Qəzalı avtomobil

Qəzalı avtomobil nədir?
Qəzalı avtomobil yol-nəqliyyat hadisəsi, toqquşma, aşma, yanğın, sel və ya başqa hadisə nəticəsində kuzovunda, şassisində, təhlükəsizlik sistemlərində və ya mexaniki hissələrində zədə yaranmış nəqliyyat vasitəsidir. Zərərin səviyyəsi yüngül kosmetik cızıqdan avtomobilin daşıyıcı konstruksiyasının ciddi deformasiyasına qədər dəyişə bilər. Buna görə “qəzalı avtomobil” ifadəsi avtomobilin avtomatik olaraq istifadəyə yararsız olması demək deyil.

Hər qəzalı avtomobil təhlükəlidirmi?
Xeyr. Kiçik bamper, qanad və ya işıq zədəsi peşəkar şəkildə təmir edildikdə avtomobil təhlükəsiz istifadə oluna bilər. Əsas məsələ qəzanın hansı hissələrə təsir etməsidir.

Daşıyıcı kuzov elementləri, şassi, təhlükəsizlik kəmərləri, hava yastıqları və asqı sistemində ciddi zədə varsa, avtomobilin vəziyyətinin daha ətraflı qiymətləndirilməsi vacibdir.

Kosmetik zədə nədir?
Kosmetik zədə avtomobilin əsasən xarici görünüşünə təsir edən zədələrdir. Boya cızıqları, kiçik batıqlar, bamper və dekorativ elementlərin zədələnməsi buna nümunədir.

Belə zədələr avtomobilin konstruktiv təhlükəsizliyinə həmişə təsir etmir, lakin onların altında gizli deformasiya olub-olmadığı yoxlanmalıdır.

Konstruktiv zədə nədir?
Konstruktiv zədə avtomobilin yükdaşıyan hissələrinin formasının və ya möhkəmliyinin dəyişməsidir. Longeron, sütunlar, döşəmə, dam və asqı bərkidilmə nöqtələri belə elementlərə daxil ola bilər.

Bu hissələrdə düzgün aparılmayan təmir gələcək qəza zamanı avtomobilin təhlükəsizlik xüsusiyyətlərini zəiflədə bilər.

Şassi zədəsi niyə vacibdir?
Şassi və kuzovun əsas daşıyıcı strukturu avtomobilin geometriyasını saxlayır. Güclü zərbə nəticəsində bu struktur əyilə və ölçülər dəyişə bilər.

Belə avtomobildə təkərlərin düzgün düzülməsi çətinləşə, idarəetmə qeyri-sabit ola və şinlər qeyri-bərabər yeyilə bilər.

Longeron nədir?
Longeron avtomobil kuzovunun əsas uzununa güc elementlərindən biridir. Toqquşma zamanı yaranan qüvvələrin idarə edilməsində mühüm rol oynayır.

Longeronda əyilmə, qaynaq və ya böyük deformasiya izi ciddi qəza keçmişinə işarə edə bilər.

Hava yastıqlarının açılması nə deməkdir?
Hava yastığının açılması adətən qəza zamanı təhlükəsizlik sisteminin zərbə müəyyən etdiyini göstərir. Açılmış hava yastığı sadəcə yenisi ilə əvəz edilməklə məsələ həmişə tam həll olunmur.

Sensorlar, idarəetmə modulu, təhlükəsizlik kəmərinin dartıcıları və digər komponentlər də yoxlanmalıdır.

Təhlükəsizlik kəmərləri də zədələnə bilərmi?
Bəli. Müasir avtomobillərdə təhlükəsizlik kəmərlərində qəza zamanı işləyən ön gərginləşdiricilər ola bilər. Onlar aktivləşdikdən sonra dəyişdirilməli olan komponentlərdən biri ola bilər.

Sadəcə kəmərin zahiri görünüşünün yaxşı olması onun bütün təhlükəsizlik funksiyalarının işlək olduğunu göstərmir.

Qəzalı avtomobilin boya qalınlığı nəyi göstərir?
Boya qalınlığı ölçən cihaz kuzovun hansı hissələrinin yenidən rəngləndiyini və ya macunlandığını müəyyən etməyə kömək edə bilər.

Lakin boya qalınlığı avtomobilin qəzasının nə qədər ciddi olduğunu təkbaşına göstərmir. Zavod boya fərqləri və əvvəlki kosmetik rəngləmə də nəticəyə təsir edə bilər.

Qaynaq izləri niyə yoxlanılır?
Zavod qaynaqları adətən müəyyən ritm və standart görünüşə malik olur. Sonradan aparılmış kuzov təmirində qaynaq nöqtələri fərqli görünə bilər.

Sütun, döşəmə və digər struktur hissələrdə qeyri-zavod qaynaq izləri avtomobilin ciddi təmir keçirdiyini göstərə bilər.

Avtomobilin geometriyası necə yoxlanılır?
Kuzov geometriyasının peşəkar yoxlanması xüsusi ölçmə avadanlığı ilə aparıla bilər. Avtomobilin əsas nəzarət nöqtələri zavod ölçüləri ilə müqayisə edilir.

Bu üsul gözlə görünməyən deformasiya və asimmetriyanı aşkar etməyə kömək edir.

Təkərlərin qeyri-bərabər yeyilməsi nəyi göstərə bilər?
Şinlərin bir tərəfinin daha çox yeyilməsi təkər bucaqlarının düzgün olmaması, asqı problemi və ya kuzov geometriyasındakı dəyişikliklə əlaqəli ola bilər.

