#puls accular 122
PULS ACCULAR 122
122 mm ACCULAR (AKULAR) PULS İsrailin Elbit Systems şirkətinin hazırladığı PULS — Precise & Universal Launching System platformasına inteqrasiya edilmiş dəqiq idarə olunan reaktiv yaylım atəşi sistemidir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin arsenalında olan bu kompleks 2025-ci ildə Bakıda keçirilən Zəfər paradında rəsmi şəkildə nümayiş etdirilib. Rəsmi təqdimatda sistem “PULS üzərində 122 mm ACCULAR idarə olunan reaktiv yaylım atəş sistemi” kimi göstərilib. Klassik BM-21 “Qrad”dan fərqli olaraq, PULS modullu quruluşa malik müasir raket-artilleriya platformasıdır və eyni buraxıcı sistem müxtəlif tipli sursat konteynerlərini daşıya bilir.
PULS sistemi və 122 mm ACCULAR
PULS abreviaturası “Precise & Universal Launching System” — “Dəqiq və Universal Buraxılış Sistemi” mənasını verir. Kompleksin əsas xüsusiyyəti müxtəlif məsafə və təyinatlı raketlərin eyni buraxıcı platformadan istifadə edilməsinə imkan verən modullu konstruksiyasıdır. Elbit Systems-in məlumatına əsasən, PULS iki dəyişdirilə bilən raket konteyneri daşıya bilir. ACCULAR 122 konfiqurasiyasında hər konteynerdə 18 ədəd olmaqla ümumilikdə 36 ədəd 122 mm idarə olunan raket yerləşdirilə bilər.
ACCULAR 122 klassik 122 mm reaktiv artilleriya sursatlarının daha müasir, yüksək dəqiqlikli inkişaf istiqamətini təmsil edir. Sistem təxminən 35 kilometrədək məsafədə fəaliyyət göstərmək üçün nəzərdə tutulub. Əsas fərq raketlərin sadəcə geniş əraziyə yaylım atəşi açmasından daha çox, müasir naviqasiya və idarəetmə imkanları vasitəsilə dəqiqliyin artırılmasına yönəlməsidir. Buna görə ACCULAR sistemi adi 122 mm “Qrad” tipli yaylım atəşi sistemlərindən texnoloji baxımdan daha yeni nəsil kompleks hesab olunur.
Modullu raket platforması və digər sursatlar
PULS yalnız ACCULAR 122 raketləri üçün yaradılmayıb. Platformanın əsas üstünlüklərindən biri fərqli raket sistemlərini eyni maşına inteqrasiya edə bilməsidir. İstehsalçının təqdim etdiyi konfiqurasiyalar arasında 160 mm ACCULAR, 306 mm EXTRA və 370 mm Predator Hawk raketləri də mövcuddur. Bu sursatların mənzili fərqlidir və PULS platformasının təxminən 35 kilometrdən 300 kilometrədək müxtəlif məsafələr üçün uyğunlaşdırılmasına imkan verir.
PULS platforması SkyStriker kimi konteynerdən buraxılan döyüş sursatlarının inteqrasiyasına da uyğunlaşdırılıb. Azərbaycan 2025-ci il Zəfər paradında PULS platformasında 122 mm ACCULAR sistemi ilə yanaşı SkyStriker BLOCK-4 və 370 mm Predator Hawk komplekslərini də nümayiş etdirib. Bu xüsusiyyət PULS-un yalnız klassik reaktiv yaylım atəşi sistemi deyil, müxtəlif raket və digər idarə olunan sursatların yerləşdirilə bildiyi universal buraxılış platforması olduğunu göstərir.
Sistem müxtəlif təkərli və tırtıllı şassilərə inteqrasiya edilə bilər. Bu səbəbdən PULS-un xarici görünüşü istifadəçi ölkənin seçdiyi avtomobil platformasından asılı olaraq dəyişə bilər. İstifadə olunan kompakt hərbi şassi, qorunan kabina və kabinanın arxasında yerləşən raket konteynerləri sistemi klassik uzun Ural şassisindəki BM-21-dən vizual olaraq da fərqləndirir.
Azərbaycan Ordusunda PULS və ACCULAR
Azərbaycanın 122 mm ACCULAR PULS sistemlərini silahlanmaya daxil etməsi ölkənin reaktiv artilleriya parkının müasirləşdirilməsi istiqamətində diqqətçəkən yeniliklərdən biridir. 8 noyabr 2025-ci ildə Bakıda Vətən müharibəsində Qələbənin beşinci ildönümünə həsr olunmuş hərbi paradda kompleks yeni silah sistemləri sırasında rəsmi şəkildə təqdim edilib. Həmin paradda Azərbaycan Ordusunun müxtəlif çaplı klassik və yüksək dəqiqlikli artilleriya-raket sistemləri ilə yanaşı ACCULAR PULS da nümayiş etdirilib.
Azərbaycanın artilleriya arsenalında BM-21 “Qrad”, RM-70/85, “Smerç”, EXTRA, Polonez və digər reaktiv sistemlərin mövcudluğu fonunda PULS fərqli konsepsiya təqdim edir. Onun əsas xüsusiyyəti bir platformanın müxtəlif sursat ailələrinə uyğunlaşdırılmasıdır. Bu yanaşma hər bir raket növü üçün tamamilə ayrıca buraxıcı avtomobil saxlamaq ehtiyacını azaltmağa və vahid platforma üzərində müxtəlif sistemləri birləşdirməyə imkan verir.