Şahmat fiqurları

Şahmat sadəcə bir oyun deyil, hər bir gedişin dərin məntiq və taktika tələb etdiyi bir strategiya sənətidir. Şahmat taxtası üzərindəki 32 fiqurdan (16 ağ və 16 qara) hər birinin özünəməxsus rolu, gücü və hərəkət trayektoriyası vardır. Bu "ordunu" düzgün idarə etmək qələbənin açarıdır. Şahmat fiqurları və onların hərəkət qaydaları Şahmat ordusu aşağıdakı fiqurlardan ibarətdir: Şah (King): Oyunun ən vacib, lakin hərəkət baxımından məhdud fiqurudur. İstənilən istiqamətdə (şaquli, üfüqi, diaqonal) cəmi 1 xana hərəkət edir. Şahın itirilməsi oyunun sonu (mat) deməkdir. Vəzir (Queen): Taxtanın ən güclü fiqurudur. Şaquli, üfüqi və diaqonal istiqamətlərdə istənilən sayda boş xana hərəkət edə bilər. Həm topun, həm də filin gücünü özündə birləşdirir. Top (Rook): Şaquli və üfüqi istiqamətlərdə istənilən sayda xana hərəkət edir. Oyunun sonunda xüsusilə təsirli olan "ağır" fiqurdur. Fil (Bishop): Yalnız diaqonal istiqamətdə istənilən sayda xana hərəkət edir. Hər oyunçunun bir ağ (ağ xanalar üçün) və bir qara (qara xanalar üçün) fili olur. At (Knight): Digər fiqurların üzərindən tullana bilən yeganə fiqurdur. "L" hərfi formasında hərəkət edir (iki xana irəli, bir xana yana). Atın gözlənilməz gedişləri çox vaxt rəqibi çətin vəziyyətə salır. Piyada (Pawn): Ordunun "əsgərləri"dir. Yalnız irəli (ilk gedişdə bir və ya iki xana, sonralar bir xana) hərəkət edir, lakin rəqib fiquru diaqonal olaraq vurur. Taxtanın sonuna çatan piyada şahdan başqa istənilən digər fiqura çevrilə bilər. Fiqurların nisbi dəyəri Şahmatda taktiki mübadilələr zamanı fiqurların gücünü ölçmək üçün şərti xal sistemi istifadə olunur: Piyada: 1 xal At və Fil: 3 xal (yüngül fiqurlar) Top: 5 xal (ağır fiqur) Vəzir: 9 xal Şah: Qiymətsizdir (oyunun mərkəzidir) Şahmatda taktiki rol Peşəkar oyun zamanı fiqurlar arasındakı koordinasiya həlledici rol oynayır. Məsələn, "At və Vəzir" tandemi hücumda çox təhlükəli olduğu halda, "İki Fil" açıq mövqelərdə böyük üstünlük təmin edir. Şahmatçı hər gedişdə həm öz fiqurlarının potensialını artırmalı, həm də rəqib fiqurların fəaliyyətini məhdudlaşdırmalıdır.