Lakin bu əlamət yalnız qəza ilə bağlı deyil. Asqı hissələrinin adi aşınması da eyni nəticəni yarada bilər.

Asqı sistemi qəza zamanı necə zədələnir?
Təkər tərəfdən alınan güclü zərbə qolları, amortizatoru, sükan mexanizmini və təkər göbəyini zədələyə bilər.

Təmir edilməmiş və ya düzgün quraşdırılmamış hissələr avtomobilin yol tutumuna və əyləc zamanı sabitliyinə təsir edə bilər.

Qəzalı avtomobil alarkən kompüter diaqnostikası vacibdirmi?
Bəli. Elektron diaqnostika hava yastığı, ABS, sabitlik sistemi və digər idarəetmə bloklarında saxlanmış nasazlıq kodlarını aşkar etməyə kömək edə bilər.

Lakin səhv kodlarının silinməsi mümkün olduğundan kompüter diaqnostikası mexaniki və vizual yoxlamanı əvəz etmir.

VIN tarixçəsi nə verir?
VIN avtomobilin unikal identifikasiya nömrəsidir. Müəyyən bazalarda bu nömrə vasitəsilə əvvəlki qeydiyyat, hərrac, sığorta və qəza məlumatlarına rast gəlmək mümkündür.

Məlumat bazalarının əhatə dairəsi fərqli olduğuna görə təmiz tarixçə avtomobilin heç vaxt qəza keçirmədiyinə tam zəmanət vermir.

Hərracdan alınmış qəzalı avtomobillər
Bəzi avtomobillər sığorta şirkətləri tərəfindən zərərdən sonra hərraca çıxarılır. Bu avtomobillərin fotoşəkilləri və zədə təsvirləri sonradan alıcı üçün mühüm məlumat mənbəyi ola bilər.

Təmir edilmiş avtomobil alınarkən onun qəza vəziyyətindəki fotolarının müqayisə edilməsi təmirin miqyasını anlamağa kömək edir.

“Total loss” nə deməkdir?
“Total loss” sığorta terminologiyasında avtomobilin təmirinin iqtisadi baxımdan məqsədəuyğun hesab edilmədiyi vəziyyəti ifadə edir. Bu, avtomobilin fiziki olaraq tamamilə məhv olması demək deyil.

Sığorta şirkəti təmir xərclərini avtomobilin dəyəri ilə müqayisə edərək belə qərar verə bilər.

Su basmış avtomobil də qəzalı sayılırmı?
Geniş mənada zədələnmiş avtomobillər sırasına sel və su basması nəticəsində sıradan çıxmış nəqliyyat vasitələri də daxildir. Belə avtomobillərdə elektrik naqilləri, idarəetmə blokları və salonun gizli hissələrində problem qala bilər.

Su zədəsi bəzən aylar sonra korroziya və elektrik nasazlığı kimi özünü göstərə bilər.

Yanğın keçirmiş avtomobil
Yanğın avtomobilin metal, elektrik və plastik hissələrinə ciddi zərər vura bilər. Yüksək temperatur bəzi metal elementlərin xüsusiyyətlərinə və elektrik izolyasiyasına təsir edə bilər.

Belə avtomobilin yalnız görünüşünə baxaraq təhlükəsizlik səviyyəsini qiymətləndirmək düzgün deyil.

Qəzalı avtomobili təmir etmək mümkündürmü?
Bir çox avtomobili texniki cəhətdən bərpa etmək mümkündür. Əsas məsələ təmirin istehsalçı tələblərinə və peşəkar standartlara uyğun həyata keçirilməsidir.

Struktur hissələrin dəyişdirilməsi və qaynaqlanması xüsusi avadanlıq və təcrübə tələb edir.

Orijinal ehtiyat hissələri vacibdirmi?
Təhlükəsizliklə əlaqəli hissələrdə istehsalçı tələblərinə uyğun komponentlərdən istifadə xüsusilə vacibdir. Bəzi alternativ ehtiyat hissələri də standartlara cavab verə bilər, lakin onların keyfiyyəti eyni olmaya bilər.

Hava yastığı və sensor kimi kritik hissələrin mənşəyi xüsusilə diqqətlə yoxlanmalıdır.

Qəzalı avtomobil niyə ucuz olur?
Qəza keçmişi avtomobilin bazar dəyərini azalda bilər. Alıcı gələcək təmir riskini, gizli zədə ehtimalını və sonrakı satış zamanı daha aşağı qiyməti nəzərə alır.

Buna görə eyni model və komplektasiyada qəzalı tarixçəsi olan avtomobil adətən təmiz tarixçəli avtomobildən ucuz satılır.

Qəzalı avtomobil almaq sərfəlidirmi?
Bu, avtomobilin ilkin zədəsindən, təmir keyfiyyətindən və qiymət fərqindən asılıdır. Yüngül qəza keçirmiş və düzgün təmir olunmuş avtomobil münasib qiymətə yaxşı seçim ola bilər.

Ciddi struktur zədəsi keçirmiş avtomobildə isə aşağı alış qiyməti gələcək təmir və təhlükəsizlik risklərini kompensasiya etməyə bilər.

Almazdan əvvəl hansı yoxlamalar aparılmalıdır?
Qəzalı avtomobil alarkən kuzov, boya, şassi, asqı, sükan, əyləc, təhlükəsizlik sistemləri və elektronika yoxlanmalıdır. VIN tarixçəsi və əvvəlki fotoşəkillər də araşdırılmalıdır.

Mümkünsə avtomobil kuzov təmiri və diaqnostika üzrə təcrübəli mütəxəssis tərəfindən ayrıca yoxlanmalıdır.