Qazan

Qazan yeməklərin bişirilməsi, qaynadılması və müxtəlif ərzaqların istiliklə emalı üçün istifadə olunan dərin mətbəx qabıdır. Ölçüsünə, formasına və hazırlandığı materiala görə müxtəlif növləri olan qazan həm gündəlik məişətdə, həm də Azərbaycan mətbəxinin ənənəvi yeməklərinin hazırlanmasında geniş istifadə edilir.

Qazan nədir?

Qazan adətən dairəvi formalı, dərin və yüksək temperatura davamlı materialdan hazırlanan mətbəx qabıdır. Onun əsas funksiyası ərzaqların od və ya digər istilik mənbəyi üzərində bişirilməsini təmin etməkdir.

Qazanın tutumu və konstruksiyası istifadə məqsədinə görə dəyişir. Ev şəraitində kiçik və orta ölçülü qazanlardan istifadə olunduğu halda, çoxsaylı insanlar üçün yemək hazırlanarkən daha böyük tutumlu qazanlara üstünlük verilə bilər.

Qazan hansı materiallardan hazırlanır?

Qazan istehsalında çuqun, paslanmayan polad, alüminium və digər istiliyədavamlı materiallardan istifadə olunur. Material seçimi qazanın çəkisinə, istiliyi ötürmə və saxlama xüsusiyyətlərinə, qulluq qaydalarına və istifadə müddətinə təsir edir.

Çuqun qazanlar istiliyi uzun müddət saxlaya bilməsi ilə seçilir. Paslanmayan poladdan hazırlanan qazanlar isə davamlılığı və gündəlik istifadədə rahatlığı ilə geniş yayılıb. Müxtəlif örtüklərə malik modellər də mövcuddur.

Azərbaycan mətbəxində qazan

Qazan Azərbaycan mətbəxində ənənəvi yeməklərin hazırlanması ilə sıx bağlıdır. Plov, dolma, bozbaş və müxtəlif ət, tərəvəz və xəmir xörəklərinin hazırlanmasında qazandan istifadə olunur.

Xüsusilə plov bişirilməsi zamanı qazanın forması, ölçüsü və istiliyin düzgün paylanması əhəmiyyət daşıyır. Qazanın dibində hazırlanan qazmaq da Azərbaycan plov mədəniyyətinin xarakterik elementlərindən biridir.

Qazan yeməkləri

Qazanda bişirmə üsulu ərzaqların qaynadılması, pörtlədilməsi və uzun müddət zəif istilikdə hazırlanması kimi müxtəlif texnikalara imkan verir. Buna görə qazan şorbalardan ət yeməklərinə, düyüdən tərəvəzlərə qədər geniş çeşiddə yeməklərin hazırlanmasında istifadə olunur.

Bəzi yeməklərdə bütün inqrediyentlər eyni qazanda mərhələli şəkildə bişirilir. Digər reseptlərdə isə qazan yeməyin yalnız müəyyən mərhələsinin hazırlanması üçün istifadə edilir.

Ənənəvi qazanların istifadəsi

Qazan yalnız məişət əşyası deyil, ənənəvi yemək hazırlama mədəniyyətinin də bir hissəsidir. Keçmişdə ocaq üzərində istifadə olunan iri metal və çuqun qazanlar ailə və icma həyatında mühüm yer tuturdu.

Toy, bayram və digər kütləvi mərasimlərdə böyük qazanlarda yemək hazırlanması ənənəsi bu gün də müxtəlif formalarda davam edir. Belə qazanlar böyük həcmdə yeməyin eyni vaxtda hazırlanmasına imkan verir.