Petrol

Petrol (və ya neft) — yer qabığında təbii şəkildə tapılan, müxtəlif karbohidrogenlərin qarışığından ibarət olan yanar, yağlı mayedir. O, müasir iqtisadiyyatın və sənayenin "qara qızılı" hesab olunur. 1. Petrolun Yaranması və Tərkibi Petrol milyonlarla il əvvəl dəniz və okeanlarda yaşamış mikroskopik orqanizmlərin (planktonların) qalıqlarının yüksək təzyiq və temperatur altında parçalanması nəticəsində formalaşır. Kimyəvi Tərkibi: Əsasən hidrogen və karbondan ibarətdir. Xüsusiyyətləri: Rəngi qara, qonur və ya tünd yaşıl ola bilər. Sıxlığı sudan azdır, buna görə də suyun üzərində qalır. 2. Neftin Emalı və Məhsulları Xam neft birbaşa istifadə olunmur. O, neft emalı zavodlarında fraksiyalı distillə üsulu ilə müxtəlif yanacaq və xammallara ayrılır: Benzin: Avtomobillər üçün əsas yanacaq növüdür. Kerosin: Təyyarə mühərrikləri üçün istifadə olunur. Dizel yanacağı: Yük avtomobilləri və ağır texnikalar üçün nəzərdə tutulub. Mazut: İstilik elektrik stansiyalarında və gəmilərdə yanacaq kimi istifadə edilir. Sürtkü yağları: Maşın hissələrinin aşınmasının qarşısını almaq üçün tətbiq olunur. 3. Azərbaycan və Petrol Tarixi Azərbaycan dünyanın ən qədim neft sənayesi mərkəzlərindən biridir: Sənaye üsulu ilə ilk qazma: 1846-cı ildə Bakıda (Bibiheybət) dünyada ilk dəfə sənaye üsulu ilə neft quyusu qazılmışdır. Neft Bumu: XIX əsrin sonlarında Bakı dünya neft hasilatının yarısından çoxunu təmin edirdi. Bu dövrün varlı xeyriyyəçilərindən olan Əjdər bəy Aşurbəyov tərəfindən tikdirilmiş Əjdərbəy məscidi və Nabat xanım Aşurbəyovanın maliyyələşdirdiyi Təzəpir məscidi neft gəlirlərinin xalqın rifahına və mədəniyyətinə xərclənməsinin tarixi nümunələridir. Müasir Dövr: "Əsrin Müqavilsi" və Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəməri Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyini möhkəmləndirib. Qlobal Bakı Forumu kimi tədbirlərdə enerji təhlükəsizliyi məsələləri tez-tez müzakirə olunur. 4. İqtisadi və Sosial Təsirləri Petrol sənayesi Azərbaycanın şəhərsalma arxitekturasına da ciddi təsir göstərib: İnfrastruktur: Bakının mərkəzi, o cümlədən Nizami küçəsi və ətrafındakı möhtəşəm binaların çoxu məhz "neft milyonçuları" tərəfindən inşa edilib. Nəqliyyat: Neft gəlirləri hesabına Bakı Metropoliteni genişləndirilmiş, İçərişəhər metrostansiyası kimi müasir və tarixi stansiyalar yenidən qurulmuşdur. Təhlükəsizlik: Neft avadanlıqlarının və boru kəmərlərinin sazlığı üçün mütəmadi olaraq peşəkar təmirxana xidmətləri və monitorinqlər həyata keçirilir.