Musa İsmayılov

Musa Fəhruz oğlu İsmayılov, həmçinin Musa Mərcanlı adı ilə tanınan azərbaycanlı jurnalist, publisist, tarix üzrə fəlsəfə doktoru və mədəni irsin təbliği ilə məşğul olan tədqiqatçıdır. O, “İRS” jurnalının baş redaktoru və Bakı Dövlət Universitetinin Mədəni İrsi Araşdırmalar Mərkəzinin direktorudur. Musa İsmayılovun fəaliyyəti Azərbaycan tarixi, mədəni irsi, Qarabağ, Şuşa, memarlıq abidələri və milli-mədəni dəyərlərin ölkə daxilində və beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunması ilə bağlıdır. 2010-cu ildə ona Azərbaycan Respublikasının “Əməkdar jurnalist” fəxri adı verilib.

Musa İsmayılov və Musa Mərcanlı adı
Musa İsmayılov elmi, jurnalist və nəşriyyat fəaliyyətində Musa Mərcanlı adı ilə də təqdim olunur. Müasir mənbələrdə Bakı Dövlət Universitetinin Mədəni İrsi Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru və Əməkdar jurnalist kimi məhz Musa Mərcanlı adı geniş istifadə edilir. “İRS” jurnalının nəşrlərində də o, layihə rəhbəri və baş redaktor kimi Musa Mərcanlı adı ilə göstərilir.

“İRS” jurnalının baş redaktoru kimi fəaliyyəti
Musa İsmayılovun adı xüsusilə “İRS – Наследие” jurnalının inkişafı ilə bağlıdır. Jurnal Azərbaycan tarixi, mədəniyyəti, incəsənəti və maddi-mədəni irsinin təbliğinə həsr olunur. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin əvvəlki nəşr reyestrlərində Musa İsmayılov “İRS-Naslediye” jurnalının təmsilçisi kimi göstərilib. Sonrakı illərdə o, jurnalın baş redaktoru və “İRS” nəşriyyat layihələrinin rəhbəri kimi fəaliyyətini davam etdirib.

Azərbaycan mədəni irsinin beynəlxalq təbliği
Musa İsmayılovun rəhbərliyi ilə hazırlanan nəşrlərdə Azərbaycanın qədim və müasir tarixi, memarlıq irsi, Qarabağ, Şuşa, Şirvanşahlar dövrü və ölkənin mədəni sərvətləri geniş təqdim olunur. Bu nəşrlərin bir hissəsi Azərbaycan dili ilə yanaşı rus və ingilis dillərində də hazırlanıb. Məqsəd Azərbaycan haqqında elmi və vizual materialları beynəlxalq auditoriyaya çatdırmaq, ölkənin maddi və mənəvi irsi barədə sistemli məlumat yaratmaqdır.

Bakı Dövlət Universitetinin Mədəni İrsi Araşdırmalar Mərkəzində fəaliyyəti
2026-cı ildə Musa İsmayılov Bakı Dövlət Universitetinin Mədəni İrsi Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru kimi fəaliyyət göstərir. Mərkəz Azərbaycanın tarixi abidələrinin, memarlıq nümunələrinin və digər mədəni irs obyektlərinin elmi əsaslarla araşdırılması və təbliği məqsədilə yaradılıb. Musa İsmayılov bu istiqamətdə elmi və elmi-kütləvi layihələrin hazırlanmasında iştirak edir.

Tarix üzrə elmi araşdırmaları
Musa Fəhruz oğlu İsmayılov tarix üzrə fəlsəfə doktorudur. Azərbaycan Milli Kitabxanasının dissertasiya bazasında onun “Ermənilərin Cənubi Qafqaza köçürülməsinin etno-siyasi nəticələri” mövzusunda tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim etdiyi dissertasiya qeyd olunur. Elmi fəaliyyətində Cənubi Qafqaz tarixi, əhali prosesləri, Azərbaycan mədəni irsi və tarixi yaddaş mövzuları xüsusi yer tutur.

Qarabağ və Şuşa ilə bağlı nəşrləri
Musa İsmayılovun rəhbərliyi ilə hazırlanan nəşrlər arasında Qarabağ və Şuşanın tarixi və mədəni irsinə həsr olunan layihələr mühüm yer tutur. “Qarabağın Qara Kitabı”, “Qarabağ – qələbəyə doğru”, “Qarabağ Yeni sətirdən” və “Şuşa. Zirvədən uca” kimi nəşrlərdə regionun tarixi, mədəniyyəti və müasir mərhələsi təqdim olunur. Bu layihələrin bir hissəsi “İRS” silsiləsi çərçivəsində müxtəlif təşkilatlarla əməkdaşlıq əsasında hazırlanıb.

2026-cı il Dövlət Mükafatına təqdim olunan əsərləri
2026-cı ildə Bakı Dövlət Universiteti Musa İsmayılovun rəhbərliyi ilə hazırlanmış bir sıra nəşrləri Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatına təqdim edib. Siyahıya “Azərbaycan. Yeni Era”, “Tükənməz xəzinə”, “Şirvanşahların minilliyi”, “Dirçəliş. Başlanğıc”, “Daşları toplamaq vaxtıdır”, “Qarabağ Yeni sətirdən” və “Şuşa. Zirvədən uca” əsərləri daxil edilib. Bu nəşrlər AMEA və Azərbaycan Mətbuat Şurasında elmi və ictimai müzakirələrə çıxarılıb.

Əməkdar jurnalist fəxri adı və təltifləri
Azərbaycan Prezidentinin 21 iyul 2010-cu il sərəncamı ilə Musa Fəhruz oğlu İsmayılova Azərbaycan milli mətbuatının inkişafındakı xidmətlərinə görə “Əməkdar jurnalist” fəxri adı verilib. 2025-ci ildə milli mətbuatın 150 illiyi münasibətilə o, 3-cü dərəcəli “Əmək” ordeni ilə təltif olunan media nümayəndələri arasında yer alıb. Bu təltiflər onun Azərbaycan jurnalistikası və media sahəsində uzunmüddətli fəaliyyətinin rəsmi qiymətləndirilməsini əks etdirir.

Tarixi yaddaş və milli kimlik mövzularında fəaliyyəti
Musa İsmayılov tarixi yaddaşın və milli kimliyin qorunmasına həsr edilən elmi konfranslarda da iştirak edir. 2026-cı ildə keçirilən “Tarixi yaddaş və milli kimlik” mövzulu panel sessiyada o, BDU-nun Mədəni İrsi Araşdırma Mərkəzinin direktoru kimi məruzə edib. Tədbirdə tarixi-mədəni irsin öyrənilməsi, toponimlər, milli yaddaş və mədəni dəyərlərin gələcək nəsillərə çatdırılması kimi mövzular müzakirə olunub.