Rezin qayıq

Rezin qayıq hava ilə doldurulan üzmə kameraları hesabına formasını və üzmə qabiliyyətini əldə edən yüngül su nəqliyyatı vasitəsidir. Gündəlik dildə “rezin qayıq” adlandırılsa da, müasir modellərin hazırlanmasında yalnız rezindən deyil, PVC və müxtəlif möhkəmləndirilmiş sintetik materiallardan da istifadə olunur. Belə qayıqlar istirahət, balıqçılıq, su üzərində nəqliyyat, xilasetmə və müxtəlif peşəkar əməliyyatlar üçün nəzərdə tutula bilər.

Rezin qayıq nədir?

Rezin qayığın əsas xüsusiyyəti gövdəsinin və ya üzmə qabiliyyətini təmin edən bortlarının hava ilə doldurulan kameralardan ibarət olmasıdır.

ISO 6185 standartlarında şişmə qayıq nəzərdə tutulan formasını və üzmə qabiliyyətinin hamısını və ya bir hissəsini şişirdilən üzmə boruları vasitəsilə əldə edən qayıq kimi müəyyən edilir.

Konstruksiyasından asılı olaraq rezin qayıq tam şişmə gövdəyə və ya sərt alt hissə ilə şişmə bortların birləşdirildiyi quruluşa malik ola bilər.

Rezin qayıqların əsas növləri

Rezin qayıqlar konstruksiya və istifadə məqsədinə görə müxtəlif növlərə bölünür.

Sadə şişmə qayıqlar avar vasitəsilə hərəkət etdirilə bilər. Bəzi modellərdə asma mühərrikin quraşdırılması üçün xüsusi transom nəzərdə tutulur.

Daha peşəkar variantlardan biri RIB tipli qayıqdır. Bu konstruksiyada qayığın aşağı gövdəsi sərt materialdan, yan hissələri isə şişmə üzmə borularından hazırlanır.

Qatlanan və daşınması asan modellər isə istirahət, balıqçılıq və qısamüddətli səfərlər üçün geniş istifadə edilir.

RIB qayıq nədir?

RIB – “Rigid Inflatable Boat” ifadəsinin abbreviaturasıdır və sərt gövdəli şişmə qayıq mənasını verir.

Adi şişmə qayıqdan fərqli olaraq RIB modelində alt gövdə sərt konstruksiyadan hazırlanır. Yan tərəflərdə isə hava ilə doldurulan üzmə boruları yerləşir.

Bu konstruksiya qayığa sürət, manevr qabiliyyəti və dayanıqlılıq baxımından üstünlüklər verə bilər. Buna görə RIB qayıqlardan xilasetmə xidmətləri, dəniz əməliyyatları, dalğıclar, sahil xidmətləri və digər peşəkar istifadəçilər də yararlanırlar.

Rezin qayığın quruluşu

Tipik rezin qayığın əsas elementlərindən biri şişmə bortlardır. Onların daxilində bir və ya bir neçə ayrıca hava kamerası ola bilər.

Modeldən asılı olaraq qayığın döşəməsi şişmə, taxta, alüminium və ya başqa sərt materialdan hazırlana bilər.

Motorlu modellərdə mühərrikin bərkidilməsi üçün transom, idarəetmə və yanacaq sistemi kimi əlavə elementlər mövcud ola bilər.

Avarlar, oturacaqlar, tutacaqlar, bağlama elementləri və hava klapanları da qayığın konstruksiyasının funksional hissələridir.

Rezin qayıq hansı materialdan hazırlanır?

“Rezin qayıq” adı tarixi və gündəlik istifadədə geniş yayılsa da, bütün müasir şişmə qayıqlar təbii rezindən hazırlanmır.

İstehsalçılar qayığın təyinatından asılı olaraq PVC əsaslı materiallardan və müxtəlif sintetik örtüklü parçalardan istifadə edə bilirlər.

Materialın seçimi qayığın çəkisinə, davamlılığına, qatlanma imkanına, temperatur və ultrabənövşəyi şüalara qarşı müqavimətinə təsir göstərə bilər.

Bu səbəbdən qayıq seçərkən yalnız materialın adına deyil, istehsalçının müəyyən etdiyi istifadə şəraitinə və texniki göstəricilərə baxmaq vacibdir.

Motorlu rezin qayıq

Bəzi rezin qayıqlara asma mühərrik quraşdırmaq mümkündür. Belə modellər avarlı qayıqlarla müqayisədə daha böyük məsafələrin qət edilməsi və daha yüksək hərəkət sürəti üçün istifadə edilə bilər.

Lakin hər qayığa istənilən gücdə mühərrik quraşdırmaq olmaz. Qayığın istehsalçısı tərəfindən müəyyən edilmiş maksimum mühərrik gücü və digər texniki məhdudiyyətlər nəzərə alınmalıdır.

