Qəmər Almaszadə

Azərbaycan Klassik Rəqs Sənətinin Təməl Daşı: Qəmər AlmaszadəAzərbaycan mədəniyyət tarixində klassik balet və peşəkar xoreoqrafiya sənətinin yaranması, inkişafı və qlobal səviyyədə tanınması birbaşa Qəmər Almaszadənin adı ilə bağlıdır. Azərbaycanın ilk peşəkar balerinası, xoreoqraf və SSRİ Xalq artisti statusuna ucalmış Qəmər Almaszadə, Şərq dünyasında klassik balet sənətinin təməlini qoyan və müsəlman qadınının səhnədə bədii ifadə azadlığını simvola çevirən dahi sənətkardır.Onun sənət fəaliyyəti təkcə fərdi səhnə uğurları ilə məhdudlaşmır, həm də milli rəqs elementlərini klassik balet texnikası ilə sintez edərək unikal "Azərbaycan balet məktəbi"ni formalaşdırmaq missiyasını daşımışdır.Sənət Yolunun Strateji Mərhələləri və UğurlarıQəmər Almaszadənin yaradıcılıq irsi həm milli operaların tərkibindəki rəqs nömrələrini, həm də dünya xoreoqrafiya xəzinəsinin şah əsərlərini əhatə edir. Onun fəaliyyətində aşağıdakı tarixi nailiyyətlər xüsusi çəkiyə malikdir:"Qız qalası" Baleti (1940): Azərbaycanın və bütövlükdə İslam Şərqinin ilk milli baleti olan, Əfrasiyab Bədəlbəylinin bəstələdiyi "Qız qalası"nda baş qəhrəman — Gülpəri obrazını canlandırmış və xoreoqrafiyasını qurmuşdur. Bu əsərlə balet sənəti Azərbaycan mədəniyyətinə rəsmən inteqrasiya olunmuşdur.Milli Rəqslərin Tədqiqi və Akademikləşməsi: O, Azərbaycanın rayonlarını gəzərək unudulmaqda olan xalq rəqslərini, xüsusilə qadın rəqs elementlərini toplamış, onları klassik balet formasına salaraq akademik səhnəyə gətirmişdir.Pedaqoji Fəaliyyət və İrs: Bakı Xoreoqrafiya Məktəbinə (indiki Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası) uzun illər rəhbərlik edərək, Azərbaycan baletinin sonrakı nəsillərini (Leyla Vəkilova, Rəfiqə Axundova və s.) yetişdirmişdir.Azərbaycan Balet Məktəbinin Formalaşma AlqoritmiQəmər Almaszadənin rəhbərliyi və yaradıcılıq prinsipləri əsasında Azərbaycanda klassik balet sənəti müəyyən tarixi-funksional mərhələlərlə inkişaf etmişdir:1.Bakı və Leninqrad Təhsil Mərhələsi:İlk peşəkar təhsil və baza.Qəmər Almaszadə Bakıda fəaliyyət göstərən özəl studiyada ilk dərslərini alır, daha sonra sənətin incəliklərinə dərindən yiyələnmək üçün Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) Xoreoqrafiya Məktəbində dünyaşöhrətli pedaqoq Qalina Ulanovanın anası Mariya Romanovanın sinfində mükəmməl klassik təhsil keçir.2.Klassik Texnikanın Milli Folklorla Sintezi:Milli baletin yaradılması.Vətənə qayıtdıqdan sonra klassik balet texnikasını Azərbaycanın incə, lirik və dinamik xalq rəqsləri (məsələn, "Vağzalı", "Turacı") ilə sintez edərək səhnədə tamamilə yeni bir xoreoqrafik dil yaradır.3.Pedaqoji Məktəbin və Dövlət Ansamblının Qurulması:İrs və gələcək nəsillər.Xoreoqrafiya məktəbinin bədii rəhbəri kimi onlarla balerinanın yetişməsini təmin edir, həmçinin Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblını formalaşdıraraq milli rəqslərimizin beynəlxalq səviyyədə sistemli təbliğinə rəhbərlik edir.Tarixi və Professional Profil GöstəriciləriQəmər Almaszadənin Azərbaycan incəsənətindəki yerini xarakterizə edən əsas struktur göstəriciləri aşağıdakı kimidir:GöstəriciSənətkarın Profili və İrsiBaşlıca StatusuAzərbaycanın və Şərqin ilk peşəkar böyük balerinası, ilk qadın xoreoqrafıƏsas Səhnə ObrazlarıGülpəri ("Qız qalası"), Tao Xoa ("Qırmızı lalə"), Raymonda ("Raymonda"), Kitri ("Don Kixot")Yaratdığı Struktur İrsBakı Xoreoqrafiya Akademiyasının təməli, Azərbaycan Dövlət Rəqs AnsamblıMükafat və TəltifləriSSRİ Xalq artisti (1959), Dövlət Mükafatı laureatı, "Şöhrət" ordeniAnalitik Nəticə: Qəmər Almaszadə sadəcə texniki cəhətdən mükəmməl bir rəqqasə deyil, həm də böyük bir mədəniyyət islahatçısı idi. Onun sayəsində balet sənəti Azərbaycanda "yad element" olmaqdan çıxaraq, milli musiqi təfəkkürü (muğam və xalq ritmləri) ilə yoğrulmuş milli opera və balet teatrımızın ən möhtəşəm daxili sütununa çevrilmişdir.