Qaz plitəsi

Qaz plitəsi yeməklərin bişirilməsi və qızdırılması üçün təbii qaz və ya mayeləşdirilmiş qazdan istifadə edən məişət avadanlığıdır. Onun üzərində adətən bir neçə qaz gözlüyü, yəni brülör yerləşir və qaz alışdırıldıqdan sonra yaranan alov qabın dibini qızdırır. Bəzi modellərdə yalnız üst bişirmə hissəsi, digərlərində isə qaz sobası da olur.

Qaz plitəsinin əsas üstünlüklərindən biri alov gücünün tez dəyişdirilə bilməsidir. İstifadəçi düyməni çevirərək qaz axınını artırır və ya azaldır, bununla da bişirmə temperaturunu nisbətən operativ şəkildə idarə edir.

Qaz plitəsinin əsas hissələri

Tipik qaz plitəsi qaz giriş xətti, idarəetmə düymələri, brülörlər, alov yayıcı başlıq, üst barmaqlıq və alışdırma sistemindən ibarətdir. Müasir modellərin çoxunda elektrik alışdırma sistemi olur və ayrıca kibritdən istifadə tələb olunmur.

Bəzi plitələrdə alov sönəndə qaz axınını avtomatik kəsən təhlükəsizlik qurğusu da quraşdırılır. Bu sistem qazın yanmadan otağa yayılmasının qarşısını almaq üçün vacib əlavə mühafizə hesab olunur.

Təbii qaz və LPG ilə işləyən plitələr

Qaz plitələri təbii qaz və ya LPG ilə işləyə bilər. LPG — mayeləşdirilmiş neft qazıdır və adətən propan və butan qarışıqlarından ibarət olur. Qazın növündən asılı olaraq plitənin forsunkaları və qaz təzyiqi fərqli ola bilər.

Bir qaz növü üçün hazırlanmış plitənin digər qazla uyğunlaşdırılmadan istifadə edilməsi düzgün deyil. Belə dəyişiklik istehsalçı tələblərinə uyğun, ixtisaslı mütəxəssis tərəfindən aparılmalıdır.

Qaz plitəsində düzgün alov necə görünür?

Normal işləyən qaz plitəsində alov adətən sabit və əsasən mavi rəngdə olur. Sarı və ya qeyri-sabit alov natamam yanma, hava-qaz qarışığının düzgün olmaması, çirklənmiş brülör və ya texniki nasazlıqla əlaqəli ola bilər.

Alovun davamlı sarı rəngdə olması diqqətdən kənarda saxlanmamalıdır. Natamam yanma zamanı karbonmonoksid yaranması riski arta bilər. Buna görə brülörlərin təmiz saxlanması və nasazlıq əlamətlərində texniki yoxlama aparılması vacibdir.

Qaz plitəsi niyə havalandırma tələb edir?

Qaz yandıqda istiliklə yanaşı yanma məhsulları da yaranır. Qapalı və zəif havalandırılan otaqda bu məhsulların konsentrasiyası arta bilər.

Bu səbəbdən qaz plitəsi istifadə edilən mətbəxdə təbii və ya mexaniki havalandırmanın işlək vəziyyətdə olması vacibdir. Yemək bişirərkən aspiratorun və ya digər havalandırma vasitələrinin istifadəsi otaqdakı istilik, rütubət və yanma məhsullarının azalmasına kömək edir.

ABŞ EPA qaz plitələri və digər yanma mənbələrinin azot dioksidi və karbonmonoksid kimi çirkləndiricilərin mənbəyi ola biləcəyini və düzgün ventilyasiyanın vacibliyini qeyd edir.

Karbonmonoksid nədir?

Karbonmonoksid rəngsiz və qoxusuz zəhərli qazdır. O, yanacaq tam yanmadıqda yarana bilər. İnsan karbonmonoksidi hiss etmədiyi üçün onun mövcudluğunu yalnız qoxuya əsasən müəyyən etmək mümkün deyil.

Yüksək konsentrasiyada karbonmonoksid baş ağrısı, başgicəllənmə, zəiflik, ürəkbulanma və daha ağır zəhərlənmələrə səbəb ola bilər.

Qaz avadanlığının düzgün quraşdırılması, ventilyasiya və texniki qulluq karbonmonoksid riskinin azaldılmasının əsas yollarındandır. Uyğun hallarda karbonmonoksid detektorundan istifadə də əlavə təhlükəsizlik tədbiri ola bilər.

