Nəsirəddin Tusi

Nəsirəddin Tusi (tam adı: Xacə Nəsirəddin Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Həsən Tusi d.t.: 1201–1274), orta əsrlərin ən böyük Azərbaycan alimi, filosofu, riyaziyyatçısı və astronomudur. O, Elxanilər dövründə fəaliyyət göstərmiş və Marağa Rəsədxanasının (rəsədxana) yaradıcısı kimi dünya şöhrəti qazanmışdır. Tusi İslam Qızıl Dövrünün ən parlaq simalarından biri hesab olunur. Tusinin elmi irsi riyaziyyat, astronomiya, fəlsəfə, məntiq, etika və tibb kimi sahələri əhatə edir. O, trigonometriyanı müstəqil bir elm sahəsi kimi inkişaf etdirmiş, sinuslar nəzəriyyəsinə böyük töhfələr vermişdir. Ən məşhur əsərləri arasında İbn Sinanın "Əl-İşarat" əsərinə yazdığı "Şərhül-İşarat" və "Əxlaqi-Nasiri" traktatlarını qeyd etmək olar. Marağa Rəsədxanasında çalışan Tusi, dövrünün ən qabaqcıl astronomik cihazlarını icad etmiş və astronomiya cədvəlləri (Zici-İlxani) tərtib etmişdir. Onun planetlərin hərəkəti ilə bağlı nəzəriyyələri Avropa alimlərinə, xüsusən də Kopernikə təsir göstərmişdir. Tusi, orta əsrlər elmi və mədəniyyətinin inkişafında müstəsna rol oynamışdır.