Pilates

Pilates bədənə nəzarət, düzgün duruş, güc, elastiklik, balans və koordinasiyanın inkişafına yönəlmiş fiziki məşq sistemidir. Hərəkətlər adətən nəzarətli tempdə yerinə yetirilir və düzgün nəfəsalma ilə əlaqələndirilir. Pilates həm xüsusi döşək üzərində, həm də bu məşq sistemi üçün hazırlanmış avadanlıqlardan istifadə etməklə həyata keçirilə bilər.

Pilates nədir?

Pilates məşqlərində hərəkətlərin sürətindən daha çox onların düzgün və nəzarətli icrasına diqqət yetirilir. Məşqlər bədənin müxtəlif əzələ qruplarını işlətməklə yanaşı gövdənin sabitliyinə, duruşa və hərəkət keyfiyyətinə xüsusi əhəmiyyət verir.

Pilates müxtəlif fiziki hazırlıq səviyyələrinə uyğunlaşdırıla bilər. Buna görə həm yeni başlayanlar, həm də daha təcrübəli şəxslər üçün fərqli çətinlik səviyyəsində proqramlar mövcuddur.

Pilatesin yaranması

Pilates sistemi alman əsilli Cozef Pilates (Joseph Pilates) tərəfindən XX əsrin birinci yarısında inkişaf etdirilib. O, öz metodunu əvvəlcə Contrology adlandırırdı.

Sistemin əsas ideyalarından biri bədən və zehnin hərəkət zamanı birlikdə işləməsi, hər bir hərəkətin şüurlu və nəzarətli şəkildə yerinə yetirilməsi idi. Sonrakı dövrdə metod onun yaradıcısının soyadı ilə Pilates adlandırılmağa başladı.

Mat Pilates

Mat Pilates xüsusi döşək üzərində həyata keçirilən məşq formasıdır. Bu məşqlərdə əsas müqavimət mənbələrindən biri insanın öz bədən çəkisidir.

Proqramdan asılı olaraq elastik lent, kiçik top, Pilates halqası və digər köməkçi vasitələrdən də istifadə oluna bilər.

Mat Pilates üçün böyük trenajorların tələb edilməməsi onun evdə, idman zalında və qrup məşqlərində geniş tətbiqinə imkan verir.

Reformer Pilates

Reformer Pilates xüsusi Pilates Reformer qurğusunda həyata keçirilir. Reformer hərəkət edən platforma, yaylar, qayışlar və digər mexanizmlərdən ibarət məşq avadanlığıdır.

Yayların yaratdığı müqavimət müxtəlif hərəkətlərin intensivliyini dəyişməyə imkan verir. Reformer üzərində uzanaraq, oturaraq, diz üstə və ya digər mövqelərdə müxtəlif məşqlər yerinə yetirilə bilər.

Mat və Reformer Pilates eyni sistemin fərqli tətbiq formalarıdır və məşqlərin quruluşu istifadə olunan avadanlığa görə dəyişir.

Pilates hansı əzələləri işlədir?

Pilates xüsusilə qarın, bel, çanaq və gövdənin sabitliyində iştirak edən əzələlərin aktivləşdirilməsinə diqqət yetirir. Bununla yanaşı ayaq, omba, kürək, çiyin və qol əzələlərini işlədən hərəkətlər də proqramlara daxil edilir.

Məşqlərdə ayrı-ayrı əzələləri sadəcə gücləndirməkdən əlavə, onların hərəkət zamanı koordinasiyalı işləməsinə diqqət yetirilir.

Bu səbəbdən Pilatesdə bədən mövqeyi və hərəkətin texniki cəhətdən düzgün icrası mühüm rol oynayır.

Pilatesin əsas xüsusiyyətləri

Pilates güc və elastiklik məşqlərinin elementlərini bir sistemdə birləşdirir. Düzgün yerinə yetirilən məşqlər əzələ gücü, elastiklik, balans, oynaq hərəkətliliyi və duruş üzərində işləməyə imkan verir.

Nəfəsalma da Pilates metodunun mühüm elementlərindən biridir. Hərəkətlər nəfəs ritmi ilə əlaqələndirilərək nəzarətli şəkildə yerinə yetirilir.

Pilates əsasən güc və elastiklik fəaliyyəti olduğundan onu bütün aerob fiziki aktivliyi əvəz edən məşq kimi qəbul etmək düzgün deyil. Ümumi fiziki hazırlıq proqramında gəzinti, qaçış, üzgüçülük və velosiped sürmə kimi aerob fəaliyyətlərlə birlikdə tətbiq edilə bilər.

Pilates və yoqa arasında fərq

Pilates və yoqa bəzi hərəkətlər baxımından oxşar görünsə də, eyni məşq sistemi deyil.

Pilatesdə gövdənin sabitliyi, əzələlərə nəzarət, duruş və hərəkət mexanikası ön plandadır. Yoqa isə fiziki pozalarla yanaşı nəfəs, meditasiya və daha geniş tarixi-fəlsəfi ənənəni əhatə edir.

Hər iki fəaliyyət elastiklik, balans və bədənə nəzarət üzərində işləyə bilər, lakin onların mənşəyi və məşq yanaşması fərqlidir.

Pilates məşqlərində təhlükəsizlik

Pilates proqramı insanın fiziki hazırlığına uyğun seçilməli və hərəkətlər düzgün texnika ilə yerinə yetirilməlidir. Yeni başlayanlar üçün əvvəlcə əsas hərəkətlərin və düzgün bədən mövqelərinin öyrənilməsi məqsədəuyğundur.

Zədə, sağlamlıq problemi, yaxın zamanda keçirilmiş əməliyyat və ya digər tibbi vəziyyət olduqda məşqə başlamazdan əvvəl uyğunluğun tibbi mütəxəssislə qiymətləndirilməsi lazım ola bilər. Hamiləlik və doğuşdan sonrakı dövrdə də uyğunlaşdırılmış məşq proqramının seçilməsi vacibdir.

Pilates zamanı ağrı yaranarsa hərəkəti davam etdirmək əvəzinə səbəbin qiymətləndirilməsi daha təhlükəsiz yanaşmadır.