mis sini

Mis sini (və ya sadəcə sini), Şərq məişət və tətbiqi sənət mədəniyyətində, xüsusilə Azərbaycan dulusçuluq və metalgüzarlıq (misgərlik) irsində mühüm yer tutan, ortası bir qədər çökək, kənarları geniş və əksərən dairəvi formaya malik olan böyük mis qabdır. Əsrlər boyu Şərq süfrələrinin, böyük ziyafətlərin və toy məclislərinin imtina edilməz atributu olan sinilər, təkcə yemək təqdimatı üçün deyil, həm də üzərindəki bədii döymə naxışları ilə misgərlik sənətinin şah əsərləri hesab olunur. Müasir dövrdə mis sinilər klassik məişət funksiyasını tamamlamaqla yanaşı, etnik və neoklassik üslublu interyer dizaynlarında qiymətli dekorativ element və divar bəzəyi (panno) kimi geniş istifadə olunur. Mis Sinilərin Struktur və Bədii Xüsusiyyətləri Misgərlik sənətində hər bir sininin dizaynı və forması onun istifadə məqsədinə və hazırlandığı regionun (məsələn, Lahıc misgərlik məktəbinin) ornament ənənələrinə əsaslanır: Material və Qalaylama: Sinilər təmiz mis vərəqlərdən döymə üsulu ilə hazırlanır. Mis qida ilə təmasda olduqda oksidləşmə verdiyi və zəhərlənmə riski yaratdığı üçün sinilərin daxili səthi mütləq qalaylanır (xüsusi ərinti ilə gümüşü rəngə salınır). Bu səbəbdən qədim sinilərin çölü mis rəngli, içi isə parlaq gümüşü olur. Ornamentasiya və Naxışlar: Sinilərin üzəri xüsusi metal qələmlərlə (həkkaklıq sənəti) bəzədilir. Naxışların mərkəzində çox vaxt "Günəş" (şəmsə) və ya böyük bir xonça motivi yer alır. Kənarlara doğru isə buta, islimi, həndəsi xətlər, heyvan və quş təsvirləri, eləcə də qədim ərəb əlifbası ilə yazılmış şeirlər və ya qabın sahibinin adı bədii şəkildə həkk olunur. Bir Mis Sininin İstehsal və Naxışlanma AlqoritmiLahıc və Təbriz misgərlik məktəblərinin ənənəvi texnologiyasına əsasən, mis sininin tam hazır formaya salınması aşağıdakı ardıcıl sənətkarlıq mərhələlərindən keçir:1.Eritmə, Val və İlkin Döymə:Formanın döyülməsi.Xalis mis külçələri əridilir, xüsusi val aparatlarında hamar vərəq (list) halına salınır. Usta dəmirçi mis vərəqi dairəvi formada kəsir və zindan üzərində çəkiclə davamlı döyərək kənarlarını qaldırır, sini formasını yaradır.2.Naxışların Həkk Olunması (Dövülmə):Həkkaklıq və bəzəmə.Sininin daxili səthinə xüsusi qatran (smola) tökülür ki, naxış vurularkən metal deşilməsin. Həkkak usta polad qələmlər və yüngül çəkiclə metalın üzərinə buta, islimi və şəmsə cızır. Sonra qatran əridilərək təmizlənir.3.Turşu ilə Yuma və Qalaylama:Kimyəvi təmizləmə və qalay.Naxışlanmış sini kükürd turşusu və qum vasitəsilə tam təmizlənir (ağardılır). Sonda sərnişin və qida təhlükəsizliyi üçün qabın daxili səthinə əridilmiş rəvənd (qalay) çəkilərək gümüşü müdafiə təbəqəsi yaradılır.Dizayner Qeydi: 3D Max və AutoCAD layihələrində şərq, loft və ya eklektik üslubda interyer işləyərkən mis sinilərdən divar dekorasiyası kimi istifadə etmək məkana xüsusi akustika və vizual istilik qatır. Material redaktorunda (V-Ray/Corona Material) mis sininin bədii naxışlarını əks etdirmək üçün xüsusi relyef kartlarından (Bump/Displacement map) istifadə edilməlidir. İşığın metal üzərindəki sınıq və parlaq əksini (Anisotropy və Metalness parametrləri) doğru tənzimlədikdə, renderdə sininin unikal əl işi teksturası tam real nümayiş olunur.