Pişik balası

Pişik balası pişiyin həyatının erkən inkişaf mərhələsində olan balasıdır. Yeni doğulan pişik balaları ilk həftələrdə ana pişikdən qidalanma, istilik və qorunma baxımından ciddi şəkildə asılı olur. Böyüdükcə görmə və eşitmə qabiliyyətləri inkişaf edir, hərəkətləri koordinasiyalı hala gəlir, oyun və ətraf mühiti araşdırmaq isə davranışlarının mühüm hissəsinə çevrilir. Ev şəraitində pişik balasının sağlam böyüməsi üçün yaşına uyğun qidalanma, təhlükəsiz mühit, baytarlıq nəzarəti və düzgün sosiallaşma vacibdir.

Pişik balasının inkişafı

Pişik balaları doğulduqda yetkin pişiklə müqayisədə olduqca zəif və köməksiz olur. İlk dövrdə onların inkişafı sürətlə gedir və bir neçə həftə ərzində davranışlarında ciddi dəyişikliklər baş verir.

Yeni doğulmuş balaların gözləri əvvəlcə bağlı olur. Sonrakı həftələrdə görmə, eşitmə və hərəkət qabiliyyətləri tədricən inkişaf edir. Ayaqları üzərində daha inamla hərəkət etməyə başladıqdan sonra ətraf mühiti araşdırmaq və digər balalarla oynamaq gündəlik fəaliyyətlərinin mühüm hissəsinə çevrilir.

Təxminən dörd həftəlik yaşdan süd dişləri görünməyə başlayır. Təxminən altı aylıq olduqda isə süd dişlərinin yerini daimi dişlər tutur.

Ana pişik və balaları

Həyatının ilk mərhələsində pişik balası üçün ana pişik mühüm rol oynayır. Ana yalnız balaları südlə qidalandırmır, həm də onların qorunması və davranış inkişafında iştirak edir.

Balaların bir-biri ilə ünsiyyəti də əhəmiyyətlidir. Oyun zamanı onlar digər pişiklərlə qarşılıqlı əlaqəni öyrənirlər. Məsələn, həddindən artıq güclü dişləmə və ya cırma oyunun dayanmasına səbəb ola bilər və bala bununla davranış sərhədlərini öyrənir.

Ana pişik və digər balalarla erkən qarşılıqlı əlaqə sonrakı davranış inkişafının bir hissəsidir.

Pişik balasının sosiallaşması

Pişik balasının həyatının ilk həftələri sosiallaşma baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir. Mütəxəssis mənbələrdə pişiklər üçün həssas sosiallaşma dövrü əsasən təxminən 2–7/8 həftəlik yaş aralığı ilə əlaqələndirilir.

Bu müddətdə insanlarla sakit və müsbət təmas, müxtəlif təhlükəsiz səslər və məişət mühiti ilə tanışlıq balanın gələcəkdə yeni vəziyyətlərə daha rahat uyğunlaşmasına kömək edə bilər.

Sosiallaşma balanı məcburi şəkildə qucaqda saxlamaq və ya qorxduğu vəziyyətə salmaq demək deyil. Təcrübələrin tədricən və müsbət olması, balaya uzaqlaşmaq imkanı verilməsi daha uyğun yanaşmadır.

Pişik balasının qidalanması

Pişik balasının qida ehtiyacları yetkin pişikdən fərqlənir. Böyümə dövründə orqanizmin inkişafını təmin etmək üçün yaşına uyğun, tam və balanslaşdırılmış qidaya ehtiyac duyur.

Ana südündən bərk qidaya keçid tədricən baş verir. Artıq müstəqil qidalanan balalar üçün “kitten” və ya böyümə mərhələsi üçün nəzərdə tutulmuş yemlər seçilə bilər.

Balalar bədən çəkilərinə nisbətdə yetkin pişiklərdən daha yüksək qida ehtiyacına malik olduqları üçün adətən gün ərzində daha tez-tez qidalanırlar. Məsələn, altı aya qədər olan pişik balaları üçün gündə üç dəfə qidalanma çox vaxt uyğun hesab edilir.

Təmiz içməli su isə daim əlçatan olmalıdır.

Pişik balasına süd vermək olarmı?

Pişik balası dedikdə ana südü ilə adi inək südünü bir-birindən ayırmaq vacibdir. Yeni doğulmuş bala üçün təbii qida ana pişiyin südüdür.

Anası olmayan və ya kifayət qədər ana südü ala bilməyən çox kiçik balaya adi inək südü vermək əvəzinə pişik balaları üçün hazırlanmış xüsusi süd əvəzedicisindən istifadə olunması daha uyğundur. Belə vəziyyətdə balanın yaşı və vəziyyəti nəzərə alınaraq baytar məsləhəti almaq vacibdir.