Qaz sızmasını necə müəyyən etmək olar?

Məişətdə istifadə olunan təbii qazın özü əsasən qoxusuzdur, lakin sızmanın hiss edilməsi üçün ona xüsusi qoxulandırıcı maddə əlavə olunur. Buna görə qaz sızması çox vaxt xarakterik kəskin qoxu ilə hiss edilir.

Qaz iyi hiss edilərsə, alov yandırmaq, elektrik açarlarını işə salmaq və ya qığılcım yarada biləcək avadanlıqdan istifadə etmək təhlükəlidir. Mümkün olduqda qaz təchizatı təhlükəsiz şəkildə bağlanmalı, insanlar ərazidən uzaqlaşdırılmalı və müvafiq qaz xidmətinə məlumat verilməlidir.

Sızmanı alışqan və ya kibritlə yoxlamaq olmaz.

Qaz plitəsinin təhlükəsiz istifadəsi

Qaz plitəsi işləyərkən nəzarətsiz saxlanmamalıdır. Xüsusilə yağla qızartma zamanı yüksək temperatur yanğın riskini artırır.

Qazan və tavaların tutacaqlarını plitənin kənarına çıxmış vəziyyətdə saxlamaq tökülmə və yanıq riskini yüksəldə bilər. Uşaqların plitəyə yaxınlaşmasının qarşısı alınmalı və isti səthlərə toxunma riski nəzərə alınmalıdır.

Alov yanan zaman yaxınlıqda kağız, parça, plastik və digər tez alışan materialların saxlanılması düzgün deyil.

Qaz plitəsini təmizləyərkən nələrə diqqət edilməlidir?

Brülörlərin üzərində yağ və qida qalıqlarının toplanması alovun düzgün paylanmasına mane ola bilər. Buna görə plitə mütəmadi təmizlənməlidir.

Təmizləmə zamanı plitə soyumuş vəziyyətdə olmalı və qazın təsadüfən açılmamasına diqqət edilməlidir. Brülör dəlikləri sərt üsulla genişləndirilməməli, istehsalçının təlimatına uyğun təmizlənməlidir.

Elektrik alışdırması olan modellərdə suyun elektrik komponentlərinə daxil olmaması da vacibdir.

Qaz plitəsinin quraşdırılması

Qaz plitəsinin quraşdırılması sadə məişət işi kimi qəbul edilməməlidir. Qaz şlanqının, birləşmələrin, təzyiqin və ventilyasiyanın düzgün olması təhlükəsizlik üçün əsas şərtdir.

Quraşdırma və təmir ixtisaslı mütəxəssis tərəfindən aparılmalıdır. Qeyri-standart şlanq, boş birləşmə və ya uyğun olmayan armatur qaz sızmasına səbəb ola bilər.

Plitənin yaxınlığında yanıcı materialların saxlanılması və avadanlığın istehsalçı tərəfindən müəyyən edilmiş məsafələrə uyğun yerləşdirilməməsi də əlavə risk yaradır.

Qaz plitəsi və elektrik plitəsi arasındakı fərq

Qaz plitəsində istilik birbaşa alov vasitəsilə yaranır. Elektrik plitəsində isə istilik rezistiv element və ya induksiya sistemi ilə əldə edilir.

Qaz plitəsi temperatur dəyişikliyinə sürətli reaksiya verir və alov vizual şəkildə görünür. Elektrik və induksiya plitələrində isə açıq alov olmur.

Hər iki sistemin təhlükəsizlik tələbləri fərqlidir. Qaz plitəsində əsas risklər qaz sızması, yanğın və yanma məhsulları ilə bağlıdırsa, elektrik plitəsində elektrik təhlükəsi və isti səthlər ön plana çıxır.

Qaz plitəsinin gündəlik yoxlanması

İstifadədən əvvəl plitənin ümumi vəziyyətinə diqqət etmək faydalıdır. Brülörlər düzgün yerləşməli, alov stabil yanmalı və qaz qoxusu olmamalıdır.

Qaz şlanqında çat, sərtləşmə və digər görünən zədələr varsa, avadanlıq istifadə edilməməli və mütəxəssis tərəfindən yoxlanmalıdır.

Davamlı qaz iyi, qeyri-normal alov, alışdırma problemləri və tez-tez sönən brülör texniki nasazlığın əlaməti ola bilər.