Həddindən artıq güclü mühərrik qayığın idarə olunmasına, dayanıqlılığına və ümumi təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərə bilər.

Rezin qayıqların istifadə sahələri

Rezin qayıqların istifadə sahəsi onların ölçüsü və konstruksiyasından asılıdır. Kiçik modellər istirahət və balıqçılıq üçün istifadə oluna bilər.

Daha böyük və gücləndirilmiş qayıqlardan dalğıc əməliyyatlarında, sahil və su obyektlərində aparılan işlərdə, patrul və xilasetmə fəaliyyətində istifadə edilə bilər.

Yüngül çəki və daşınma imkanları bəzi şişmə qayıqların avtomobillə və ya digər nəqliyyat vasitələri ilə operativ şəkildə hadisə yerinə çatdırılmasını asanlaşdırır.

Xilasetmə işlərində rezin qayıq

Rezin və RIB tipli qayıqlar su hövzələrində həyata keçirilən xilasetmə əməliyyatlarında istifadə edilən vasitələrdən biri ola bilər.

Onlardan daşqın zamanı insanların təhlükəli ərazidən çıxarılması, suda axtarış və xilasetmə, xilasedicilərin və avadanlıqların daşınması kimi əməliyyatlarda istifadə oluna bilər.

Xilasetmə üçün nəzərdə tutulan qayıq adi istirahət qayığından fərqli tələblərə cavab verməlidir. Qayığın konstruksiyası, daşıma qabiliyyəti, mühərriki və avadanlığı konkret əməliyyat şəraitinə uyğun seçilməlidir.

Rezin qayıqda təhlükəsizlik

Rezin qayığın təhlükəsiz istifadəsi üçün ilk növbədə istehsalçının müəyyən etdiyi maksimum sərnişin sayı və yükdaşıma qabiliyyəti aşılmamalıdır.

Suya çıxmazdan əvvəl hava kameralarının vəziyyəti, klapanlar, gövdə, döşəmə, avarlar və mühərrik varsa onun işləkliyi yoxlanmalıdır.

Qayıqda olan şəxslərin uyğun fərdi xilasedici vasitələrdən istifadə etməsi mühüm təhlükəsizlik tədbiridir. Hava və su şəraiti də səfərdən əvvəl qiymətləndirilməlidir.

Motorlu qayıqlarda operatorun suya düşməsi zamanı mühərrikin dayanmasını təmin edən təhlükəsizlik sisteminin düzgün istifadəsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Yük və sərnişin məhdudiyyətləri

Hər bir rezin qayığın konstruksiyasına uyğun maksimum yük və sərnişin tutumu olur. Bu göstəricilər qayığın ölçüsünə, üzmə qabiliyyətinə və istehsalçı tərəfindən müəyyən edilmiş texniki parametrlərə əsaslanır.

Həddindən artıq yüklənmə qayığın su üzərində davranışını dəyişə, bortların su səviyyəsinə həddindən artıq yaxınlaşmasına və idarəetmənin çətinləşməsinə səbəb ola bilər.

Yükün qayığın daxilində düzgün paylanması da dayanıqlılıq üçün vacibdir.

Rezin qayığın saxlanması və baxışı

Şişmə qayığın uzun müddət istifadə edilməsi üçün düzgün qulluq vacibdir. İstifadədən sonra qayığın səthi təmizlənməli və saxlanmazdan əvvəl qurudulmalıdır.

Kəskin əşyalar, sürtünmə və uyğun olmayan kimyəvi maddələr şişmə materialına zərər verə bilər.

Qayıq uzun müddət saxlanılacaqsa, istehsalçının temperatur, qatlama və saxlama ilə bağlı göstərişlərinə əməl edilməlidir. Hava kameralarında təzyiq itkisi və ya səthdə zədələnmə aşkar edilərsə, qayıq yenidən istifadə edilməzdən əvvəl problem aradan qaldırılmalıdır.

ISO 6185 standartı

Şişmə qayıqlar üçün əsas beynəlxalq standartlardan biri ISO 6185 standartlar seriyasıdır. Bu standartlar müxtəlif kateqoriyalı şişmə və sərt gövdəli şişmə qayıqların konstruksiyası, materialları, istehsalı, sınaqları və minimum təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə dair tələbləri əhatə edir.

Tələblər qayığın ölçüsünə, mühərrik gücünə və nəzərdə tutulan istifadə şəraitinə görə standartın müxtəlif hissələrində müəyyən edilir.

Buna görə rezin qayıq seçərkən onun sadəcə ölçüsünü deyil, təyinatını, yükdaşıma qabiliyyətini, mühərrik məhdudiyyətlərini və uyğun təhlükəsizlik göstəricilərini də nəzərə almaq lazımdır.