Şamxal Abbasov

Dövlətin texnoloji müstəqilliyi, rəqəmsal infrastrukturun təhlükəsizliyi və sənaye sahələrinin dəqiq işləməsi birbaşa olaraq milli ölçmə etalonlarının keyfiyyətindən asılıdır. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin tabeliyində olan Azərbaycan Metrologiya İnstitutu (AzMİ) ölkədə vahidlərin dövlət etalonlarının qorunub saxlanılmasını, təkmilləşdirilməsini və beynəlxalq sistemə inteqrasiyasını təmin edən rəsmi qurumdur. Bu mühüm strukturun daxilində fəaliyyət göstərən strateji bölmələrdən biri də Vaxt, tezlik və mikrodalğa ölçmələri laboratoriyasıdır. Laboratoriyanın fəaliyyətinə və elmi-texniki idarəçiliyinə laboratoriya müdiri Şamxal Abbasov rəhbərlik edir. Laboratoriyanın Fəaliyyət Sahələri və Şamxal Abbasovun Rolu Şamxal Abbasovun rəhbərlik etdiyi Vaxt, tezlik və mikrodalğa ölçmələri laboratoriyası Azərbaycan Respublikası ərazisində dəqiq vaxtın (milli zaman şkalasının) formalaşdırılması və ötürülməsinə məsuldur. Bu laboratoriyanın həyata keçirdiyi ölçmələr və kalibrləmə xidmətləri aşağıdakı kritik sahələri əhatə edir: Milli Zaman və Tezlik Etalonunun Saxlanılması: Beynəlxalq Çəkilər və Ölçülər Bürosu (BIPM) tərəfindən müəyyən edilən Ümumdünya Koordinasiya Olunmuş Vaxtı (UTC) ilə sinxronizasiyanın təmin edilməsi. Mikrodalğa və Yüksək Tezlikli Cihazların Kalibrlənməsi: Telekommunikasiya, radioreley xətləri, peyk rabitəsi və hərbi sənayedə istifadə olunan generatorların, tezlikölçənlərin və osilloqrafların yoxlanılması. İnfrastrukturun Sinxronizasiyası: Bank sektoru, naviqasiya sistemləri, mobil operatorlar və nəqliyyat logistikasında saniyənin milyonda bir dəqiqliyi ilə işləyən sistemlərin dövlət etalonuna bağlanması. Şamxal Abbasov laboratoriya müdiri qismində milli etalonların beynəlxalq tutuşdurmalarda (key comparisons) iştirakını tənzimləyir. Onun rəhbərliyi ilə laboratoriya personalı müasir atom saatları (sezium və rubidium standartları) üzərində texniki nəzarəti həyata keçirir və ölçmələrin izlənilməsini (traceability) təmin edir. Metrologiyada Dəqiqlik Faktoru: Müasir mikrodalğa ölçmələrində və vaxtın ötürülməsində saniyənin milyardda bir hissəsi (nanosaniyə) dərəcəsində olan xətalar belə peyk rabitəsində yüzlərlə metrlik kənarlaşmalara səbəb ola bilər. Bu səbəbdən AzMİ-nin bu laboratoriyası milli təhlükəsizlik elementi rolunu oynayır. Beynəlxalq Əməkdaşlıq və Gələcək Hədəflər Şamxal Abbasov və onun komandası Regional Metrologiya Təşkilatları (məsələn, COOMET) çərçivəsində rəsmi işçi qruplarında təmsil olunaraq, Azərbaycanın ölçmə imkanlarının (CMC - Calibration and Measurement Capabilities) beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində işlər aparır. Mikrodalğa ölçmələrinin diapazonunun genişləndirilməsi, 5G və gələcək nəsil rabitə texnologiyalarının tələblərinə uyğun kalibrləmə metodikalarının hazırlanması laboratoriyanın müasir prioritetlərindəndir.