Piyada

Piyada Azərbaycan dilində bir neçə mənada işlənir. Yol hərəkətində piyada nəqliyyat vasitəsindən kənarda olan və yol hərəkəti sisteminin iştirakçısı sayılan şəxsdir. Şahmatda piyada ən çox sayda və ən zəif fiqurdur. Hərbi sahədə isə piyada ayaqla hərəkət edərək döyüşən qoşun növünü bildirir. Söz «piyada getmək», «piyada keçidi», «piyada zolağı» ifadələrində də işlənir. Məzmunun kontekstindən asılı olaraq bu mənalar bir-birindən ayrılmalıdır.

Yol hərəkətində piyada

Yol hərəkəti qaydalarına görə piyada nəqliyyat vasitəsində olmayan hərəkət iştirakçısıdır. Əlil arabasında olan şəxs də piyada hesab olunur. Piyadanın vəzifələrindən biri budur: nizamlanmayan piyada keçidlərində yolun hərəkət hissəsinə çıxmazdan əvvəl yaxınlaşan nəqliyyat vasitələrinədək məsafəni və onların sürətini qiymətləndirməlidir. Yəni keçid olması piyadaya diqqətsiz davranmaq hüququ vermir.

Piyada zolaqlarında hərəkət svetoforla nizamlanır, bəzi yollarda isə yerüstü və ya yeraltı keçidlər tikilir. Bu tədbirlərin hansı hallarda vacib olduğunu xüsusi normativ sənəd müəyyən edir. Piyada keçidləri, səkilər və svetoforlar şəhər mühitində piyadanın təhlükəsizliyini təmin edən əsas elementlərdir. Yol təhlükəsizliyi, urbanistika və nəqliyyat mövzularında hazırlanan materiallarda bu obrazlar tez-tez istifadə olunur.

Şahmatda piyada

Şahmatda piyada hər oyunçunun səkkiz fiqurdan ibarət ən çox saylı qrupudur. Piyadalar ancaq irəli hərəkət edə bilər. Başlanğıcda piyada yerləşdiyi xanadan şaquli xətt üzrə bir və ya iki xana irəli gedə bilər, sonrakı gedişlərdə isə yalnız bir xana. Rəqib fiquru çarpaz istiqamətdə qabaqdakı xanada olduqda piyada onu çarpaz vurur. Piyada lövhənin son xəttinə çatdıqda vəzir, qala, fil və ya at fiquruna çevrilə bilər. Bu qayda piyadanı oyunun gedişində ən güclü fiqura çevirmək imkanı verir. Şahmatçılar çox vaxt deyirlər ki, piyada strukturu mövqenin xarakterini müəyyən edir.

Hərbi piyada

Hərbi mənada piyada ayaqla hərəkət edərək döyüşən, əsasən yüngül silahlarla təchiz olunmuş qoşun növüdür və quru qoşunlarının əsasını təşkil edir. Piyada bölmələri müxtəlif relyefdə fəaliyyət göstərə bilir, ərazini tutur və saxlayır, adətən zirehli texnika, artilleriya və aviasiya ilə birgə işləyir. Mexanikləşdirilmiş piyada isə zirehli maşınlarla daşınan bölmələrə deyilir.