Neft buruqları

Neft buruqları nədir? Neft buruqları neft və təbii qaz yataqlarına çatmaq üçün quyuların qazılmasında istifadə olunan xüsusi qurğulardır. Gündəlik danışıqda “neft buruğu” ifadəsi geniş istifadə edilsə də, texniki baxımdan qazma qurğusu və quyu anlayışlarını bir-birindən ayırmaq lazımdır. Qazma qurğusu quyunun yaradılması üçün istifadə olunan avadanlıq kompleksidir, quyu isə yerin dərinliklərinə qədər qazılmış kanaldır. Neft sənayesində qazma işləri yatağın kəşfiyyatı və hasilatın təşkili üçün mühüm mərhələdir. Quyu qazıldıqdan sonra onun daxilində neft və ya qazın səthə çıxarılması üçün xüsusi avadanlıq quraşdırılır. Neft buruğu necə işləyir? Qazma qurğusunun əsas vəzifəsi yerin altındakı süxurları qazaraq quyunu dərinləşdirməkdir. Bunun üçün qazma boruları və onların ucunda yerləşən xüsusi qazma alətindən istifadə edilir. Qazma prosesi zamanı borular aşağıya doğru uzadılır və quyu mərhələli şəkildə dərinləşdirilir. Qazma zamanı süxurların parçalanması nəticəsində yaranan qırıntıların quyudan çıxarılması vacibdir. Bunun üçün qazma məhlulundan istifadə olunur. ABŞ Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, qazma məhlulu qazma zamanı bir neçə mühüm funksiyanı yerinə yetirir: qazma alətini soyudur və yağlayır, süxur qalıqlarının səthə daşınmasına kömək edir və quyunun divarlarının sabitliyini qorumağa xidmət edir.Neft buruğunun əsas hissələri Qazma qurğusunun quruluşu istifadə olunan texnologiyadan və qazma şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər. Əsas elementlərə qazma qülləsi, qazma boruları, qazma aləti, qaldırma mexanizmləri, nasoslar və qazma məhlulunun dövriyyəsini təmin edən sistemlər daxildir. Qüllə və ya mast qazma borularının qaldırılması və endirilməsi üçün istifadə olunur. Borular vasitəsilə fırlanma və qazma qüvvəsi quyunun dibində yerləşən alətə ötürülür. Nasos sistemi isə qazma məhlulunun quyuya vurulmasını və yenidən səthə çıxmasını təmin edir. Müasir qazma qurğularında prosesin idarə olunması üçün elektron nəzarət sistemlərindən və müxtəlif ölçü cihazlarından da istifadə edilir. Bu avadanlıq qazma zamanı təzyiq, temperatur və digər mühüm göstəricilərin izlənməsinə imkan verir. Quru və dəniz neft buruqları Neft quyularının qazılması həm quruda, həm də dənizdə həyata keçirilə bilər. Quruda istifadə edilən qurğuların quraşdırılması və daşınması dəniz platformaları ilə müqayisədə daha sadə ola bilər. Dənizdə qazma üçün isə xüsusi platformalar və üzən qazma qurğuları istifadə edilir. ABŞ Geoloji Xidmətinin məlumatlarına görə, dənizdə neft və qaz quyularının qazılması üçün müxtəlif tipli qurğulardan istifadə olunur və onların seçimi suyun dərinliyi, dəniz şəraiti və layihənin xüsusiyyətlərindən asılıdır. Dəniz qazma qurğuları sabit və ya üzən konstruksiyaya malik ola bilər. Daha dayaz sularda dənizin dibinə dayaq verən platformalardan, daha dərin sularda isə üzən qurğulardan istifadə etmək mümkündür. Neft quyusunun qazılması Quyunun qazılması bir neçə mərhələdə həyata keçirilir. Əvvəlcə geoloji məlumatlar araşdırılır və qazılacaq sahə müəyyənləşdirilir. Daha sonra qazma qurğusu əraziyə gətirilir və quyu qazılmağa başlanır. Quyu dərinləşdikcə müxtəlif diametrli borular yerləşdirilir. Bu borular quyunun divarlarını möhkəmləndirir və müxtəlif geoloji layların bir-birindən təcrid edilməsinə kömək edir. Sementləmə prosesi də quyunun bütövlüyünün təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Neft və ya qaz yatağına çatıldıqdan sonra quyu qiymətləndirilir. Əgər hasilat üçün uyğun olduğu müəyyənləşdirilərsə, quyu tamamlanır və neftin səthə çıxarılması üçün müvafiq avadanlıq quraşdırılır. Neft buruqları ilə neft hasilatı arasındakı fərq Neft buruğu əsasən qazma mərhələsi ilə əlaqəlidir. Neftin hasilatı isə quyunun tamamlanmasından sonra həyata keçirilən ayrıca prosesdir. Başqa sözlə, qazma qurğusu yatağa çatmaq üçün quyunu yaradır, hasilat avadanlığı isə sonrakı mərhələdə neft və qazın səthə çıxarılmasına imkan verir. Bəzi quyularda lay təzyiqi neftin səthə çıxması üçün kifayət edə bilər. Digər hallarda isə hasilatı davam etdirmək üçün nasoslardan və ya lay təzyiqini artıran xüsusi üsullardan istifadə olunur. Neft buruqlarının əhəmiyyəti Neft buruqları müasir neft-qaz sənayesinin əsas texniki vasitələrindən biridir. Yeni yataqların araşdırılması, mövcud yataqların işlənməsi və hasilat quyularının yaradılması qazma işlərindən başlayır. Bu sahədə texnologiyanın inkişafı daha dərin quyuların qazılmasına, mürəkkəb geoloji şəraitdə işləməyə və dənizdə daha böyük dərinliklərdə kəşfiyyat aparmağa imkan verib. Eyni zamanda müasir neft sənayesində təhlükəsizlik, ətraf mühitin qorunması və qazma prosesinin dəqiq idarə edilməsi əsas tələblər sırasındadır. Nəticə olaraq, neft buruğu neft və qaz yataqlarına çıxışın təmin edilməsində mühüm rol oynayan mürəkkəb texniki sistemdir. Onun əsas vəzifəsi quyunun təhlükəsiz və səmərəli şəkildə qazılmasıdır. Qazma texnologiyalarının inkişafı isə neft-qaz ehtiyatlarının daha mürəkkəb şəraitlərdə araşdırılmasına və istifadəsinə imkan yaradır.