Nəzər Amanov

Nəzər Amonov Tacikistanda anadan olmuş və Azərbaycanda dulusçuluq, keramika sənəti ilə məşğul olan sənətkardır. Azərbaycan mediasında onun adı həm “Nəzər Amonov”, həm də “Nazar Amonov” formasında təqdim olunur. 2026-cı ildə dərc edilmiş məlumatlarda sənətkarın 1987-ci ildə Tacikistanda doğulduğu və ailəsində mövcud olan keramika ənənəsini davam etdirdiyi bildirilir.

Onun fəaliyyəti sadəcə gil qabların hazırlanması ilə məhdudlaşmır. Nəzər Amonov əl əməyinə əsaslanan ənənəvi dulusçuluq üsullarını qoruyur, insanlara gil ilə işləmə prosesini göstərir və bu sənətə marağın yayılmasında iştirak edir. Azərbaycanda uzun müddət fəaliyyət göstərməsi isə onun yaradıcılığını yerli sənət mühiti ilə də əlaqələndirib.

Keramika sənəti ilə ailə daxilində tanışlığı

Nəzər Amonovun keramika sənətinə marağı ailəsindən gəlir. 2026-cı ildə yayımlanmış məlumatda qeyd olunur ki, bu sənətlə əvvəlcə onun dayısı və qardaşları məşğul olublar. Amonov da zaman keçdikcə onların fəaliyyətindən təsirlənərək gil ilə işləməyə başlayıb və ailə sənətini davam etdirib.

2020-ci ildə Amerikanın Səsinin Azərbaycan xidməti tərəfindən hazırlanmış reportajda da Nəzər Amonovun dulusçuluğu dayısından öyrəndiyi göstərilir. Bu fakt onun peşəyə təsadüfən deyil, ailə daxilində formalaşmış sənət ənənəsi vasitəsilə gəldiyini təsdiqləyir.

Ənənəvi sənətkarlıqda bu cür öyrənmə üsulu xüsusilə əhəmiyyətlidir. Usta yalnız hazır məhsulun formasını deyil, həm də gilin seçilməsi, hazırlanması, formaya salınması, qurudulması və bişirilməsi kimi praktik prosesləri bilavasitə digər ustadan öyrənir. Nəzər Amonovun peşə yolunda da ailədən gələn praktik təcrübə əsas rol oynayıb.                         

Dulusçuluq işi necə hazırlanır?

Nəzər Amonovun əsas iş materialı gildır. Dulusçuluqda gil əvvəlcə işlənə bilən vəziyyətə gətirilir, daha sonra əllə və ya dulus çarxı vasitəsilə istənilən forma yaradılır. Hazırlanan əşyanın istifadəyə yararlı və möhkəm olması üçün o, qurudulduqdan sonra xüsusi temperaturda bişirilir.

Nəzər Amonov 2020-ci ildə verdiyi açıqlamada bir əl işinin hazırlanmasının bir neçə saat, bəzi hallarda isə bir neçə gün davam edə bildiyini bildirib. Müddət hazırlanan əşyanın formasından, ölçüsündən və işin mürəkkəbliyindən asılı olur.

Dulusçuluqda işin uzun çəkməsinin səbəblərindən biri prosesin bütün mərhələlərinin ardıcıl həyata keçirilməsidir. Formaya salınmış gili dərhal istifadə etmək mümkün deyil. Əşyanın əvvəlcə lazımi şəkildə quruması, sonra isə bişirilməsi tələb olunur. Bəzi keramika məmulatlarında əlavə naxış, rəng və dekorasiya da tətbiq edilə bilər.

Bu xüsusiyyət əl işi keramikanı sənaye üsulu ilə kütləvi şəkildə hazırlanmış məhsullardan fərqləndirir. Hər bir əşyanın hazırlanmasında ustanın əl hərəkəti və fərdi yanaşması nəzərə çarpır.

Tacikistan keramika ənənəsinin davam etdirilməsi

Nəzər Amonov haqqında 2026-cı ildə yayımlanan məlumatda onun yaradıcılığı Tacikistanın qədim keramika ənənələrinin davam etdirilməsi ilə əlaqələndirilir. O, başqa ölkədə fəaliyyət göstərsə də, öyrəndiyi ailə sənətini qoruyub saxlayır.

Mərkəzi Asiyada dulusçuluq uzun tarixə malik sənət sahələrindən biridir. Gil qablar gündəlik məişətdə istifadə edilməklə yanaşı, zamanla dekorativ sənət nümunəsinə də çevrilib. Müxtəlif bölgələrin ustaları forma, naxış, rəngləmə və bişirmə üsulları ilə fərqlənən yerli ənənələr yaradıb.

Amonovun fəaliyyəti bu baxımdan sənətkarlıq ənənəsinin nəsildən-nəslə ötürülməsinin nümunəsidir. O, ailəsində öyrəndiyi peşəni Azərbaycanda davam etdirməklə həm şəxsi sənət fəaliyyətini qurub, həm də başqa mədəni mühitdə tacik keramika ənənəsini nümayiş etdirir.

Azərbaycanda dulusçuluğa maraq

Nəzər Amonov Azərbaycanda dulusçuluğa marağın yüksək olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, insanlar təkcə hazırlanmış əl işlərini almaqla kifayətlənmirlər, bəziləri bu sənəti özləri öyrənmək də istəyirlər. Xüsusilə uşaqların gil ilə işləməyə maraq göstərdiyini vurğulayıb.

Bu marağın bir səbəbi dulusçuluğun nəticəsini dərhal vizual olaraq görməyin mümkün olmasıdır. İnsan sadə gil parçasını əlləri ilə dəyişdirərək qab, dekorativ əşya və ya başqa bir forma yarada bilir.

Nəzər Amonov gil ilə işləməyin insanı sakitləşdirdiyini və gərginliyi azaltdığını da bildirib. Bu fikir onun öz müşahidəsi kimi təqdim olunub və tibbi müalicə iddiası kimi qəbul edilməməlidir.

Əl işi ilə sənaye keramika məhsulu arasındakı fərq

Nəzər Amonovun fəaliyyəti ənənəvi əl sənətinə əsaslandığı üçün onun hazırladığı məhsulların əsas xüsusiyyətlərindən biri fərdi istehsaldır. Sənaye müəssisəsində eyni model minlərlə nüsxədə hazırlanarkən, əl işində hər məhsulun formasında və səthində kiçik fərqlər ola bilər.

Bu fərqlər əl işi keramikanın qüsuru deyil, onun təbiətinin bir hissəsidir. Ustanın gili necə formalaşdırması, səthi necə işləməsi və dekorativ elementləri necə tətbiq etməsi hər əşyaya müəyyən fərdilik verir.

Nəzər Amonovun uzun illər bu sənətlə məşğul olması gil materialının davranışını praktik şəkildə bilməsini tələb edir. Gilin həddindən artıq nəm və ya quru olması formanın saxlanmasına təsir edə bilər. Quruma zamanı yaranan çatlar və bişirmə prosesində temperaturun düzgün seçilməməsi də hazır məhsulun keyfiyyətini poza bilər.