Nizami Gəncəvinin büstü

Nizami Gəncəvinin büstü Nizami Gəncəvinin büstü dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkirinin xatirəsini əbədiləşdirən heykəltəraşlıq nümunələrindən biridir. Büstlər görkəmli şəxsiyyətlərin obrazını daha yığcam formada təqdim edən abidə növlərindən sayılır. Nizami Gəncəvinin adına yaradılmış belə sənət əsərləri onun Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyətindəki mövqeyini xatırladan simvollardan biridir. Nizami Gəncəvi 1141–1209-cu illərdə yaşayıb. O, bütün həyatını orta əsrlərin mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Gəncə ilə bağlayıb. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytında Nizaminin yaradıcılığı dünya poetik-fəlsəfi fikrinin mühüm hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Nizami Gəncəvi kimdir? Nizami Gəncəvi Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən böyük nümayəndələrindən biridir. Onun yaradıcılığının ən mühüm hissəsini beş poemadan ibarət “Xəmsə” təşkil edir. Əsərlərində insanın mənəvi dünyası, ədalət, elm, məhəbbət, xeyirxahlıq və cəmiyyətin inkişafı kimi mövzular geniş yer tutur. Nizaminin yaradıcılığı yalnız bir dövrün ədəbi irsi kimi deyil, ümumbəşəri dəyərləri əks etdirən zəngin mənəvi xəzinə kimi qəbul edilir. Məhz buna görə onun adı əsrlər sonra da müxtəlif mədəniyyət layihələrində, muzeylərdə, abidələrdə və elmi araşdırmalarda yaşadılır. Nizami büstlərinin əhəmiyyəti Nizami Gəncəvinin büstü ilk növbədə şairin xatirəsinə ehtiramın ifadəsidir. Belə abidələr şəhərlərin, təhsil və mədəniyyət müəssisələrinin məkanında yerləşdirilərək ədəbiyyat və tarixlə bağlı yaddaşın qorunmasına xidmət edir. Büstün əsas xüsusiyyəti şairin üz cizgilərini və obrazını ön plana çıxarmasıdır. Nizaminin müasir dövrdə qəbul edilən təsvirləri onun əsrlərdən keçərək formalaşmış obrazının bədii ifadəsidir. Buna görə belə əsərlərə yalnız heykəltəraşlıq nümunəsi kimi deyil, həm də mədəni yaddaşın bir hissəsi kimi baxmaq mümkündür. Nizami və Gəncə Nizami Gəncəvinin adı doğulduğu və yaşayıb-yaratdığı Gəncə şəhəri ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında da şairin bütün həyatının və ədəbi fəaliyyətinin Gəncə ilə əlaqəli olduğu vurğulanır. Gəncədə Nizami irsinin qorunması üçün müxtəlif mədəniyyət məkanları fəaliyyət göstərir. Şəhərdə Nizami Gəncəvi Muzeyi də yerləşir. Bundan əlavə, Gəncənin yaxınlığında şairin məqbərəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixi-memarlıq abidəsidir. Azərbaycan Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin məlumatına əsasən, Nizami Gəncəvinin türbəsi Gəncə şəhərindən 7 kilometr məsafədə, Gəncə-Yevlax şosesinin sol tərəfində yerləşir. Abidə ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət qeydiyyatına alınıb. Nizami irsinin qorunması Nizami Gəncəvinin yaradıcılığına dövlət səviyyəsində xüsusi diqqət göstərilir. 2021-ci il Azərbaycanda “Nizami Gəncəvi İli” elan edilib. Prezidentin müvafiq sərəncamında şairin irsi Azərbaycan xalqının mənəvi sərvətinin ayrılmaz hissəsi kimi qeyd olunur. Nizaminin büstləri, heykəlləri, məqbərəsi və adına fəaliyyət göstərən mədəniyyət müəssisələri bu irsin müxtəlif formalarda yaşadılmasına imkan verir. Onlar xüsusilə gənc nəslin Azərbaycan klassik ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri haqqında məlumat əldə etməsində mühüm rol oynayır.