Müəllim

Müəllim konkret fənn üzrə tədris prosesini aparan və şagirdlərə bilik, bacarıq və dəyərlər aşılayan səlahiyyətli şəxsdir. Söz ərəb mənşəlidir, «elm» kökündən yaranıb və «öyrədən» mənasını verir. Müəllim yalnız dərs deyən şəxs deyil. O, şagirdin düşüncə tərzinin, davranışının və dünyagörüşünün formalaşmasına da təsir göstərir. Bu peşə cəmiyyətin ən qədim və ən məsuliyyətli sahələrindən biri sayılır, çünki hər digər ixtisasın sahibi öz biliyinin əsasını məhz müəllimdən alıb.

Fəaliyyət sahələri və peşə xüsusiyyətləri

Müəllimlər fəaliyyət göstərdiyi pillələrə görə fərqlənir. Məktəbəqədər təhsildə tərbiyəçilər, ibtidai siniflərdə sinif müəllimləri, orta və yuxarı siniflərdə fənn müəllimləri çalışır. Peşə və orta ixtisas təhsilində, eləcə də ali məktəblərdə dərsləri ixtisaslaşmış müəllim və professor-müəllim heyəti aparır. Bundan əlavə, musiqi, rəssamlıq, idman, dil kursları və fərdi təlimlər üzrə müəllimlər də mövcuddur.

Müasir müəllimin işi dərs keçməklə bitmir. Dərs planının hazırlanması, şagirdlərin biliyinin qiymətləndirilməsi, valideynlərlə əməkdaşlıq, fənn və sinifdənxaric tədbirlərin təşkili və peşəkar inkişaf bu işin əsas hissəsidir. Rəqəmsal texnologiyaların geniş yayılması ilə müəllimlər interaktiv lövhələrdən, onlayn platformalardan və elektron resurslardan da istifadə edir.

Azərbaycanda müəllim peşəsi

Azərbaycanda dövlət ümumi təhsil müəssisələrinə müəllimlərin işə qəbulu müsabiqə əsasında aparılır, sənədlər elektron qaydada qəbul olunur. Son illərdə təhsil sistemində müəllim hazırlığının keyfiyyətinin artırılması, sertifikatlaşdırma və peşəkar inkişaf ön plandadır. Təhsilverənlərin təkrar sertifikatlaşdırılması prosesinə yüz mindən artıq müəllimin cəlb olunacağı proqnozlaşdırılır, müsahibələr isə elektron mərkəzlərdə keçirilir. Eyni zamanda tamştatlı müəllim modeli müzakirə olunur və ilkin mərhələdə 20 min müəllimin əhatə olunması planlaşdırılıb. Təhsil naziri bildirib ki, əsas məqsəd müəllim hazırlığının sayını deyil, keyfiyyətini artırmaq və sistemin ehtiyacı olan qədər kadr hazırlamaqdır. Bu məlumatlar dəyişə bilər, ona görə rəsmi mənbələrdəki son vəziyyətə baxmaq məsləhətdir.

Azərbaycanda Müəllimlər Günü hər il oktyabrın 5-də, UNESCO-nun təsis etdiyi Ümumdünya Müəllimlər Günü ilə eyni tarixdə qeyd olunur.

Mədəni və media əhəmiyyəti

Müəllim obrazı ədəbiyyatda, kinoda, təhsil və sosial layihələrdə həmişə hörmətlə təqdim edilir. O, bilik ötürən şəxs olmaqla yanaşı, nəsillər arasında körpü rolunu oynayır. Təhsil, elm, tərbiyə, gənclər, sosial siyasət və cəmiyyət mövzularında hazırlanan məqalələr, reportajlar, təqdimatlar, sosial şəbəkə materialları və tədbir reklamları üçün müəllim mövzusu geniş vizual imkanlar yaradır.