Musa Yaqubov

Musa Səməd oğlu Yaqubov Azərbaycan musiqi alətləri ustası, tar və digər milli çalğı alətlərinin hazırlanması və bərpası ilə məşğul olan sənətkardır. O, 9 fevral 1964-cü ildə Füzuli şəhərində anadan olub. Uzun illərdir milli musiqi alətlərinin hazırlanması, təmiri və bərpası ilə məşğul olan Musa Yaqubov tar, kamança və digər ənənəvi alətlərin ustası kimi tanınır. Bakı Musiqi Akademiyasının rəsmi məlumatına görə, o, hazırda Akademiyanın elmi-tədqiqat laboratoriyasında usta kimi fəaliyyət göstərir.

Peşəkar fəaliyyətinin başlanğıcı
Musa Yaqubov 1971–1981-ci illərdə Nəsimi adına orta məktəbdə təhsil alıb, daha sonra peşə məktəbinə daxil olub. 1982–1984-cü illərdə hərbi xidmətdə olduqdan sonra 1984-cü ildən musiqi alətləri ustası kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1984–1993-cü illərdə Əhaliyə Məişət Xidməti sistemində musiqi alətləri ustası vəzifəsində çalışıb.

Sonrakı dövrdə onun fəaliyyəti həm praktiki sənətkarlıq, həm də bu peşənin gənc nəslə öyrədilməsi ilə bağlı olub. 1994–1999-cu illərdə Bakıdakı İncəsənət Gimnaziyasında milli musiqi alətlərinin hazırlanması və bərpası üzrə şagirdlərə dərs deyib. 2002–2015-ci illərdə isə Azərbaycan Milli Konservatoriyasında milli musiqi alətləri ustası kimi çalışıb.

Bakı Musiqi Akademiyasında fəaliyyəti
Musa Yaqubov 2017-ci ildən Bakı Musiqi Akademiyasının “Şifahi ənənəli Azərbaycan professional musiqisi və onun yeni istiqamətlərinin tədqiqi: orqanologiya və akustika” elmi-tədqiqat laboratoriyasında usta vəzifəsində fəaliyyət göstərir. Bu laboratoriyanın işi milli musiqi alətlərinin quruluşunun, akustik xüsusiyyətlərinin və təkmilləşdirilmə imkanlarının araşdırılması ilə bağlıdır.

Onun ustalıq təcrübəsi elmi-tədqiqat işlərində də istifadə olunub. Tar alətinin ölçü sistemlərinin elmi əsaslarla müəyyənləşdirilməsinə dair araşdırmalarda Musa Yaqubovun hazırladığı tar nümunələri və ustalıq təcrübəsi nəzərə alınıb. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının materiallarında onun adı peşəkar tar ustaları sırasında göstərilir.

Tar və kamança hazırlanmasında ustalığı
Musa Yaqubov xüsusilə tar ustası kimi tanınsa da, fəaliyyəti bununla məhdudlaşmır. O, müxtəlif milli musiqi alətlərinin hazırlanması, emalı və bərpası ilə məşğul olur. Kamança sənətinin qorunması və yaşadılmasına dair UNESCO üzrə Azərbaycan Milli Komissiyasının materialında Musa Yaqubov kamança hazırlayan ustalardan biri kimi qeyd edilir.

Kamançanın hazırlanmasında tut və ya qoz ağacından istifadə oluna bilər, çanaq kürəvi formada hazırlanır, qol pərdəsiz olur və gövdənin üzlüyündə xüsusi materiallardan istifadə edilir. Belə alətlərin hazırlanması ağac emalı ilə yanaşı, səs rezonansını və akustik balansı dəqiq hesablamağı tələb edir. Musa Yaqubovun bu sahədəki fəaliyyəti milli musiqi alətlərinin ənənəvi hazırlanma üsullarının davam etdirilməsi ilə bağlıdır.

45 ildən artıq davam edən sənətkarlıq yolu
Musa Yaqubov dörd onillikdən artıqdır ki, musiqi alətlərinin hazırlanması və bərpası ilə məşğuldur. 2025-ci ildə yayımlanan materiallarda onun bu sənətlə təxminən 45 ildir məşğul olduğu qeyd olunur. O, peşənin ailə ənənəsi olduğunu və bu sənətin nəsildən-nəslə ötürüldüyünü bildirib.

Ustanın emalatxanasında tar, kamança və digər musiqi alətlərinin hazırlanması uzun və dəqiq iş prosesi tələb edir. Ağacın seçilməsi, qurudulması, çanağın formalaşdırılması, qolun hazırlanması, hissələrin birləşdirilməsi və alətin sazlanması mərhələləri yekun səs keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.

Milli musiqi alətlərinin bərpası və qorunması
Musa Yaqubovun fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri köhnə və zədələnmiş milli musiqi alətlərinin bərpasıdır. Tar və kamança kimi alətlərdə çanaq, qol, sim sistemi və digər konstruktiv elementlərin düzgün təmir edilməsi yalnız zahiri görünüşü deyil, alətin səs xüsusiyyətlərini də qorumağa xidmət edir.

Onun İncəsənət Gimnaziyasında və Azərbaycan Milli Konservatoriyasında çalışması bu sənətin yalnız praktik fəaliyyət kimi deyil, həm də tədris və mədəni irsin ötürülməsi baxımından əhəmiyyətini göstərir. Musa Yaqubovun fəaliyyəti Azərbaycan tar və kamança ustalığı ənənəsinin davam etdirilməsi, milli musiqi alətlərinin qorunması və yeni nəsil ustalara ötürülməsi ilə bağlıdır.