Ömər Eldarov

Zamanı daşa və bürüncə həkk edən ustad: Ömər Eldarov Azərbaycan təsviri sənətinin, xüsusilə də monumental heykəltaraşlığının elə bir zirvəsi var ki, onun yaratdığı əsərlər bu gün Bakının və dünyanın bir çox şəhərlərinin vizual simasını, mədəni ruhunu təşkil edir. Bu dahi şəxsiyyət — Azərbaycan Respublikasının Xalq rəssamı, akademik, çoxsaylı dövlət mükafatları laureatı Ömər Eldarovdur. Ömər Eldarov sadəcə daşa, mərmərə və ya bürüncə forma verən bir sənətkar deyil; o, heykəllərində insan ruhunun ən dərin qatlarını, millətin tarixini və dahi şəxsiyyətlərin xarakterini canlandıran bir filosof-heykəltaraşdır. Həyatı və sənət yolunun başlanğıcı Ömər Həsən oğlu Eldarov 21 dekabr 1927-ci ildə Dağıstanın Dərbənd şəhərində anadan olub. Onun sənətə olan marağı və fitri istedadı erkən yaşlarından özünü büruzə verib. İlk təhsili: 1942–1945-ci illərdə Bakıda Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində ilk peşəkar sənət dərslərini alıb. Ali təhsili: İstedadı onu o dövrün ən nüfuzlu incəsənət ocaqlarından birinə — Leninqraddakı (indiki Sankt-Peterburq) İlya Repin adına Rəssamlıq, Heykəltaraşlıq və Memarlıq İnstitutuna aparır. 1951-ci ildə bu ali məktəbi bitirərək Bakıya qayıdır və yaradıcılıq fəaliyyətinə başlayır. Dizayn və Həcm Fəlsəfəsi: Ömər Eldarovun əsərlərində plastik forma mükəmməlliyi və məkana uyğunluq ən yüksək səviyyədədir. O, hazırlayacağı heykəlin sadəcə özünü deyil, onun yerləşəcəyi mühitlə, ətrafdakı memarlıq tikililəri və təbii işıqla harmoniyasını (sirkulyasiyasını) ideal şəkildə hesablayan bir ustadır. Yaradıcılığının inciləri: Bakının ruhu olan heykəllər Ömər Eldarovun Bakının park və meydanlarını bəzəyən monumental əsərləri hər bir azərbaycanlının və paytaxtın qonaqlarının gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilib: 1. Xurşidbanu Natəvanın heykəli (1960) Bakının mərkəzində ucalan bu abidə Ömər Eldarova böyük şöhrət qazandıran ilk irihəcmli işlərdən biridir. Heykəltaraş Xan qızının kübarlığını, şairə ruhunu və kədərini oturuş pozasında, geyiminin incə qırışlarında və əlindəki qələmdə inanılmaz bir zərifliklə əks etdirib. 2. Hüseyn Cavidin abidəsi (1993) Bakının ən möhtəşəm monumental komplekslərindən biridir. Böyük dramaturqun heykəli sadəcə bir insan fiquru deyil, repressiya qurbanı olmuş bir dahinin faciəsini, eyni zamanda onun fəlsəfi dünyasını (onun məşhur obrazları olan İblis və Şeyx Sənanın çarpışmasını) vizual hekayə kimi nəql edən mürəkkəb bir kompozisiyadır. 3. Heydər Əliyevin heykəlləri və Fəxri Xiyabandakı abidələr Ömər Eldarov Ümummilli Lider Heydər Əliyevin bir çox şəhərlərdəki monumentlərinin, o cümlədən Fəxri Xiyabandakı məzarüstü abidəsinin müəllifidir. Bundan əlavə, o, Fəxri Xiyabanda akademik Zərifə Əliyevanın (ağ mərmərdən işlənmiş və "Elegiya" adlanan unikal əsər), Müslüm Maqomayevin, Rəşid Behbudovun, Fikrət Əmirovun və digər dahilərin xarakterini açan unikal büst və heykəllər yaradıb. Heykəltaraşın portret yaradıcılığı Böyük heykəllərlə yanaşı, Ömər Eldarov kamera tipli büst və portret yaradıcılığında da mahirdir. Onun ağacdan, mərmərdən və bürüncdən hazırladığı portretlər (məsələn, Səttar Bəhlulzadənin, rəssam bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun, şair Səməd Vurğunun portretləri) insanın daxili aləmini, onun psixoloji vəziyyətini mükəmməl şəkildə tamaşaçıya ötürür. Heykəltaraş ağac materialının teksturasından (damarlarından) elə istifadə edir ki, bu, obrazın saçına və ya üz cizgilərinə xüsusi bir dərinlik qatır. Pedaqoji fəaliyyəti və gənc nəslə töhfəsi Ömər Eldarov təkcə yaradan yox, həm də öyrədən sənətkardır. O, uzun illər Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının rektoru vəzifəsində çalışıb və bu gün ölkəmizdə fəaliyyət göstərən interyer dizaynerləri, rəssamlar və heykəltaraşların yetişməsində böyük əməyi olub. Onun formalaşdırdığı akademiya məktəbi sayəsində Azərbaycanda məkana forma vermək, həcmlə işləmək sənəti Avropa və Şərq ənənələrinin sintezi kimi inkişaf edib.