qurama sənəti

Qurama sənəti: Azərbaycan bədii tikmələrinin qədim ənənəsi Qurama sənəti Azərbaycan xalqının dekorativ-tətbiqi sənət ənənələrində özünəməxsus yer tutur. Parça hissələrinin bir araya gətirilməsi və müxtəlif kompozisiyaların yaradılması üzərində qurulan bu sənət növü həm yaradıcılıq, həm də məişət mədəniyyəti ilə bağlıdır. Qurama Azərbaycan bədii tikmələrinin növlərindən biri kimi tanınır və xalq sənətkarlığının nəsildən-nəslə ötürülən ənənələrini yaşadır. Azərbaycanın rəsmi mədəniyyət resurslarında qurama bədii tikmə növləri sırasında qeyd olunur. Qurama sənəti nədir? Qurama əsasən müxtəlif rəng və naxışlara malik parça parçalarının müəyyən kompozisiya üzrə birləşdirilməsi ilə hazırlanır. Usta ayrı-ayrı parça hissələrini seçir, onları uyğunlaşdırır və bütöv dekorativ məmulat yaradır. Rənglərin, həndəsi formaların və naxışların düzgün seçilməsi quramanın estetik görünüşündə mühüm rol oynayır. Bu sənət növü yalnız bəzək məqsədi daşımır. Qurama texnikasından məişətdə istifadə olunan müxtəlif əşyaların hazırlanmasında və bəzədilməsində də yararlanılıb. Beləliklə, sənətkarlıq bacarığı gündəlik həyatın praktiki ehtiyacları ilə birləşib. Azərbaycan bədii tikmə ənənəsində quramanın yeri Azərbaycanın dekorativ-tətbiqi sənəti zəngin və çoxşaxəli ənənələrə malikdir. Rəsmi mədəniyyət mənbələrində xalçaçılıq, toxuculuq, bədii tikmə, ağac və daş üzərində oyma, zərgərlik və digər sənət sahələri xalq yaradıcılığının mühüm istiqamətləri kimi göstərilir. Bədii tikmələrin ornament və texnika xüsusiyyətləri isə qədim dövrlərə gedib çıxır. Qurama da bu böyük sənət ənənəsinin tərkib hissəsi kimi formalaşıb. Azərbaycan bədii tikmələrində müxtəlif texnikalarla yanaşı, qurama və spiral tikişin nisbətən gənc üsullar olduğu qeyd edilir. Bu baxımdan qurama sənətini həm ənənəvi tikmə mədəniyyətinin, həm də parça ilə işləməyə əsaslanan xalq yaradıcılığının bir istiqaməti hesab etmək olar. Qurama sənətində naxış və rənglər Qurama işlərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri rənglərin və parçaların bir-biri ilə uyğunlaşdırılmasıdır. Azərbaycan dekorativ sənətində həndəsi və bitki motivləri geniş yayılıb. Bədii tikmələrdə romb, üçbucaq, ziqzaq, düz və sınıq xətlər, ulduz formaları, eləcə də müxtəlif çiçək və yarpaq təsvirlərinə rast gəlinir. Qurama sənətində də belə elementlərdən istifadə etmək kompozisiyaya milli xarakter verir. Müxtəlif rəngli parçaların ardıcıl düzülməsi nəticəsində sadə həndəsi fiqurlardan mürəkkəb ornamentlərə qədər fərqli naxışlar yaratmaq mümkündür. Buna görə hər bir qurama nümunəsi ustanın zövqünü, rəng duyumunu və yaradıcılıq yanaşmasını əks etdirə bilər. Qurama hansı materiallardan hazırlanır? Ənənəvi Azərbaycan bədii tikmələrində müxtəlif parçalardan və saplardan istifadə olunub. Rəsmi mənbələrdə XIX–XX əsrin əvvəllərində bədii tikmələr üçün qonovuz, darai və məxmər kimi yerli istehsal parçaların, həmçinin ipək və yun sapların geniş tətbiq edildiyi bildirilir. Qurama hazırlanarkən müxtəlif parçaların birləşdirilməsi materialların yenidən istifadəsinə də imkan yaradır. Bu xüsusiyyət sənət növünün praktiki tərəfini gücləndirir. Kiçik parça hissələrinin bir araya gətirilməsi nəticəsində yeni və dekorativ məhsul meydana gəlir. Qurama sənətinin mədəni əhəmiyyəti Qurama sənəti Azərbaycan xalqının əl işi və yaradıcılıq ənənələrinin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu sənət vasitəsilə müxtəlif nəsillərin estetik zövqü, rəng seçimi və ornament anlayışı gələcək nəsillərə ötürülür. Azərbaycanın dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri bu gün də muzeylərdə, sərgilərdə və müxtəlif mədəni layihələrdə nümayiş etdirilir. Müasir dövrdə ənənəvi sənət növlərinin qorunması ilə yanaşı, onların yeni dizayn və materiallarla inkişaf etdirilməsi də diqqət mərkəzindədir. Mədəniyyət Nazirliyinin rəsmi resursunda dekorativ-tətbiqi sənət, xalçaçılıq, tikmə, qobelen, batika və digər istiqamətlər Azərbaycan təsviri sənətinin əsas sahələri sırasında təqdim olunur. Müasir dövrdə qurama Bu gün qurama sənəti yalnız ənənəvi əl işi kimi deyil, həm də müasir dekorasiya və dizayn üçün yararlı yaradıcılıq texnikası kimi maraq doğurur. Müxtəlif rəngli parçaların birləşdirilməsi ilə dekorativ panolar, ev tekstili və digər əl işləri hazırlamaq mümkündür. Ənənəvi ornamentlərin müasir dizaynla birləşdirilməsi qurama sənətinin yeni auditoriyaya təqdim olunmasına imkan yaradır. Belə yanaşma milli sənət irsinin qorunması ilə yanaşı, onun müasir yaradıcılıq mühitində yaşamasına da şərait yaradır.