muğam

Şərq Mədəniyyətinin Və Milli Kimliyin ZirvəsiMuğam — Azərbaycan xalqının əsrlər boyu formalaşdırdığı, dərin fəlsəfi məzmuna və mürəkkəb musiqi quruluşuna malik olan klassik şifahi ənənəli musiqi sənətidir. O, təkcə musiqi janrı deyil, həm də Azərbaycan xalqının ruhunu, tarixi yaddaşını və bədii tefəkkürünü əks etdirən milli-mənəvi xəzinədir.2003-cü ildə Azərbaycan muğamı YUNESKO tərəfindən "Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısı"na daxil edilmişdir.Muğamın Struktur İfadəsi Və Əsas DəstgahlarMuğam sənəti müəyyən məqam və lad qaydalarına əsaslanır. Klassik Azərbaycan musiqisində 7 əsas dəstgah (muğam) qəbul olunur. Hər bir muğam dinləyicide fərqli ruhi köklənmə və hiss oyadır:Muğam Dəstgahıİfadəsini Tapdığı Hiss Və Əhval-RuhiyyəRastMətnlik, gümrahlıq və qürur hissiŞurŞən, lirik və təsirli hisslərSegahMəhəbbət, kədər və dərin lirik ovqatŞüştərDərin qəm və həzinlikÇahargahHəyəcan, ehtiras və mübarizə ruhuBayatı-ŞirazQəm-qüssə, tənhalıq və xəyalpərvərlikHümayunDərin kədər və faciəvi hissiyyatƏsas dəstgahlardan başqa, Kürd-Ovşarı, Şahnaz, Mahur-Hindi, Rast-Pəncgah, Heyratı, Mansuriyyə kimi zərbli muğamlar və kiçik həcmli avazlar da Azərbaycan musiqi xəzinəsinin ayrılmaz hissəsidir.Muğam Triosu: Xanəndə Və SazəndələrMuğam adətən klassik üçlük — Muğam Triosu tərəfindən ifa edilir:Xanəndə: Qaval (dəf) çalan və gəzəllər əsasında mətnləri oxuyan xalq xanəndəsi.Tarzən: Şərq musiqisinin ana aləti olan Azərbaycan tarında imptovizə edən musiqiçi.Kamançaçı: Həzin və axıcı melodiyaları ilə ifadəliliyi tamamlayan kamança ifaçısı.Xanəndələr muğam oxuyarkən dahi klassik şairlərin — Nizami Gəncəvi, Məhəmməd Füzuli, İmadəddin Nəsimi, Molla Pənah Vagif, Xurşidbanu Natəvan və Əliağa Vahid kimi ustadların gəzəllərinə müraciət edirlər.Azərbaycan Muğamının Görkəmli NümayəndələriAzərbaycan musiqi tarixində muğamın inkişafında müstəsna rolu olan məktəblər (Şuşa, Şamaxı, Bakı muğam məktəbləri) və ustadlar yetişmişdir:Tarixi Ustadlar: Jabbar Qaryağdıoğlu, Seyid Şuşinski, Xan Şuşinski, Zülfü Adıgözəlov, Qurban Pirimov, Bülbül, Hacıbaba Hüseynov.Simfonik Və Opera Muğamı: Üzeyir Hacıbəyli 1908-ci ildə Şərqdə ilk opera olan "Leyli və Məcnun" opera-muğamını yaratmışdır. Fikrət Əmirov isə dünyada ilk dəfə "Simfonik Muğam" janrının əsasını qoymuşdur.Caz-Muğam: Vaqif Mustafazadə milli muğam improvizasiyalarını gərb caz musiqisi ilə sintez edərək unikal Caz-Muğam üslubunu dünyada tanıtmışdır.Müasir Mərhələ: Alim Qasımov, Arif Babayev, Mələkxanım Eyyubova, Qədir Rüstəmov, Əlibaba Məmmədov və digər sənətkarlar muğamı həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq aləmdə yaşatmışlar.Beynəlxalq Muğam Mərkəzi Və Dövlət QayğısıBakıda, Dənizkənarı Milli Park ərazisində xüsusi memarlıq üslubunda (tar alətinin formasında) inşa edilmiş Beynəlxalq Muğam Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Burada mütəmadi olaraq beynəlxalq muğam festivalları, müsabiqələr və elmi simpoziumlar keçirilir, gənc ifaçıların yetişməsinə şərait yaradılır.