Oxlov

Oxlov xəmirin nazik və bərabər şəkildə yayılması üçün istifadə edilən ənənəvi mətbəx alətidir. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətində oxlov xəmir yaymaq üçün işlədilən, ortası yoğun, ucları getdikcə nazikləşən taxta mildən ibarət alət kimi izah olunur. Sadə quruluşuna baxmayaraq, oxlov Azərbaycan mətbəxində, xüsusilə yuxa və müxtəlif xəmir yeməklərinin hazırlanmasında geniş istifadə olunan mətbəx ləvazimatlarından biridir.

Oxlov nədir?

Oxlov əsasən uzun və hamar mil formasında hazırlanır. Xəmirin üzərində irəli-geri hərəkət etdirildikdə ona təzyiq göstərərək xəmiri açmağa və tələb olunan qalınlığa çatdırmağa imkan verir.

Ənənəvi oxlovlar əsasən ağacdan hazırlanır. Müasir mətbəx ləvazimatları arasında isə metal, silikon və digər materiallardan hazırlanmış modellərə də rast gəlinir.

Oxlovun ölçüsü və forması hazırlanacaq xəmirin növünə uyğun olaraq fərqlənə bilər.

Oxlov nə üçün istifadə olunur?

Oxlovun əsas funksiyası xəmir yaymaqdır. Xəmir əvvəlcə yoğrulur və müəyyən ölçüdə kündələrə ayrılır. Daha sonra kündə unlanmış səth üzərində oxlov vasitəsilə yayılır.

Bu mətbəx alətindən müxtəlif qalınlıqda xəmir hazırlamaq üçün istifadə etmək mümkündür. Xüsusilə nazik xəmir tələb edən yeməklərin hazırlanmasında uzun və nisbətən nazik oxlovlar əlverişlidir.

Oxlov xəmirin yalnız böyüdülməsinə deyil, onun səth boyunca mümkün qədər bərabər qalınlıqda yayılmasına da kömək edir.

Taxta oxlov

Ənənəvi oxlovun əsas materialı ağacdır. Taxta oxlov yüngül olması, əldə rahat tutulması və sadə quruluşu ilə seçilir.

Oxlov hazırlamaq üçün istifadə olunan ağacın səthi hamar emal edilməlidir. Kobud və çatlamış səth xəmirin yapışmasına və alətin təmiz saxlanmasının çətinləşməsinə səbəb ola bilər.

Taxta oxlovlarda təbii ağacın teksturası görünə bilər. Bəzi nümunələr sadə formada hazırlanır, digərlərində isə dekorativ naxış və oyma elementlərindən istifadə olunur.

Oxlov növləri

Ənənəvi oxlovlar əsasən sadə mil formasında olsa da, müasir mətbəxdə müxtəlif konstruksiyalı modellər mövcuddur.

Bunlara:

uzun və nazik taxta oxlovlar;

daha qalın klassik oxlovlar;

tutacaqlı və fırlanan oxlovlar;

silikon səthli oxlovlar;

metal oxlovlar;

naxışlı oxlovlar daxil ola bilər.

Uzun və nazik modellər böyük və nazik xəmir təbəqələrinin hazırlanmasına uyğun ola bilər. Daha ağır və qalın oxlovlar isə xəmir üzərində daha çox təzyiq yaratmağa imkan verir.

Oxlov və yuxa

Oxlov xüsusilə yuxa hazırlanması ilə əlaqəli ənənəvi mətbəx alətlərindən biridir. Yuxa üçün kündənin çox nazik şəkildə açılması tələb olunduğundan uzun oxlovdan istifadə işi asanlaşdırır.

Xəmir yayıldıqca onun bir hissəsi oxlova dolana və çevrilərək yenidən iş səthinə açıla bilər. Bu üsul böyük ölçülü və nazik xəmir təbəqələrinin hazırlanmasına imkan verir.

Azərbaycan mətbəxində yuxa müxtəlif yeməklərin hazırlanmasında istifadə edildiyindən oxlov da ənənəvi xəmir hazırlama prosesinin əsas alətlərindən biri kimi tanınır.

Azərbaycan mətbəxində oxlov

Azərbaycan mətbəxi müxtəlif xəmir yeməkləri ilə zəngindir. Oxlov yuxa ilə yanaşı qutab, xəngəl, düşbərə, müxtəlif şirniyyat və digər xəmir məhsullarının hazırlanması zamanı istifadə edilə bilər.

Hər yemək üçün xəmirin eyni qalınlıqda açılması tələb olunmur. Məsələn, bəzi yeməklərdə xəmir son dərəcə nazik, digərlərində isə nisbətən qalın saxlanılır.

Buna görə xəmir açmaq bacarığı ənənəvi mətbəxdə mühüm hazırlıq mərhələlərindən biri hesab olunur.

Oxlov və xəmir taxtası

Ənənəvi mətbəxdə oxlov çox vaxt xəmir yaymaq üçün nəzərdə tutulmuş taxta səthlə birlikdə istifadə edilir. Xəmir taxtası geniş və hamar iş sahəsi yaradaraq kündənin rahat şəkildə açılmasına imkan verir.

Xəmirin səthə və oxlova yapışmasının qarşısını almaq üçün hazırlanma prosesində müəyyən miqdarda undan istifadə edilə bilər.

Oxlov və xəmir taxtasının birlikdə istifadəsi xüsusilə yuxa və böyük ölçülü xəmir təbəqələrinin hazırlanmasında ənənəvi üsullardan biridir.

Oxlova qulluq

Oxlov qida ilə birbaşa təmasda olduğu üçün onun təmiz saxlanılması vacibdir. İstifadədən sonra üzərində qalan xəmir və un qalıqları təmizlənməlidir.

Taxta oxlov uzun müddət su içərisində saxlanmamalıdır. Ağac nəm qəbul etdikdə şişə, formasını dəyişə və zamanla çatlaya bilər.

Yuyulduqdan sonra taxta oxlovun yaxşı qurudulması və quru yerdə saxlanılması onun daha uzun müddət istifadə olunmasına kömək edir.

Oxlovun ənənəvi mətbəxdə yeri

Oxlov sadə mətbəx aləti olsa da, xəmir yeməklərinin hazırlanması ənənəsi ilə sıx bağlıdır. Elektrikli və mexaniki xəmir yayma avadanlıqlarının mövcud olduğu müasir dövrdə də əl oxlovlarından ev mətbəxlərində istifadə olunur.

Xüsusilə ənənəvi üsulla yuxa və xəmir yeməklərinin hazırlanması zamanı oxlov öz funksiyasını qoruyur.

Bu səbəbdən oxlov həm gündəlik mətbəx ləvazimatı, həm də ənənəvi Azərbaycan mətbəxində xəmir hazırlama mədəniyyəti ilə əlaqəli məişət əşyasıdır.