Patrul

Patrul müəyyən ərazidə təhlükəsizliyə, ictimai asayişə və müəyyən edilmiş qaydalara nəzarət etmək üçün xidmət aparan şəxs, qrup və ya səyyar naryaddır. Patrul fəaliyyəti daha çox polis, hərbi və mühafizə xidmətləri ilə əlaqələndirilir. Patrul əməkdaşları müəyyən edilmiş marşrut üzrə hərəkət edə, əraziyə nəzarət edə və səlahiyyətləri daxilində baş verən hadisələrə reaksiya verə bilərlər.

Patrul nədir?

Azərbaycan dilində “patrul” sözü müəyyən ərazinin təhlükəsizliyinə, nizam və qaydasına nəzarət etmək üçün ayrılmış dəstə və ya həmin dəstənin üzvü mənasında işlədilir.

Patrul anlayışı yalnız piyada xidmətlə məhdudlaşmır. Vəzifədən və fəaliyyət sahəsindən asılı olaraq patrul avtomobillə, motosikletlə, gəmi və digər nəqliyyat vasitələri ilə həyata keçirilə bilər.

Polis patrulu

Polis patrulu ictimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması ilə bağlı xidmət formalarından biridir.

Azərbaycanın polis xidmətində patrul müəyyən edilmiş marşrutu gəzməklə və ya nəqliyyat vasitəsi ilə dövrə vurmaqla xidməti vəzifələrini yerinə yetirən bir və ya bir neçə polis əməkdaşından ibarət səyyar naryad kimi müəyyən olunur.

Patrul xidməti zamanı əməkdaşlara konkret marşrut və xidmət ərazisi müəyyən edilə bilər.

Post-patrul xidməti

Post və patrul bir-biri ilə əlaqəli, lakin fərqli xidmət formalarıdır.

Post xidməti adətən müəyyən edilmiş konkret yerdə xidmət aparılması ilə bağlıdır. Patrul isə səyyar xarakter daşıyır və əməkdaş müəyyən edilmiş marşrut üzrə hərəkət edərək əraziyə nəzarət edir.

Post-patrul xidməti bu iki xidmət formasını vahid ictimai təhlükəsizlik və asayiş sistemində birləşdirə bilər.

Piyada patrul

Piyada patrul əməkdaşların müəyyən edilmiş ərazidə piyada hərəkət etməsi ilə həyata keçirilir.

Bu forma küçələr, parklar, meydanlar, ictimai tədbirlərin keçirildiyi məkanlar və nəqliyyat vasitələrinin daxil olmasının çətin olduğu ərazilər üçün uyğun ola bilər.

Piyada patrulun xüsusiyyətlərindən biri əməkdaşların ərazidə baş verən prosesləri birbaşa müşahidə etməsi və insanlarla daha yaxın əlaqədə olmasıdır.

Avtomobil patrulu

Avtomobil patrulu daha geniş əraziyə nəzarət etmək və müxtəlif nöqtələr arasında operativ hərəkət etmək imkanına malikdir.

Polis və mühafizə xidmətlərində patrul avtomobilləri müəyyən edilmiş marşrut üzrə hərəkət edə və zərurət yarandıqda hadisə yerinə yönləndirilə bilər.

Avtomobil patrulu xüsusilə böyük ərazilərin, şəhər küçələrinin və bir-birindən uzaq obyektlərin nəzarətində istifadə olunur.

Hərbi patrul

Patrul anlayışı hərbi sahədə də geniş istifadə edilir. Hərbi patrul müəyyən ərazidə qaydanın, təhlükəsizliyin və hərbi xidmət rejiminin təmin edilməsinə yönəlmiş vəzifələri yerinə yetirə bilər.

Hərbi patrulun konkret səlahiyyətləri, tərkibi və fəaliyyət qaydası müvafiq hərbi normativ sənədlərlə müəyyən edilir.

Polis patrulu ilə hərbi patrulun məqsəd və hüquqi səlahiyyətləri eyni deyil.

Mühafizə patrulu

Mühafizə xidmətlərində patrul müəyyən obyektin və ya ərazinin dövri şəkildə yoxlanılması üçün tətbiq edilə bilər.

