Müslüm Maqomayev

Müslüm Maqomayev: Azərbaycan musiqisinin əfsanəvi səsi və sənət yolu Müslüm Maqomayev XX əsr musiqi mədəniyyətinin, xüsusilə də sovet və Azərbaycan estrada sənətinin ən parlaq, təkrarolunmaz və əfsanəvi simalarından biridir. Unikal bariton səsi, səhnə mədəniyyəti, aristokratik duruşu və ecazkar ifa tərzi ilə milyonlarla insanın qəlbini fəth edən sənətkar yalnız bir ölkənin deyil, bütün keçmiş Sovet İttifaqı məkanının sevilən xalq artistinə çevrilmişdi. Onun adı Azərbaycanın mədəni irsində əbədi yaşayır və dünya vokal sənətinin qızıl fonduna daxil edilib. Gələcək dahi sənətkar 1942-ci il avqustun 17-də Bakı şəhərində, ziyalı və incəsənət adamları ailəsində anadan olub. Onun atası teatr rəssamı, anası isə teatr aktrisası idi. Maqomayevlər ailəsinin musiqi tarixi xüsusilə zəngindir; onun babası — dahi bəstəkar və Azərbaycan klassik musiqisinin banilərindən biri olan Müslüm Maqomayev olub. Kiçik yaşlarından musiqi mühitində böyüyən Müslüm ilk musiqi təhsilini Bakı Konservatoriyası nəzdindəki musiqi məktəbində fortepiano və bəstəkarlıq ixtisasları üzrə alıb, daha sonra isə vokal sənətinə yönəlib. Müslüm Maqomayevin professional səhnəyə gəlməsi və ümumittifaq miqyasında şöhrət qazanması 1960-cı illərin əvvəllərinə təsadüf edir. O, 1962-ci ildə Helsinkidə keçirilən Ümumdünya Gənclər və Tələbələr Festivalında qızıl medal qazandıqdan sonra bütün ölkədə tanınmağa başladı. Bir il sonra, 1963-cü ildə Moskvadakı Kreml Sarayında keçirilən Azərbaycan incəsənəti ongünlüyündəki çıxışı onun triumfu oldu. Cəmi 31 yaşında ikən — 1973-cü ildə SSRİ xalq artisti adına layiq görülən Maqomayev bu fəxri adı alan ən gənc sənətkarlardan biri oldu. Onun repertuarı son dərəcə zəngin və janr baxımından müxtəlif idi. O, klassik operadan (Riqoletto, Toska, Sevilya bərbəri) tutmuş, estrada mahnılarına, neapol melodiyalarına və caz kompozisiyalarına qədər geniş bir diapazonu əhatə edirdi. xüsusilə Azərbaycan bəstəkarlarının — Üzeyir Hacıbəyovun, Fikrət Əmirovun, Qara Qarayevin və xüsusilə də yaxın dostu Polad Bülbüloğlu ilə Arno Babadçanyanın əsərlərini ifa edərək onları dünya səviyyəsində təbliğ etmişdir. "Azərbaycan", "Qarabağ", "Səni gözləyirdim", "Mənim Azərbaycanım" kimi mahnılar onun ifasında milli simvola çevrilmişdir. Müslüm Maqomayev sadəcə müğənni deyil, həm də istedadlı bəstəkar, pianoçu və kinorejissor idi. O, bir çox mahnıların və teatr tamaşaları üçün musiqilərin müəllifi idi. Uzun illər Azərbaycan Dövlət Estrada-Symphonic Orkestrinə rəhbərlik etmiş, gənc istedadların yetişməsinə dəstək olmuşdur. Sənətkar 2008-ci il oktyabrın 25-də Moskva şəhərində vəfat etmiş, vəsiyyətinə uyğun olaraq Bakıda, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Onun xatirəsi Azərbaycanda və digər ölkələrdə hər zaman uca tutulur, Bakıda heykəli ucaldılıb və adına sənət mərkəzləri fəaliyyət göstərir.