Qızlar məktəbi

1901-ci ildə Bakıda fəaliyyətə başlayan Aleksandrinski Rus-Müsəlman Qızlar Məktəbi, bütün İslam Şərqində dünyəvi təhsil verən ilk müqəddəs ocaqlardan biri kimi tarixə düşmüşdür. Bu möhtəşəm layihənin reallaşması böyük xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin misilsiz səyləri və maddi dəstəyi sayəsində mümkün olmuşdur. Məktəbin açılması həmin dövrün mühafizəkar mühitində qadın təhsilinə qarşı olan maneələri qıran inqilabi bir addım idi. Binanın memarı İosif Qoslavskidir və o, tikilinin xarici görünüşündə Azərbaycanın milli memarlıq ənənələrini Avropa üslubu ilə ustalıqla sintez etmişdir. Qızlar məktəbi təkcə savadlı qadın nəslinin yetişməsində deyil, həm də Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında mühüm rol oynayan ziyalı xanımların formalaşmasında əvəzsiz xidmətlər göstərmişdir. Bu bina bu gün də Bakının mərkəzində həm memarlıq abidəsi, həm də elm məbədi (AMEA Əlyazmalar İnstitutu) kimi öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.