Nizami metrostansiyası

Nizami metrostansiyası: Bakı metrosunun sənət və tarixlə seçilən stansiyası Bakının metro sistemi şəhər daxilində gündəlik nəqliyyatın əsas hissələrindən biridir. Paytaxtın mərkəzi ərazilərindən birində yerləşən Nizami metrostansiyası isə yalnız sərnişinlərin istifadə etdiyi nəqliyyat məntəqəsi deyil, həm də öz memarlıq və bədii tərtibatı ilə seçilən stansiyalardan biridir. Stansiya Azərbaycanın böyük şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin adını daşıyır. Bakı Metropoliteninin rəsmi məlumatına görə, “Nizami” stansiyası 31 dekabr 1976-cı ildə istifadəyə verilib. Stansiya Yaşıl xətt üzərində yerləşir və ünvanı Zərgərpalan küçəsi kimi göstərilir. Layihənin memarları Mikayıl Hüseynov və Mikayıl Abdullayev olub. Nizami metrostansiyası nə vaxt açılıb? “Nizami” stansiyasının istifadəyə verilməsi Bakı metropoliteninin inkişaf tarixində mühüm mərhələlərdən biri hesab olunur. Rəsmi tarixi məlumatlarda qeyd edilir ki, stansiya “28 Aprel” — indiki “28 May” sahəsindən Nizami istiqamətində tikilmiş hissənin istifadəyə verilməsi ilə fəaliyyətə başlayıb. 1976-cı ildə “Nizami” stansiyasının açılması metropolitenin şəhərin daha yüksək ərazilərinə doğru inkişafını təmin etdi. Həmin dövr üçün stansiyanın istifadəyə verilməsi sərnişin daşımalarının imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, metro xəttinin şəhərin mühüm inzibati və elmi mərkəzlərinin yerləşdiyi istiqamətə uzadılması baxımından da əhəmiyyətli idi. Nizami metrosu hansı xəttdə yerləşir? “Nizami” metrostansiyası Yaşıl xəttin stansiyalarından biridir. Bakı Metropoliteninin rəsmi məlumatına əsasən, Yaşıl və Qırmızı xətlər “28 May” stansiyasında bir müstəvidə birləşir. Bu xüsusiyyət sərnişinlərin şəhərin müxtəlif istiqamətləri arasında metro vasitəsilə hərəkətini asanlaşdırır. Bakı Metropoliteninin hazırkı şəbəkəsi üç xətdən — Qırmızı, Yaşıl və Bənövşəyi xətlərdən — ibarətdir. Rəsmi məlumatlara görə, şəbəkənin ümumi uzunluğu 40,7 kilometr, stansiyaların sayı isə 27-dir. Nizami metrostansiyasının memarlıq xüsusiyyətləri “Nizami” stansiyasını digər metro stansiyalarından fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri onun daxili tərtibatıdır. Stansiyanın dizaynında Azərbaycan milli memarlığının və klassik ədəbiyyatının motivlərindən geniş istifadə olunub. Stansiyanın orta zalının dərinliyində Nizami Gəncəvinin portreti günəş şüaları fonunda mozaik pannoda təsvir edilib. Yan pilonların divarlarında isə şairin yaradıcılığı ilə bağlı müxtəlif bədii kompozisiyalar yerləşdirilib. Bu elementlər stansiyanın sadəcə nəqliyyat infrastrukturu deyil, eyni zamanda mədəni məkan kimi qəbul edilməsinə imkan verir. Stansiyanın bədii tərtibatında Nizami Gəncəvinin məşhur “Xəmsə” əsərinin motivləri xüsusi yer tutur. Rəsmi məlumatda 18 pannoda şairin əsərləri əsasında hazırlanmış səhnələrin əks olunduğu bildirilir. Onların arasında “Xosrov və Şirin”, “Leyli və Məcnun”, “Fərhad və Şirin”, “Nüşabə və İsgəndər”, “Bəhram və əjdaha” və digər mövzular var. Bu xüsusiyyət Nizami metrosunu Bakının yeraltı memarlıq irsinin diqqətçəkən nümunələrindən birinə çevirir. Stansiyada istifadə olunan mozaik pannolar Nizami Gəncəvinin yaradıcılığını sərnişinlər üçün vizual şəkildə təqdim edir. Nizami Gəncəvinin adı niyə stansiyaya verilib? “Nizami” stansiyası dahi Azərbaycan şairi, filosofu və mütəfəkkiri Şeyx Nizami Gəncəvinin şərəfinə adlandırılıb. XII əsrdə yaşamış Nizami Gəncəvi dünya ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələrindən biridir. Onun yaradıcılığında insan, ədalət, sevgi, mənəvi kamillik və cəmiyyət kimi mövzular mühüm yer tutur. Stansiyanın interyerində məhz Nizaminin yaradıcılığının əsas motivlərinin əks etdirilməsi onun adlandırılması ilə memarlıq konsepsiyası arasında birbaşa əlaqə yaradır. Beləliklə, sərnişin stansiyaya daxil olduqda həm metro infrastrukturunun, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının elementləri ilə qarşılaşır. Nizami metrostansiyasının Bakı üçün əhəmiyyəti Bakı Metropoliteni paytaxtın əsas ictimai nəqliyyat sistemlərindən biridir. Metro şəbəkəsinin inkişafı şəhərin böyüməsi və sərnişin tələbatının artması ilə paralel davam edir. Rəsmi inkişaf proqramına əsasən, 2030-cu ilədək Bakı şəhərində yeni metro stansiyalarının tikintisi nəzərdə tutulur. “Nizami” stansiyası isə artıq uzun illərdir Bakı metrosunun formalaşmış infrastrukturunun bir hissəsidir. Onun əhəmiyyəti yalnız nəqliyyat funksiyası ilə məhdudlaşmır. Stansiyanın memarlıq həlli, mozaik pannoları və Nizami Gəncəvinin yaradıcılığına həsr olunmuş kompozisiyaları onu şəhərin mədəni irsi baxımından da maraqlı məkanlardan birinə çevirir.