Çox kiçik, anasız pişik balasına qulluq yalnız qidalandırmadan ibarət deyil; temperaturun qorunması və digər fizioloji ehtiyaclar da nəzərə alınmalıdır.

Pişik balası üçün ev şəraiti

Evə yeni gətirilən pişik balası üçün təhlükəsiz və sakit bir sahə hazırlanması onun yeni mühitə uyğunlaşmasını asanlaşdıra bilər.

Əsas ehtiyaclara yaşına uyğun yem, təmiz su qabı, qum qabı, yatmaq üçün rahat yer və təhlükəsiz oyuncaqlar daxildir. Dırnaq itiləmə səthinin olması da pişiyin təbii davranışını uyğun istiqamətə yönəltməyə kömək edir.

Elektrik naqilləri, açıq pəncərələr, kiçik udula bilən əşyalar, məişət kimyəvi maddələri və pişiklər üçün zəhərli ola biləcək bitkilər balanın çata bilməyəcəyi yerdə saxlanmalıdır.

Oyun və davranış

Oyun pişik balasının sadəcə əyləncəsi deyil, onun normal davranış inkişafının mühüm hissəsidir. Balalar qaçmaq, gizlənmək, tullanmaq, obyektləri izləmək və tutmağa çalışmaq kimi davranışları oyun zamanı nümayiş etdirirlər.

İnsan əli və ayaqlarını daimi “ov” kimi istifadə etmək əvəzinə pişik üçün nəzərdə tutulmuş oyuncaqlardan istifadə etmək daha məqsədəuyğundur. Bu, dişləmə və cırma davranışının insanlara yönəlməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Pişik balasının gün ərzində aktiv oyun dövrləri ilə yanaşı uzun müddət yatması da normal inkişafın bir hissəsidir.

Qum qabına alışdırılması

Pişiklər təbii olaraq təmizliyə meylli heyvanlardır və bir çox bala qum qabından istifadəni tez mənimsəyir.

Qum qabı balanın asanlıqla daxil ola biləcəyi hündürlükdə və sakit yerdə yerləşdirilməlidir. Yem və su qablarının qum qabından uzaqda saxlanılması məqsədəuyğundur.

Qabın müntəzəm təmizlənməsi vacibdir. Pişiklər çirkli qum qabından istifadə etməkdən imtina edə bilərlər.

Baytarlıq nəzarəti və peyvəndlər

Evə qəbul edilən yeni pişik balasının baytar tərəfindən müayinə edilməsi onun ümumi sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsi baxımından vacibdir.

Baytar balanın yaşını və çəkisini nəzərə alaraq peyvənd, daxili və xarici parazitlərə qarşı profilaktika və digər zəruri tədbirlər üzrə fərdi plan müəyyənləşdirə bilər.

Pişik balalarının immun sistemi hələ inkişaf etdiyi üçün yoluxucu xəstəliklərə qarşı qorunma xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Peyvənd proqramları adətən erkən yaşlardan başlayır və bir sıra peyvəndlərin müəyyən intervallarla təkrarlanmasını tələb edir.

Sağlam pişik balasının əlamətləri

Sağlam pişik balası adətən aktiv, maraqlı və ətraf mühitə reaksiya verən olur. Gözlərin və burunun təmiz olması, normal qidalanma və yaşına uyğun aktivlik ümumi vəziyyət haqqında məlumat verə bilər.

İştahsızlıq, davamlı qusma və ya ishal, göz və burundan ifrazat, nəfəsalma çətinliyi, qeyri-adi halsızlıq və sürətli vəziyyət dəyişikliyi isə diqqət tələb edən əlamətlərdir.

Xüsusilə çox kiçik pişik balalarında vəziyyət daha sürətli ağırlaşa bildiyindən xəstəlik əlamətləri müşahidə edildikdə baytara müraciət etmək vacibdir.

Pişik balasının böyüməsi

Pişik balasının yetkinliyə keçidi bir gündə baş vermir. İlk aylarda bədən çəkisi, skelet, dişlər, koordinasiya və davranış sürətlə inkişaf edir.

Təxminən altı aylıq dövrdə bir çox pişik artıq xarici görünüşcə daha böyük olsa da, inkişaf prosesi davam edir. Pişiklərdə cinsi yetkinlik də fərdi xüsusiyyətlərdən asılı olaraq bu dövrün ətrafında başlaya bilər.

Bir yaşa yaxın pişik artıq gənc yetkin mərhələyə keçir. Bununla belə, inkişaf tempi cinsə, genetika, qidalanma və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə dəyişə bilər.