#qəza
Qəza
Qəza insanlara, əmlaka, avadanlığa və ya ətraf mühitə zərər vura bilən gözlənilməz hadisədir. Qəzalar yol hərəkətində, istehsalatda, tikintidə, nəqliyyatda, məişətdə və digər fəaliyyət sahələrində baş verə bilər. Hadisənin nəticələri yüngül maddi zərərdən insanların xəsarət almasına və böyük dağıntılara qədər dəyişə bilər.
Yol-nəqliyyat qəzaları
Yol-nəqliyyat qəzası avtomobil, motosiklet, avtobus, yük maşını və digər nəqliyyat vasitələrinin iştirakı ilə yolda baş verən hadisədir. Nəqliyyat vasitələrinin toqquşması, avtomobilin maneəyə çırpılması, yoldan çıxması, aşması və piyadanın vurulması yol qəzalarının müxtəlif formalarıdır. Hadisə yerində zədələnmiş avtomobillər, yol polisi, təcili tibbi yardım və xilasedicilər qəzanın nəticələri ilə bağlı əsas vizual elementlər arasında ola bilər.
İstehsalat və iş qəzaları
İş yerində baş verən qəza əmək fəaliyyəti zamanı işçinin xəsarət alması, avadanlığın zədələnməsi və ya istehsal prosesinin pozulması ilə nəticələnə bilər. Hündürlükdən yıxılma, hərəkətdə olan mexanizmlə təmas, elektrik cərəyanı, yükün düşməsi, yanğın və partlayış istehsalat mühitində rast gəlinən qəza hadisələrinə daxildir. İş qəzalarının araşdırılması hadisənin səbəblərini müəyyənləşdirmək və təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün aparılır.
Qəzanın səbəbləri
Qəzaların yaranmasına insan amili, texniki nasazlıq, təhlükəli iş şəraiti, prosedurlara əməl edilməməsi, qeyri-kafi nəzarət və əlverişsiz hava şəraiti kimi müxtəlif amillər təsir edə bilər. Bir hadisənin arxasında eyni zamanda bir neçə səbəb dayana bilər. Buna görə qəzanın araşdırılmasında yalnız hadisənin birbaşa səbəbi deyil, təşkilati və sistem xarakterli amillər də nəzərdən keçirilir.
Qəza yerində ilkin tədbirlər
Qəza baş verdikdə ilk məqsəd insanların təhlükəsizliyini təmin etmək və əlavə zərərin qarşısını almaqdır. Zərurət olduqda təcili tibbi yardım, yanğınsöndürmə, polis və digər aidiyyəti xidmətlər hadisə yerinə cəlb edilir. Təhlükəli ərazi məhdudlaşdırıla, nəqliyyatın hərəkəti dəyişdirilə və xilasetmə əməliyyatları aparıla bilər.
Qəza və fövqəladə vəziyyət
Hər qəza avtomatik olaraq genişmiqyaslı fövqəladə vəziyyət hesab edilmir. Qəzanın miqyası, nəticələri, zərərçəkənlərin sayı və ətraf mühitə təsiri hadisənin xarakterini müəyyənləşdirir. Böyük yanğın, partlayış, sənaye qəzası və ya çoxsaylı insanların zərər çəkdiyi nəqliyyat hadisəsi daha geniş fövqəladə müdaxilə tələb edə bilər.
Qəzaların qarşısının alınması
Qəzaların qarşısının alınmasında risklərin əvvəlcədən qiymətləndirilməsi, texniki vasitələrin saz vəziyyətdə saxlanılması, təhlükəsizlik qaydalarına riayət, işçilərin təlimi və effektiv nəzarət mühüm rol oynayır. Yol hərəkətində isə sürət həddinə əməl etmək, təhlükəsizlik kəmərindən istifadə, nəqliyyat vasitəsinin texniki vəziyyətinə nəzarət və diqqətli idarəetmə qəza riskinin azaldılmasına xidmət edir.
