Psixoterapevt

Psixoterapevt — insanların emosional, psixoloji və davranış problemlərinin öyrənilməsi və psixoterapiya metodları vasitəsilə onların aradan qaldırılması və ya idarə olunmasına kömək edən mütəxəssisdir. Psixoterapiya insanın düşüncə, hiss və davranışları arasındakı əlaqələri anlamağa, çətin həyat vəziyyətlərinin öhdəsindən gəlməyə və psixoloji rifahı yaxşılaşdırmağa yönəlmiş peşəkar yardım formasıdır. Psixoterapevt fərdi şəxslərlə yanaşı cütlüklər, ailələr və qruplarla da işləyə bilər.

Psixoterapevtin fəaliyyət istiqamətləri
Psixoterapevtin işi pasiyent və ya müraciət edən şəxslə söhbət, müşahidə və müxtəlif terapevtik metodların tətbiqinə əsaslanır. Terapiyanın məqsədi problemin xarakterindən, insanın ehtiyaclarından və istifadə olunan psixoterapiya yanaşmasından asılı olaraq dəyişir.

İnsanlar stress, narahatlıq, emosional gərginlik, münasibətlərdə çətinliklər, özünəinam problemləri, itki və yas, travmatik təcrübələr və həyatdakı mühüm dəyişikliklər zamanı psixoterapevtə müraciət edə bilərlər. Psixoterapiya bəzi psixi pozuntuların müalicəsində də ayrıca və ya digər tibbi müalicə üsulları ilə birlikdə istifadə olunur.

Psixoterapiya necə aparılır?
Psixoterapiya adətən mütəxəssislə müəyyən müddətdə keçirilən seanslardan ibarət olur. İlk görüşlərdə müraciətin səbəbi, insanın ehtiyacları və terapiyadan gözləntiləri müzakirə edilir. Daha sonra uyğun terapevtik məqsədlər və iş istiqamətləri müəyyənləşdirilir.

Seansların sayı və davametmə müddəti üçün universal standart yoxdur. Bəzi problemlər qısamüddətli terapiya çərçivəsində işlənə bildiyi halda, daha mürəkkəb və uzunmüddətli məsələlər daha çox seans tələb edə bilər. Terapiyanın gedişi şəxsin vəziyyəti və seçilmiş metod nəzərə alınaraq fərdiləşdirilir.

Psixoterapiyanın əsas metodları
Psixoterapiyada müxtəlif nəzəri yanaşma və metodlardan istifadə olunur. Koqnitiv-davranış terapiyası düşüncə və davranış nümunələrinin müəyyənləşdirilməsi və dəyişdirilməsinə yönəlir. Psixodinamik terapiyada insanın keçmiş təcrübələri, münasibətləri və şüuraltı proseslərin hazırkı davranışlara təsiri araşdırılır.

Ailə və cütlük terapiyası münasibətlər və ünsiyyət problemləri üzərində işləməyə, qrup terapiyası isə oxşar çətinlikləri olan insanların mütəxəssisin rəhbərliyi altında terapevtik prosesdə iştirakına imkan verir. Bundan başqa, humanist, sistemik və digər psixoterapiya yanaşmaları da mövcuddur.

Psixoterapevt, psixoloq və psixiatr arasındakı fərq
Psixoterapevt, psixoloq və psixiatr anlayışları bir-biri ilə əlaqəli olsa da, eyni məna daşımır. Psixoloq psixologiya üzrə müvafiq təhsil almış mütəxəssisdir və fəaliyyət sahəsindən asılı olaraq qiymətləndirmə, konsultasiya, tədqiqat və digər psixoloji xidmətlərlə məşğul ola bilər.

Psixiatr isə tibb təhsili almış və psixiatriya üzrə ixtisaslaşmış həkimdir. O, psixi pozuntuların tibbi diaqnostikası və müalicəsi ilə məşğul olur və səlahiyyətləri çərçivəsində dərman müalicəsi təyin edə bilər. “Psixoterapevt” adının hüquqi və peşəkar tələbləri ölkədən ölkəyə fərqləndiyi üçün mütəxəssisin əsas təhsili, əlavə psixoterapiya hazırlığı və peşə kvalifikasiyası ayrıca nəzərə alınmalıdır.

Psixoterapevtlə məxfilik və etibar
Psixoterapiyanın əsas prinsiplərindən biri mütəxəssislə müraciət edən şəxs arasında etibarlı və peşəkar münasibətin qurulmasıdır. Terapiya zamanı insanın öz hissləri, düşüncələri və şəxsi təcrübələri haqqında açıq danışa bilməsi üçün təhlükəsiz mühit yaradılması vacibdir.

Məxfilik də psixoterapevtik münasibətin əsas elementlərindəndir. Bununla yanaşı, məxfiliyin hüquqi və etik istisnaları ölkənin qanunvericiliyindən və mütəxəssisin peşə standartlarından asılı ola bilər.