Paralimpiyaçılar

Paralimpiyaçılar paraidman növlərində yüksək səviyyədə yarışan və Paralimpiya hərəkatını təmsil edən idmançılardır. Bu anlayış xüsusilə Paralimpiya Oyunlarında iştirak edən idmançılar üçün işlədilir. Paralimpiyaçılar atletika, üzgüçülük, parataekvondo, parabadminton, cüdo, pauerliftinq, velosiped, kamandan oxatma və digər paraidman növlərində mübarizə aparırlar.

Paralimpiyaçılar kimlərdir?

Paralimpiyaçı termini Paralimpiya idman növləri ilə məşğul olan, xüsusilə Paralimpiya Oyunlarında iştirak edən idmançıları ifadə edir.

Paralimpiya idmanı yalnız fiziki məhdudiyyəti olan şəxslərlə məhdudlaşmır. Müvafiq idman növündən asılı olaraq görmə və intellektual məhdudiyyətləri olan idmançılar da Paralimpiya proqramında yarışa bilirlər.

Lakin müəyyən sağlamlıq vəziyyətinin və ya əlilliyin mövcud olması şəxsin avtomatik olaraq Paralimpiya yarışlarında iştirak edə bilməsi demək deyil. İdmançı konkret idman növünün uyğunluq və təsnifat meyarlarına cavab verməlidir.

Paralimpiyaçılar hansı idman növlərində yarışırlar?

Yay Paralimpiya Oyunlarının proqramına çoxsaylı idman növləri daxildir. Paris 2024 Paralimpiya Oyunlarında yarışlar 22 idman növü üzrə keçirilib.

Bunların arasında paraatletika, paraüzgüçülük, parabadminton, parataekvondo, boccia, para-cüdo, parakanoe, paravelosiped, parapauerliftinq, stolüstü tennis, kamandan oxatma, atıcılıq, əlil arabasında qılıncoynatma, əlil arabasında tennis və digər növlər yer alıb.

Bəzi idman növləri Olimpiya proqramındakı idman növlərinin uyğunlaşdırılmış formasıdır. Boccia və goalball kimi müəyyən idman növləri isə Paralimpiya hərəkatında xüsusi yer tutur.

Paralimpiya təsnifatı nədir?

Təsnifat Paralimpiya idmanının əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin sisteminə görə təsnifat iki əsas məsələni müəyyənləşdirir: idmançının konkret paraidman növündə yarışmaq hüququnun olub-olmamasını və uyğun idmançıların hansı idman siniflərində yarışacağını.

Təsnifatın məqsədi məhdudiyyətin yarış nəticəsinə təsirini mümkün qədər azaltmaq və nəticənin daha çox idman ustalığı, fiziki hazırlıq, taktika və digər idman amilləri ilə müəyyən olunmasına şərait yaratmaqdır.

Təsnifat idman növünə görə dəyişir. Buna görə eyni idmançı bir paraidman növünün meyarlarına uyğun gəldiyi halda digər idman növündə uyğun hesab edilməyə bilər.

Paralimpiyaçıların hazırlığı

Paralimpiyaçıların hazırlığı yüksək performans idmanının tələblərinə əsaslanır. Məşq proqramına fiziki hazırlıq, texnika, taktika, dözümlülük, sürət, koordinasiya və idman növünə uyğun digər komponentlər daxil ola bilər.

Hazırlıq prosesi idmançının funksional xüsusiyyətlərinə və yarışdığı idman sinfinə uyğunlaşdırılır. Bəzi idmançılar yarış zamanı protez, idman əlil arabası və ya digər xüsusi avadanlıqdan istifadə edə bilirlər.

Görmə məhdudiyyəti olan müəyyən idmançıların yarışlarında bələdçi və ya digər dəstək mexanizmləri də tətbiq edilə bilər.

Paralimpiya Oyunları

Paralimpiya Oyunları dünyanın ən böyük paraidman yarışıdır. Yay və Qış Paralimpiya Oyunları Olimpiya Oyunları ilə eyni dövrdə və qəbul edən şəhərdə təşkil olunur.

Müasir Paralimpiya hərəkatının inkişafında 1948-ci ildə Böyük Britaniyanın Stoke Mandeville şəhərində keçirilən yarışlar mühüm başlanğıc nöqtəsi hesab olunur. İlk Paralimpiya Oyunları kimi qəbul edilən yarış isə 1960-cı ildə Romada keçirilib.

Bu gün Paralimpiya Oyunları dünyanın müxtəlif ölkələrindən minlərlə yüksək səviyyəli idmançını bir araya gətirir.

Paris 2024-də paralimpiyaçılar

Paris 2024 Yay Paralimpiya Oyunları 28 avqust–8 sentyabr 2024-cü il tarixlərində keçirilib. Yarışlarda 170 ölkə və nümayəndə heyətindən 4434 idmançı iştirak edib.

Proqrama 22 idman növü üzrə 549 medal yarışı daxil olub.

Azərbaycan Paris 2024-də 18 paralimpiyaçı ilə təmsil olunub. Milli komandanın heyətində 13 kişi və 5 qadın idmançı yer alıb.

Azərbaycan paralimpiyaçıları yarışları 4 qızıl, 2 gümüş və 5 bürünc olmaqla ümumilikdə 11 medalla başa vuraraq medal sıralamasında 29-cu yeri tutublar.

Azərbaycan paralimpiyaçıları

Azərbaycan paralimpiyaçıları müxtəlif beynəlxalq yarışlarda, dünya və Avropa çempionatlarında, Qran-pri turnirlərində və Paralimpiya Oyunlarında ölkəni təmsil edirlər.

Azərbaycanın Paralimpiya tarixində İlham Zəkiyev, Lamiya Vəliyeva və digər idmançılar beynəlxalq nəticələri ilə tanınıblar. Son illərdə parataekvondo, paraatletika, para-cüdo və digər istiqamətlərdə də Azərbaycan idmançıları böyük yarışlarda medallar qazanıblar.

Paris 2024-də Lamiya Vəliyeva iki medal – bir qızıl və bir gümüş medal əldə edən Azərbaycan paralimpiyaçılarından biri olub.

Paralimpiyaçı və paraidmançı fərqi

“Paraidmançı” daha geniş anlayışdır. Təsnifat meyarlarına uyğun olaraq paraidmanla məşğul olan və yarışlarda iştirak edən şəxslər paraidmançı adlandırıla bilər.

“Paralimpiyaçı” isə xüsusilə Paralimpiya hərəkatı və Paralimpiya Oyunları ilə əlaqəli idmançı üçün istifadə olunan termindir. Buna görə bütün paraidmançıları avtomatik olaraq Paralimpiya Oyunlarının iştirakçısı hesab etmək düzgün deyil.

Paralimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanmaq üçün idmançılar təsnifatla yanaşı konkret idman növü üzrə beynəlxalq kvalifikasiya tələblərini də yerinə yetirməlidirlər.

Paralimpiyaçıların idmanda rolu

Paralimpiyaçılar yüksək nailiyyətlər idmanının peşəkar iştirakçılarıdır. Onların nəticələri medal və rekordlarla yanaşı paraidmanın inkişafı, yeni idmançıların yetişməsi və Paralimpiya hərəkatının genişlənməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır.

Müasir Paralimpiya hərəkatında əsas diqqət idmançının məhdudiyyətindən daha çox onun idman performansına yönəldilir. Təsnifat sistemi isə fərqli funksional imkanların yarış nəticəsinə təsirini azaltmaqla mümkün qədər ədalətli və mənalı rəqabət yaratmağa xidmət edir.