#pilləkən
Pilləkən
Pilləkən müxtəlif hündürlüklərdə yerləşən səviyyələr arasında hərəkəti təmin edən memarlıq və konstruksiya elementidir. Yaşayış binalarında, ictimai məkanlarda, küçələrdə və parklarda istifadə olunur.
Pilləkənin əsas funksiyası mərtəbələr və ya ərazi səviyyələri arasında keçid yaratmaqdır. Bununla yanaşı, onun forması, materialı və yerləşməsi məkanın görünüşünə təsir edir. Pilləkən həm praktik qurğu, həm də memarlıq kompozisiyasının ifadəli hissəsi ola bilər.
Pilləkənin əsas hissələri
Pilləkən ardıcıl pillələrdən və onları birləşdirən konstruksiyadan ibarətdir. Pillənin ayaq basılan üfüqi səthi və pillələr arasında hündürlük fərqini yaradan şaquli hissəsi olur. Açıq konstruksiyalarda şaquli hissə örtülməyə bilər.
İki meydança arasında yerləşən fasiləsiz pillələr sırası pilləkən marşı adlanır. Meydançalar hərəkət istiqamətini dəyişməyə, mərtəbəyə keçməyə və qalxma zamanı dayanmağa imkan verir.
Məhəccər və tutacaqlar hərəkətin təhlükəsizliyini dəstəkləyir. Onların quruluşu, hündürlüyü və yerləşməsi pilləkənin təyinatına və tətbiq olunan tikinti normalarına uyğun seçilməlidir.
Pilləkən növləri
Düz pilləkən bir istiqamətdə uzanan quruluşa malikdir. Dönən pilləkənlərdə isə marşların istiqaməti meydança və ya dönmə pillələri vasitəsilə dəyişir. Belə həllər məkanın planına uyğun hərəkət əlaqəsi yaratmağa kömək edir.
Spiral pilləkənlər mərkəzi ox ətrafında qurulur və nisbətən az yer tuta bilər. Lakin pillələrin eninin dəyişməsi və hərəkət sahəsinin məhdudluğu onların istifadəsini bəzi insanlar üçün çətinləşdirə bilər.
Yerləşməsinə görə daxili və xarici pilləkənlər fərqləndirilir. Xarici pilləkənlər yağış, temperatur dəyişiklikləri və digər hava təsirlərinə davamlı layihələndirilməlidir.
Materiallar və memarlıq görünüşü
Pilləkənlərin hazırlanmasında beton, metal, ağac və təbii daş kimi materiallardan istifadə olunur. Daşıyıcı konstruksiya ilə səth örtüyü fərqli materiallardan hazırlana bilər.
Beton pilləkənlər müxtəlif formalarda qurula bilir. Metal konstruksiyalar açıq və yüngül görünüşlü həllərə imkan verir. Ağac interyerə isti görünüş qazandırır, təbii daş isə həm daxili, həm də xarici məkanlarda işlədilir.
Material seçərkən yalnız estetik görünüş deyil, davamlılıq, qulluq ehtiyacı, sürüşmə riski və istifadə intensivliyi də nəzərə alınmalıdır. Səthin xüsusiyyətləri xüsusilə nəm şəraitdə təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyətlidir.
Təhlükəsizlik və rahat istifadə
Pillələrin ölçülərinin ardıcıl və bərabər olması təhlükəsiz hərəkət üçün vacibdir. Gözlənilməyən hündürlük fərqləri büdrəmə riskini artıra bilər. Pilləkənin eni və mailliyi isə istifadə məqsədinə uyğun müəyyənləşdirilməlidir.
Aydın işıqlandırma, görünən pillə kənarları və rahat tutacaqlar istifadəni asanlaşdırır. Keçid sahəsində əşyaların saxlanması, zədələnmiş səthlər və boşalmış məhəccərlər təhlükə yarada bilər.
Pilləkən hər kəs üçün əlçatan keçid vasitəsi deyil. Hərəkət imkanları məhdud insanlar üçün müvafiq pandus, lift və ya digər uyğun həllər nəzərdə tutulmalıdır. Təxliyə üçün istifadə olunan pilləkənlərə ayrıca yanğın təhlükəsizliyi tələbləri tətbiq edilir.
Şəhər mühitində və fotoqrafiyada pilləkən
Şəhər məkanında pilləkənlər relyef fərqlərini aradan qaldırır, küçələri, meydanları və park sahələrini birləşdirir. Onların yerləşməsi piyada marşrutlarının rahatlığına və məkanın istifadəsinə təsir göstərir.
Fotoqrafiyada pilləkən təkrarlanan xətləri, ritmi və perspektivi ilə diqqət çəkir. Yuxarıdan və ya aşağıdan çəkiliş pillələrin formasını fərqli şəkildə göstərir. İşıq və kölgə isə konstruksiyanın həndəsəsini vurğulaya bilər.
Pilləkən üzərində insan fiqurunun görünməsi miqyas və hərəkət hissi yaradır. Çəkiliş zamanı keçidi bağlamamaq və istifadəçilərin təhlükəsizliyinə mane olmamaq vacibdir.
