Qar qız

Qar qız qış və Yeni il bayramları ilə əlaqələndirilən nağıl və folklor obrazıdır. O, xüsusilə Şaxta baba ilə birlikdə təqdim olunan gənc qadın personajı kimi tanınır. Qar qız obrazı uşaqlar üçün keçirilən Yeni il şənliklərində, teatr tamaşalarında, məktəb və bağça tədbirlərində geniş istifadə olunur. Adətən ağ, mavi və gümüşü rəngli qış geyimində təsvir edilir və qar, şaxta, qış əhval-ruhiyyəsi ilə assosiasiya olunur.

Qar qız obrazının mənşəyi

Qar qız obrazının kökləri rus folklorundakı “Sneguroçka” personajına gedib çıxır. Köhnə nağıl süjetlərində o, qar və soyuqla əlaqəli sirli bir qız kimi təqdim edilirdi. Bu obraz zamanla xalq nağıllarından ədəbiyyata, teatr səhnəsinə və musiqiyə keçib.

XIX əsrdə Aleksandr Ostrovskinin “Sneguroçka” əsəri Qar qız obrazının məşhurlaşmasına böyük təsir göstərib. Daha sonra Nikolay Rimski-Korsakov həmin süjet əsasında opera yaradıb. Bununla Qar qız yalnız folklor qəhrəmanı deyil, həm də teatr və musiqi mədəniyyətinin tanınmış personajlarından birinə çevrilib.

Şaxta baba və Qar qız

Müasir Yeni il ənənəsində Qar qız adətən Şaxta babanın nəvəsi və köməkçisi kimi təqdim edilir. Şaxta baba uşaqlara hədiyyə gətirən əsas personajdır, Qar qız isə onunla birlikdə şənliyi idarə edir, uşaqları oyunlara və müsabiqələrə qoşur.

Bayram ssenarilərində Qar qız tez-tez uşaqlarla daha yaxın ünsiyyət quran personaj rolunu oynayır. O, şeir söyləyir, mahnı oxuyur, rəqslərə qoşulur və Yeni il ağacının ətrafındakı oyunlarda iştirak edir.

Şaxta baba ilə Qar qız cütlüyü xüsusilə keçmiş SSRİ ölkələrində və postsovet məkanında Yeni ilin ən tanınan simvollarından birinə çevrilib.

Qar qızın geyimi

Qar qızın ənənəvi geyimində ağ, mavi, açıq göy və gümüşü rənglər üstünlük təşkil edir. Uzun qış paltosu və ya plaş, xəz haşiyələri, əlcəklər, çəkmələr və xüsusi baş örtüyü obrazın əsas elementləridir.

Geyim üzərində qar dənəcikləri, buz kristalları və müxtəlif qış ornamentləri istifadə oluna bilər. Bəzi variantlarda Qar qız tac və ya kokoshnik tipli dekorativ baş geyimi ilə təsvir edilir.

Obrazın vizual görünüşündə uzun saç və hörüklər də tez-tez istifadə olunur. Müasir kostyumlarda klassik folklor elementləri daha parlaq səhnə dekorasiyası ilə birləşdirilə bilər.

Yeni il şənliklərində rolu

Qar qız əsasən uşaqlar üçün təşkil edilən Yeni il proqramlarının mühüm personajıdır. Məktəblərdə, uşaq bağçalarında, mədəniyyət evlərində, ticarət mərkəzlərində və şəhər meydanlarında keçirilən tədbirlərdə bu obrazdan geniş istifadə olunur.

Ssenaridən asılı olaraq Qar qız Şaxta babanı çağırır, uşaqlardan şeir və mahnılar dinləyir, müxtəlif oyunlar keçirir və bayramın əsas hissələrini əlaqələndirir.

Bəzi teatrlaşdırılmış proqramlarda Qar qızın başına müxtəlif hadisələr gəlir, digər nağıl personajları ilə qarşılaşır və uşaqların köməyi ilə Yeni il şənliyinin davam etməsi üçün tapşırıqları yerinə yetirir.

Qar qız və Milad arasındakı fərq

Qar qız birbaşa dini Milad personajı deyil. O, əsasən dünyəvi Yeni il ənənəsinin bir hissəsidir. Xüsusilə postsovet mədəniyyətində Şaxta baba və Qar qız Yeni il gecəsi ilə əlaqələndirilir.

Santa Klaus obrazı isə daha çox Qərb ölkələrinin Milad mədəniyyəti ilə bağlıdır. Qar qızın Santa Klaus ənənəsində birbaşa analoqu yoxdur. Bu xüsusiyyət onu Yeni il folklorunun daha fərqli personajlarından birinə çevirir.

Azərbaycanda Qar qız obrazı

Azərbaycanda Qar qız obrazı xüsusilə Yeni il şənliklərində tanınır. Uşaq bağçalarında, məktəblərdə, teatr səhnələrində və əyləncə tədbirlərində Qar qız və Şaxta baba birlikdə çıxış edə bilirlər.

Bu obraz dini xarakter daşımadan daha çox qış bayramı, uşaqların əyləncəsi və Yeni il atmosferi ilə əlaqələndirilir.

Qar qız bu gün də Yeni il dekorasiyalarında, teatr tamaşalarında, reklam materiallarında və uşaq proqramlarında istifadə edilən populyar qış personajlarından biridir.