rükü

Rükü (ərəbcə: الرُّكُوع — önə doğru əyilmək, təzim etmək) — İslam ibadətində (namazda) qiraətdən (Qurandan ayələr oxuduqdan) sonra, səcdəyə getməmişdən əvvəl əlləri dizlərin üzərinə qoyaraq beli üfüqi şəkildə düz tutub əyilmək ssenarisidir.Rükü, insanın Yaradanın əzəməti qarşısında öz kiçikliyini və təvazökarlığını həm mənəvi, həm də fiziki olaraq təsdiq etdiyi humanist bir təzim aktıdır. Namazın əsas rüknlərindən (şərtlərindən) biridir və qəsdən unudulması və ya tərk edilməsi namazı batil edir. Rükünün Fiziki və Erqonomik QuruluşuNamazın hər bir hərəkətində olduğu kimi, rükünün də həm fiqhi (İslam hüququ), həm də bədən mexanikası (erqonomika) baxımından ideal bir ölçüsü və forması vardır:90 Dərəcəlik Bucaq (Həndəsi Düzgünlük): İdeal rükü vəziyyətində insanın onurğası ilə ayaqları arasında təxminən 90 dərəcəlik bir bucaq yaranmalıdır. Bel və boyun xətti elə düz (üfüqi) olmalıdır ki, üzərinə bir kasa su qoyulsa, dağılmasın (AutoCAD-də çəkilmiş düz xətt kimi). Gözlər isə ayaq barmaqlarının ucuna dikilməlidir.Dizlərin Tutulması: Əllərin barmaqları açıq şəkildə diz qapaqlarını möhkəm tutmalıdır (kişilərdə barmaqların arası açıq, qadınlarda isə daha bitişik və dizlər azca bükülmüş formada tutulması lifestyle və fiqh fərqliliyidir). Bu, bədənin ağırlığının onurğaya düşməsinin qarşısını alır və yükü bərabər paylayır. Rükü Ritualının Zənciri və Oxunan ZikrlərNamaz əsnasında rükü hərəkəti müəyyən bir hərəkət və səs ardıcıllığı (zəncir) daxilində icra olunur:1.Rüküyə Getmək (Təkbir):Keçid Hərəkəti.Qiraət bitdikdən sonra "Allahu Əkbər" (Allah ən böyükdür) deyərək bel düz formada önə doğru əyilir və əllər dizlərin üzərinə qoyulur. Bədən tam sakitləşənə qədər gözlənilir (tumaninət — hərəkətsizlik şərti).2.Rükü Zikrinin Oxunması:Ən azı 3 dəfə təkrar.Rükü vəziyyətində mənəvi konsentrasiya qurularaq bədən hərəkətsiz halda ikən "Sübhanə Rabbiyəl-Əzim və bihəmdih" (Mənim uca Rəbbim pakdır, nöqsanlardan uzaqdır və mən Ona həmd edirəm) kəlamı oxunur.3.Rüküdən Qalxmaq (Qovmə):Düzəlmə və Səcdəyə hazırlıq.Rüküdən tam şaquli vəziyyətə doğru qalxarkən "Səmiallahu limən həmidəh" (Allah Ona həmd edənləri eşitdi) deyilir. Bədən tam dikəldikdən sonra "Rabbənə ləkəl-həmd" (Rəbbimiz, həmd Sənə məxsusdur) deyilir və səcdəyə keçid edilir. Rükünün Kinetik və Sağlamlıq FaydalarıMüasir lifestyle tibbi və kinezio-terapiya araşdırmaları göstərir ki, gündəlik 5 vaxt namazda təkrarlanan rükü hərəkəti insan anatomiyası üçün əvəzsiz bir idman və gərilmə (stretching) məşqidir:Onurğa və Bel Əzələlərinin Çevikliyi: Bel və onurğa ətrafındakı əzələləri uzadaraq elastikliyi artırır. Bu, gün boyu oturaq iş rejimində çalışan (məsələn, kompüter arxasında dizayn, AutoCAD və ya yazı işləri görən) şəxslərdə tez-tez rast gəlinən bel yırtığı (qrıja) və osteoxondroz riskini azaldır.Qan Dövranının Tənzimlənməsi: Bədənin üst hissəsi üfüqi vəziyyətə gəldikdə qan bədənin aşağı ətraflarından magistral damarlarla magistral mərkəzlərə və beyinə doğru daha rahat pompalanır. Bu, ürəyin iş yükünü azaldır və damar erqonomikasını yaxşılaşdırır.