dövlət qurumlarında mətbuat katibi

Dövlət qurumlarında ictimaiyyətin məlumatlandırılması və media ilə əlaqələrin təşkili üçün müvafiq kommunikasiya strukturları və vəzifələr mövcud ola bilər.

Azərbaycanda dövlət orqanlarının informasiya açıqlığı ilə bağlı hüquqi çərçivə də mövcuddur. Azərbaycan Respublikasının “İnformasiya əldə etmək haqqında” Qanunu informasiya sahiblərinin informasiya əldə etmək hüququnun təmin olunması ilə bağlı vəzifələrini müəyyən edir.

Lakin konkret dövlət qurumunun mətbuat katibinin səlahiyyətlərini ümumi təsvir əsasında müəyyən etmək olmaz. Bunun üçün həmin qurumun rəsmi strukturu və vəzifə bölgüsü əsas götürülməlidir.

Mətbuat katibinin nitq və kommunikasiya bacarıqları

Mətbuat katibinin fəaliyyəti yazılı və şifahi kommunikasiya ilə sıx bağlıdır. Məlumatın aydın şəkildə təqdim edilməsi, media nümayəndələri ilə peşəkar ünsiyyət və mürəkkəb məlumatın düzgün ifadə edilməsi bu işdə əhəmiyyətlidir.

Xarici media ilə işləyən təşkilatlarda xarici dil bilikləri də praktik üstünlük yarada bilər. Bununla belə, konkret iş üçün tələb olunan təhsil, təcrübə və dil bilikləri işəgötürənin müəyyən etdiyi tələblərdən asılıdır.

Rəqəmsal mediada mətbuat katibinin işi

Müasir təşkilatların kommunikasiyası yalnız televiziya, radio və çap mediası ilə məhdudlaşmır. Rəsmi internet saytları və sosial media platformaları da məlumatın ictimaiyyətə çatdırılmasında istifadə olunur.

Bu səbəbdən mətbuat katibinin və ya kommunikasiya komandasının fəaliyyəti rəqəmsal kanallar üçün məlumatların hazırlanması və yayımlanmasının koordinasiyasını da əhatə edə bilər.

Lakin sosial media hesablarının idarə olunmasının avtomatik olaraq hər mətbuat katibinin vəzifəsi olduğunu söyləmək olmaz.

Mətbuat katibinin ictimai kommunikasiyada rolu

Mətbuat katibi təşkilat haqqında məlumatın media və ictimaiyyətə düzgün çatdırılmasında mühüm kommunikasiya roluna malik ola bilər. Xüsusilə ictimai maraq doğuran hadisələr zamanı operativ, dəqiq və aydın məlumatın təqdim edilməsi vacibdir.

Mətbuat katibinin konkret məsuliyyət dairəsi isə təşkilatdan təşkilata dəyişdiyindən, müəyyən şəxsin vəzifələri haqqında məlumat verilərkən həmin qurumun rəsmi mənbələrinə əsaslanmaq lazımdır.