qayaaltı mağara

Qayaaltı mağara (və ya qayaüstü sığınacaq) geoloji cəhətdən, böyük və dik bir qayanın alt tərəfində, eroziya nəticəsində əmələ gələn və nisbətən dayaz olan təbii boşluqdur. Tipik olaraq, onlar dərin mağaralardan fərqli olaraq, qayanın ətəyində yerləşir və açıq sahəyə yaxın olur. Bu xüsusiyyətlər onları Paleolit dövründə və sonrakı mərhələlərdə insanlar üçün əla sığınacaq halına gətirmişdir. Bu mağaralar soyuqdan, küləkdən və yağıntıdan qorunmaq üçün ideal yerlər idi. Arxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, qayaaltı mağaralar qədim yaşayış məskənləri kimi istifadə edilmişdir. Azərbaycanda Aveydağ, Qobustan və Ağzıbir kimi ərazilərdə yerləşən bu cür sığınacaqlar, daş alətlər, ocaq qalıqları və bəzən də qayaüstü rəsmlər kimi dəyərli tapıntıların mənbəyidir. Onların öyrənilməsi qədim insanın mədəniyyəti, həyat tərzi və məşğuliyyətləri haqqında mühüm biliklər verir.