Belə patrul yaşayış kompleksləri, biznes mərkəzləri, istehsalat müəssisələri, anbarlar, tikinti sahələri və digər böyük obyektlərdə istifadə olunur.

Mühafizə patrulunun əsas məqsədi obyekt daxilində vəziyyəti müşahidə etmək, icazəsiz giriş və digər təhlükəsizlik pozuntularını aşkar etmək, qeyri-adi halları müəyyənləşdirmək və müəyyən edilmiş prosedura uyğun məlumat verməkdir.

Patrul marşrutu

Patrul fəaliyyəti çox vaxt əvvəlcədən müəyyən edilmiş marşrut əsasında təşkil edilir.

Marşrut patrul əməkdaşının xidmət zamanı nəzarət etməli olduğu ərazini və obyektləri əhatə edir. Böyük obyektlərdə marşrut üzrə giriş-çıxışlar, perimetr, texniki sahələr və digər nəzarət nöqtələri müəyyən edilə bilər.

Patrul marşrutunun düzgün planlaşdırılması nəzarətdən kənarda qalan sahələrin azalmasına kömək edir.

Patrul və müşahidə

Müşahidə patrul fəaliyyətinin əsas elementlərindən biridir. Patrul əməkdaşı xidmət etdiyi ərazidə təhlükəsizliyə təsir edə biləcək dəyişiklikləri və hadisələri müəyyən etməyə çalışır.

Bu, mühafizə olunan obyektin xüsusiyyətindən asılı olaraq açıq qapı, zədələnmiş hasar, nasaz işıqlandırma, icazəsiz şəxs, tüstü, su sızması və ya digər qeyri-adi vəziyyətlərin müşahidəsini əhatə edə bilər.

Hadisə aşkar edildikdə patrul əməkdaşının fəaliyyəti onun səlahiyyətləri və müəssisənin fövqəladə hallar prosedurları çərçivəsində həyata keçirilməlidir.

Patrul və fövqəladə hallar

Patrul əməkdaşları ərazidə daim hərəkət etdiklərinə görə yanğın, qəza, tibbi hadisə və digər fövqəladə vəziyyətləri ilkin mərhələdə aşkar edən şəxslərdən biri ola bilərlər.

Belə hallarda patrulun əsas rolu vəziyyəti müəyyən etmək, aidiyyəti şəxsləri və xidmətləri məlumatlandırmaq və öz səlahiyyəti daxilində fövqəladə hallar planına uyğun hərəkət etməkdir.

Müəssisələrdə patrul əməkdaşlarının yanğın təhlükəsizliyi, təxliyə, ilkin yardımın çağırılması və digər fövqəladə prosedurlar barədə məlumatlı olması bu baxımdan əhəmiyyətlidir.

Patrul xidmətində rabitə

Rabitə patrul fəaliyyətinin mühüm hissəsidir. Patrul əməkdaşı növbə rəisi, dispetçer, mühafizə postu və ya digər məsul şəxslərlə əlaqə saxlaya bilməlidir.

Bu məqsədlə radio rabitəsi, mobil telefon və müəssisənin digər kommunikasiya vasitələrindən istifadə edilə bilər.

Operativ rabitə hadisənin yeri və xarakteri haqqında məlumatın vaxtında çatdırılmasına kömək edir.

Patrul xidmətinin əhəmiyyəti

Patrul yalnız hadisə baş verdikdən sonra reaksiya vermək üçün deyil, təhlükəsizlik problemlərinin erkən müəyyən edilməsi üçün də istifadə olunan nəzarət formasıdır.

Müntəzəm patrul ərazidə müşahidənin davamlılığını təmin edir, təhlükəsizlik pozuntularının aşkar edilməsinə və hadisələr barədə operativ məlumat verilməsinə imkan yaradır.

Bu səbəbdən patrul polis və hərbi xidmətlə yanaşı yaşayış kompleksləri, kommersiya obyektləri, sənaye müəssisələri və digər mühafizə olunan ərazilərin təhlükəsizlik sistemində də geniş tətbiq edilir.