nağara

Azərbaycan nağarası: Milli musiqinin ritmi və tarixi Azərbaycanın zəngin musiqi mədəniyyətini ritmsiz, ritmi isə bizim ən qədim və sevilən zərb alətimiz olan nağarasız təsəvvür etmək qeyri-mümkündür. Əsrlər boyu şənliklərin, el bayramlarının, toy-büsatların və hərbi yürüşlərin ayrılmaz hissəsi olan nağara, bu gün də həm xalq musiqisində, həm də müasir janrlarda özünəməxsus yerini qoruyub saxlayır. Bu alət təkcə melodiyanı müşayiət etmir, həm də musiqinin ruhunu və enerjisini dinləyiciyə ötürür. Nağaranın Tarixi və Quruluşu "Nağara" sözünün kökü ərəb dilindən gəlir və "vurmaq", "zərb endirmək" mənalarını ifadə edir. Azərbaycan ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar və Qobustan qaya rəsmləri sübut edir ki, zərb alətlərinin ibtidai formaları bu torpaqlarda min illər əvvəl mövcud olub. Zaman keçdikcə təkmilləşən nağara indiki klassik formasını almışdır. İstifadə olunan materiallar və hazırlanma texnikası nağaranın səsinə birbaşa təsir edir. Alətin silindrik gövdəsi adətən qoz, tut və ya ərik ağacından hazırlanır. Bu ağaclar həm dözümlülüyü, həm də akustik xüsusiyyətləri ilə seçilir. Gövdənin hər iki tərəfinə isə xüsusi üsulla işlənmiş heyvan dərisi (əsasən keçi, qoyun və ya dana dərisi) çəkilir. Dərinin gövdəyə bərkidilməsi və köklənməsi üçün xüsusi iplərdən və ya metal mexanizmlərdən istifadə olunur. Ölçülərinə Görə Nağara Növləri Azərbaycan musiqi praktikasında ölçülərinə və səslənmə xüsusiyyətlərinə görə nağaranın bir neçə növündən istifadə edilir: Böyük nağara (Kos): Əsasən qədim dövrlərdə müharibələr və hərbi yürüşlər zamanı döyüşçülərin ruhunu qaldırmaq, eləcə də böyük xalq şənliklərində diqqəti cəlb etmək üçün istifadə olunub. Səsi çox gur və dərindir. Cürə nağara: Klassik nağaradan daha kiçik ölçüyə malikdir. Səsi bəm deyil, daha zildir. Adətən böyük nağara ilə ansamblda ifa olunaraq ritmi rəngarəng edir. Qoşa nağara: Bir-birinə bərkidilmiş iki müxtəlif ölçülü kiçik qabdan ibarətdir. Gil və ya taxtadan hazırlanan gövdəsi olur və çubuqlarla ifa edilir. Azərbaycan muğam triosunda və xalq çalgı alətləri ansambllarında geniş tətbiq olunur. İfa Texnikası və Mədəni Əhəmiyyəti Milli nağaramızın ən böyük üstünlüklərindən biri onun zəngin ifa texnikasına malik olmasıdır. Bu aləti həm açıq havada iki çubuqla (biri yoğun, digəri nazik), həm də qapalı məkanlarda, konsert salonlarında barmaqlar və ovucun müxtəlif zərbələri ilə ifa edirlər. Mahir nağara ustaları yalnız ritm tutmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda müxtəlif səs effektləri yaradaraq bütöv bir kompozisiya nümayiş etdirirlər. Nağara Azərbaycan ritm sənətinin vizit kartıdır. O, rəqslərimizə dinamika qatır, dinləyicidə coşğu yaradır və milli kimliyimizin musiqi dilində ifadəsinə çevrilir. Bu gün uşaqlardan tutmuş peşəkar musiqiçilərə qədər hər kəsin sevdiyi nağara, gələcək nəsillərə ötürülən ən dəyərli mədəni miraslarımızdan biridir.