#qələvi məhlul
qələvi məhlul
Qələvi məhlul: xüsusiyyətləri, növləri və istifadə sahələri
Qələvi məhlul suda həll olmuş qələvi maddələrdən ibarət kimyəvi məhluldur. Bu məhlullar sənaye, laboratoriya, kənd təsərrüfatı və bəzi istehsal sahələrində geniş istifadə olunur. Ən çox rast gəlinən qələvi məhlullar natrium hidroksid (NaOH) və kalium hidroksid (KOH) əsasında hazırlanır.
Qələvi məhlullar yüksək reaktivliyə malik olduğundan onlarla işləyərkən təhlükəsizlik qaydalarına ciddi əməl edilməlidir. Konsentrasiyadan asılı olaraq bu maddələr dəri və gözlər üçün aşındırıcı ola bilər.
Qələvi məhlul nədir?
Qələvi məhlul qələvi xüsusiyyətə malik maddənin suda həll olunması nəticəsində yaranır. Belə məhlulların pH göstəricisi 7-dən yüksək olur və onlar turşularla reaksiyaya girərək duz və su əmələ gətirirlər.
Kimyada qələvilər əsaslar qrupuna daxildir və müxtəlif kimyəvi proseslərdə mühüm rol oynayırlar.
Qələvi məhlulun əsas növləri
İstehsalat və laboratoriyalarda müxtəlif qələvi məhlullardan istifadə edilir.
Natrium hidroksid məhlulu
Natrium hidroksid məhlulu (NaOH) ən geniş tətbiq olunan qələvi məhlullardan biridir. O, sabun istehsalı, kağız sənayesi, tekstil istehsalı və müxtəlif kimyəvi proseslərdə istifadə olunur.
Kalium hidroksid məhlulu
Kalium hidroksid (KOH) xüsusilə maye sabun istehsalında və bəzi sənaye sahələrində tətbiq edilir. O, yüksək həllolma qabiliyyətinə malikdir və müxtəlif texnoloji proseslərdə istifadə olunur.
Qələvi məhlul harada istifadə olunur?
Qələvi məhlullar müxtəlif sahələrdə tətbiq edilir:
sabun və yuyucu vasitələrin istehsalında;
kağız və sellüloz sənayesində;
tekstil emalında;
kimya laboratoriyalarında;
bəzi istehsalat proseslərində;
suyun emalı və pH səviyyəsinin tənzimlənməsində.
Hər bir sahədə istifadə olunan məhlulun konsentrasiyası və tətbiq üsulu fərqli ola bilər.
Sabun hazırlanmasında qələvi məhlulun rolu
Əl işi və sənaye üsulu ilə hazırlanan sabunların istehsalında qələvi məhlul əsas komponentlərdən biridir. Bitki və ya heyvan mənşəli yağlar natrium hidroksid və ya kalium hidroksidlə sabunlaşma reaksiyasına daxil olur. Bu proses nəticəsində sabun və qliserin əmələ gəlir.
Bərk sabunların hazırlanmasında adətən natrium hidroksid, maye sabunların istehsalında isə daha çox kalium hidroksid istifadə olunur. Hazır sabunda düzgün hazırlanma və yetişmə prosesi başa çatdıqdan sonra sərbəst qələvi qalmaması məhsulun təhlükəsizliyi baxımından vacibdir.
Qələvi məhlulla işləyərkən təhlükəsizlik qaydaları
Qələvi məhlullar aşındırıcı xüsusiyyətə malik ola bildiyi üçün onlarla işləyərkən təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək vacibdir.
Əsas qaydalar bunlardır:
qoruyucu əlcək, eynək və uyğun iş geyimi istifadə etmək;
məhlulu yaxşı havalandırılan məkanda hazırlamaq;
qələvini həmişə ehtiyatla suya əlavə etmək, əksini etməmək;
dəri və ya gözlə təmas olduqda dərhal bol su ilə yumaq və zərurət yaranarsa tibbi yardım almaq;
kimyəvi maddələri uşaqların və ev heyvanlarının əlçatmaz yerində saxlamaq.
Qələvi məhlulun saxlanması
Qələvi məhlullar möhkəm bağlanan, kimyəvi maddələr üçün uyğun qablaşdırmada saxlanmalıdır. Onlar rütubətdən, yüksək temperaturdan və turşu maddələrdən uzaq mühitdə qorunmalıdır. Qabların üzərində məhsulun adı və təhlükə işarələri aydın şəkildə qeyd edilməlidir.
